พระมะเหลเถไถ

จาก วิกิซอร์ซ
ข้ามไปยัง: บอกทาง, ค้นหา

พระมะเหลเถไถ
โดย: คุณสุวรรณ



Thailand Fine Arts Dept Seal.svg


บทละคร เรื่อง


พระมะเหลเถไถ – อุณรุทร้อยเรื่อง


ระเด่นลันได


กลอนเพลงยาว เรื่อง


หม่อมเป็ดสวรรค์


อาการพระประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ




กรมศิลปากรอนุญาตให้


เสริมวิทย์บรรณาคารพิมพ์จำหน่าย







บทละคร เรื่อง พระมะเหลเถไถ





ช้าปี่ เมื่อนั้น พระมะเหลเถไถมะไหลถา
สถิตยังแท่นทองกะโปลา สุขาปาลากะเปเล
วันหนึ่งพระจึงมะหลึกตึก มะเหลไถไพรพรึกมะรึกเข
แล้วจะไปเที่ยวชมมะลมเต มะโลโตโปเปมะลูตู
ตริแล้วพระมะเหลจึงเป๋ปะ มะเลไตไคลคละมะหรูจู๋
จรจรัลตันตัดพลัดพลู ไปสู่ปราสาทท้าวโปลา


๖ คำ เพลงช้า


ร่าย ครั้นถึงจึงเข้าตะหลุดตุด ก้มเกล้าเค้าคุดกะหลาต๋า
มะเหลไถกราบไหว้ทั้งสองรา จึงแจ้งกิจจามะเลาเตา
ด้วยบัดนี้ตัวข้ามะเหลเถ ไม่สบายถ่ายเทกะเหงาเก๋า
จะขอลาสองราหน้าเง้าเค้า เที่ยวมะไลไปเป่าพนาวัน


๔ คำ


เมื่อนั้น ท่านท้าวโปลากะปาหงัน
กับนางตาลากะปาลัน ได้สดุบตรุบหันมะเลเท
มะลอกทอกบอกว่าจะลาไป พนาปำทำไมจะไพล่เผล
มะเลอเตอเป๋อเปื้อนเที่ยวเชือนแช จึงตรัสห้ามมะเหลเถมะเลทา
เจ้าอย่าไปไชเชกะเปลู จงเอ็นดูพ่อเถิดมะไหลถา
พระมะเหลไถเฝ้ามะเลาชา ก็จำให้ลูกยามะลาปอง


๖ คำ


เมื่อนั้น มะเหลไถทูลลามาหงองก๋อง
จึงตรัสสั่งเสนากะจารอง ให้ผูกม้าปาป๋องกะงึงกึง


๒ คำ


บัดนั้น เสนารับสั่งกะงังกึ่ง
ไม่นั่งนิ่งวิ่งไปมะลึงตึง มะลันตันครั้นถึงจึงบอกกัน
ว่าบัดนี้มีรับสั่งมะเหลเถ ให้ผูกม้าปาเปกะหงันกั๋น
จะเสด็จเตร็จเตร่มะเลตัน ว่าแล้วชวนกันมะแลงแตง


๔ คำ


ยานี ผูกเบาะอานพานหน้ามะเหลาะเตาะ เข็มสลักปักเปาะกะแง๋งแก๋ง
เตรียมทั้งพหลพลแปงแมง แล้วไปทูลแถลงมะแรงตา


๒ คำ


ร่าย เมื่อนั้น พระมเหลเถไถมะไหลถา
ได้ฟังเสนาทะเลาปา เสด็จมาที่สรงมะลงโช


๒ คำ เสมอ


โทน สระสรงทรงสุคนธ์ปนตลึก ลูบไล้ไป่ปีกกะโง๋โก๋
สนับเพลาเชิงไชกะไรโจ ภูษาสีสะโรกะโปลัน
เจียรบาดปักทองกะลองเต็ด ปั้นเหน่งเพชรสายสอดจรอดฉัน
ฉลององค์อย่างน้อยกะปอยลัน มะลวงชวงปวงปันคั่นทองกร
มงกุฎแก้วแวววาบมาราบรับ กรรเจียกจันปันกับมะหลอนฉอน
ธำมรงค์จินดากะราชอน ตลุดฉุดอรชรมะลอนชัน
ดูเลือบเชือบเหลือบแลกะโปงโลง งามดังปังโปงกำงั๋นกั๋น
กะงวยกวยฉวยพระแสงมะแรงตัน มอระตอก็รันขึ้นอาชา


๘ คำ เชิดฉิ่ง


ร่าย พร้อมหมู่โยธาพะลาแหน พลาหับนับแสนแน่นหนา
ได้ฤกษ์เลิกพหลมะลนทา ออกจากภารากะปาโล


๒ คำ กราว


ชมดง พระชมเขาเนาเนินกะหรกกก รุกขชาติดาษดกมะโหลโต๋
มะลาตันสาระพันกะลันโป กะลาปียี่โถมะโยตัน
มะโยติงปริงปรางลางสาบ ลางสาดหาดหาบมะหลันปั๋น
มะลันปีสีเสียดประเหยียดกัน ประยงค์แก้วแถวพันมะลันดา
มาลีดวงพวงช่อมะลอชร มาลีชาดมาดซ้อนมะรอนฉา
มะรินชิงจิงจ้อมะยอตา มะยมเต็มเข็มลามะกาโล
มะกาลิงปิงปุ่มกะทุ่มท้อน กะทิงถินกลิ่นขจรมะลอนโหว
มะลิวันมันโมกกะโหลกโก กุหลาบแกมแนมโยทกาลี
กาหลงชงโคมะโยแป๋ว มะโยปมนมแมวมะแลวฉี
มะลัยฉาวสาวหยุดมะลุดลี มะลิลาสารภีมะลีโช
พระชมปักษากะลาชอน กะลาฉินบินว่อนกะล่อนโฉ
กะลิงเฉียบเหยียบแต้วเค้าแมวโม เค้าเมงหมิ่นผินโผพะโวตา
พะวาติบจิบจาบคาบไข่ ขาบเคียงเขาไฟไถลถา
ถลาโถมโจมจับมารับกา รับกันจำพันจากะสาลม
กะสาเล่นเบญจวันมะลันปี มะลันโปโนรีมะลีสม
มะลาโสนโกญจากะทาทม กะทาเทืองเงื่องงมมะลมปา
มะลาปิงคลิ้งโคลงอีโลงแล่น อีลุ้มลี้อีแอ่นกะแรนฉา
กะเรียนฉาบคาบคั้นมะรันบา มาร่อนบินกินหว้ามะลาแชง
มะลาชัดสัตวากระสาสูง กระแสเสียงเถียงยูงกะรูงแฉ่ง
กะรอกฉวยกล้วยไม้ดูไวแวง ดุเหว่าหวานขานแข่งระแวงวัง
ระเวงแว่วแจ้วเจื้อยระเรื่อยร้อง ระเรื่อยรี่มี่ก้องมะลองกั๋ง
มะเลียบกิ่งทิ้งถ่อนมะลอนกัง มะเล่นกิ่งชิงรังมะลังโต
มาโลดเต้นเม่นหมีชะนีบ่าง ชะนีแบดแรดช้างกะงางโก๋
กะแหงนเกยเสยแทงทะโยงโย ทะยานโยกโศกโสทะโลเป
ทลายป่นกล่นเกลื่อนทะเลือนเท่า ถลาโถมถล่มเท้าทะเลาเส
ถลันสำถลำสวบระยวบเย ระยำทับเทมะเลทอน
มะไลโทโคถึกมฤคี มฤคาพาชีมะหลอนฉอน
มาลบเชือเสือสิงห์มหิงส์จร มหาใจไกรสรมะลอนชา


๒๘ คำ เชิด


สมิงทอง เมื่อนั้น พระมะเหลเถไถมะไหลถา
เพลิดเพลินฤทัยมะไลทา ลืมทุกข์สุขามะลาจี
ละเลิงจนสนธยาหัสดง หัสดับลับลงคีรีศรี
พระจึงมีสิงหนาทประภาษพี สั่งพวกเสนีมะลีทา
ให้ยับยั้งพหลกะรนจง กะร้อมชอมล้อมวงมะรงฉา
แล้วให้ช่วยกันมะรันทา มะเรทับพลับพลาพนาลี


๖ คำ


ร่าย บัดนั้น เสนารับสั่งมาลังปี๋
มะลุกปุกคุกเข่ามะเลาตี มะรันทังดังมีมะลีทา
เกณฑ์กันฟันแฝกมะแลกแจง คัดขุดลุดแชงมะแลงฉา
กะรับชับสรรพเสร็จมะเร็จตา สำเร็จตามบัญชามะลาเท


๔ คำ เจรจา


เมื่อนั้น พระมเหลเถไถมะไหลเถ
เสด็จขึ้นพลับพลามะลาเท มะไหลถอนนอนเอ้ทะเวกา


๒ คำ


ช้า เทวศกายคายคันรัญจวน ร้อนใจใคร่ครวญหวนหา
หวนโหยโดยดิ้นในวิญญา วิญญากจากปรามะราโท
มาแรมทางกลางป่าพนาดร พนาแดนศิงขรมะยอนโฉ
มาเย็นเฉื่อยเรื่อยร้างน้ำค้างโพร น้ำค้างพรมลมโวมะโรตอน
มารื่นต่างนางในรำไพพัด รำเพยเพียงเคียงรัตน์ปัจถรณ์
ประทมที่ศรีใสจะไลชอน จนหลับชิดสนิทนอนมะลอนชา


๘ คำ ตระ


ยานี มาจะกล่าวบทไป ถึงท้าวหัสไนยมะไหลถา
สถิตที่วิมานมะลานชา กายารุ่มร้อนมะลอนจี
จึงเล็งทิพเนตรมะเลดป่า ในชมพูแผ่นหล้ามะลาถี
เห็นพระมะเหลเถทะเวที มาแรมร้างค้างที่มะลีไช
เพราะไม่มีคู่จรูสม เสวยรมย์ราชามะลาไส
ผู้เดียวเปลี่ยวองค์มะลงไต จำเราจะให้มะไลทา
อันลูกท้าวไทมะไลที เลิศล้ำนารีมะลีถา
ชื่อนางตะแลงแกงมะแลงกา วาสนาควรคู่มะลูตอง
อัมรินทร์จินตนาแล้วลาเชด เหาะระเห็จจากวิมานมะลานถอง
มายังกรุงไกรมะไลทอง โดยจิตคิดปองมะรองแทง


๑๐ คำ เหาะ


ร่าย ครั้นถึงซึ่งพารามะลาตั๋ง โกสีย์ลงยังมะลังแต๋ง
เข้าไปในปรางค์มะรางแชง อุ้มองค์ตะแลงแกงตะแลงมา


๒ คำ


เหาะลิ่วปลิวฟ้ามาฉับพลัน ถึงพลับพลาสุวรรณมะลันถา
วางองค์ลงใกล้มะไลชา อัมราพินิจมะลิดจู


๒ คำ


ชมโฉม งามดังสุริยันมะลันตอน เคียงดวงศศิธรมะลอนฉู
จะดูไหนวิไลกะไรตู สมสองครองคู่จะลูเจ
ดูโฉมตะแลงแกงแมลงกัด งามดังเพชรรัตน์มะลัดเถ
งามพระมเหลไถมะไลเท ดังสุวรรณอันเอละเลทา
สมวงศ์ทรงศักดิ์จักรพรรดิ์ สมเชื้อเนื้อกษัตริย์มะลัดถา
สมทรงคงครองกะรองปา เป็นมหาจรรโลงมะโรงกี
แล้วท้าวหัสนัยน์มะไลถา ก็ออกจากพลับพลาพนาศรี
สำแดงแผลงอิทธิ์ฤทธี ไปสู่ที่วิมานมะลานทา


๘ คำ เชิด


ร่าย เมื่อนั้น พระมะเหลเถไถมะไหลถา
ผวาตื่นฟื้นจากมะรากปา เห็นนางกัลยามะลาที


๒ คำ


ชมโฉม พระเพ่งพินิจมะลิดตัก ประไพพักตร์เพียงจันทร์มะลันถี
อรชรอ้อนแอ้นมะแรนจี เลิศล้ำนารีมะลีทา
ฤๅหนึ่งนางในมะไลจึก พระไพรพฤกษ์พระไทรมะไลต๋า
แกล้งจำแลงแปลงกายมะไลทา มาหลอกเล่นเห็นมามะลาตม
ฤๅหนึ่งยักษ์ขินีผีไพร มาคิดปองลองใจมะไลถม
จึงทรงโฉมโสภามะลางม จำจะปลุกชวนชมขึ้นลมปู


๖ คำ


ร่าย คิดพลางทางอิงมะลิงออง ค่อยประคองปลุกนางมะลางฉู
เจ้างามชื่นตื่นเถิดมะเลิศตู แล้วเล้าโลมโฉมตรูมะลูเตา


๒ คำ


เมื่อนั้น โฉมนางตะแลงแกงมะแลงเก๋า
ลืมเนตรเห็นองค์มะลงเทา นงเยาว์เคืองขัดปัดกร
เออไฉนไยทำกะลำกัก มาหาญหักไม่เกรงมะเลงฉอน
ข้าอยู่ถึงภารากะลาตอน ไปลักพามาชอนมะลอนไชย


๔ คำ


เมื่อนั้น พระมะไหลไถเถมะเหลไถ
ได้ฟังพจนามะลาไท ภูวไนยจึงมีมะลีทา


๒ คำ


โอ้โลม โฉมเฉลา พี่จะเล่าให้แจ้งมะแลงก๋า
เดิมทีพี่จากมะรากกา มาเที่ยวเล่นป่ามะลาไช
พอค่ำย่ำแสงมะแลงชอน พี่ดะหลุดหยุดนอนมะลอนไฉ
เป็นกุศลดลจิตมะลิดไท เคียงได้เคียงคู่มะลูทอง
ชะรอยว่าเทวัญมะลันที อุ้มองค์มารศรีมาสมสอง
จึงได้ประสบมะลบออง นวลน้องเจ้าอย่าเขินมะเลินใจ


๖ คำ


ร่าย เมื่อนั้น โฉมนางตะแลงแกงมะแลงไก๋
ได้ฟังถ้อยคำมะลำไท ทรามวัยจึงตอบมะลอบที
ไปว่าเอาเทวัญมะลันตู เหมือนหนึ่งใครไม่รู้มะลูถี
เมื่อครั้งไรใครพามะลาชี ภูมีเก็บเอามาเลาตา
แล้วนางแค้นขัดมะลัดตอน เคืองค้อนภูวไนยมะไหลถา
น้อยฤๅนั่นน่าเชื่อมะเรือปา มาเศกแสร้งแกล้งว่ากะลาเกา


๖ คำ


เมื่อนั้น พระมะไหลไถเถมะเหลเถา
เห็นนางกัลยามะลาเตา จึงตรัสโลมเล้ามะเลาปอน
ดูก่อนโฉมตรูมะลูถี เวทีมิเชื่อมะเหลือถอน
อันพระอุณรุทมะลูดชอน เทวาก็พาจรมะลอนเกา
ไปสมสร้อยอุษามะลาตึก โฉมยงจงนึกมะลึกเก๋า
นี่บุญของพี่ยามะลาเตา จึงพาเจ้ามาสมมะลมเต
ว่าพลางทางถดมะหลดติด อย่าอายเอียงเบี่ยงบิดมะลิดเป๋
นางป้องปัดหัตถามะลาเท มะโลโตโปเปมะเลตุง
สองภิรมย์ชมเชยมะเลยปม สำราญรมย์รื่นเริงมะเลิงตุ๋ง
สัพยอกหยอกเย้ามะเลาชุง สมสวาดิ์มาดมุ่งมะลุงแชง


๘ คำ โลม


ร่าย ครั้นรุ่งรางส่างแสงมะแลงทอง สกุณาร่าร้องมะรองแฉ่ง
พระตื่นจากไสยาศน์นลาตแทง ชวนองค์ตะแลงแกงมะแลงกง
สระสรงพักตรามะลาเต็ด สรรพเสร็จออกจากมะลากก๋ง
พร้อมหมู่ทหารมะลานปง ก้มเกล้าเค้าคงมะลงแตง
พระจึงมีสิงหนาทมะลาดจู เหวยหมู่ทหารมะลานแฉง
จงตรวจเตรียมโยธามะลาแกง ตามตำแหน่งของใครมะไลที


๖ คำ


บัดนั้น เสนารับสั่งมะลังปี๋
ต่างชะแง้แลดูมะลูจี พาทีเบี้ยวบุ้ยมะลุยตุง
แล้วมาเร่งรัดจัดเจา พร้อมพรั่งดังเก่ามะเลาปุ๋ง
คอยพระมะเหลไถมะไลทุง ต่างนายหมายมุ่งจะลูงทา


๔ คำ


เมื่อนั้น พระมเหลไถมะไหลถา
ชวนนางตะแลงแกงมะแลงกา ขึ้นทรงคชามะลากุย
ออกจากพลับพลามะลาโท ทวยหาญขานโห่ตะลุ๋ยปุ๋ย
ดัดดั้นบั่นบุกปุกปุย อีหลุกขลุกขลุยมะลุยปอย


๔ คำ เชิด


มาจะกล่าวบทไป ถึงท้าวไทอสุรามะลาก๋อย
มะรายกาดชาติเชื้อสะเรือดอย สุราต้องกองกอยพะลอยไช
เพราะลอบชมนางฟ้าสลาโสด ศุลีซ้ำทำโทษมะโดดไข
มาตัวขาดอาจองทะลงใจ เที่ยวไล่จับสัตว์ไพรสะไรกุง
สุรากินสิ้นซากมายากทุกข์ กำลังอยากบากบุกมะลุกปุ๋ง
มาแลปะมะเหลไถสะไรชุง สุราชาติมาดมุ่งมะรุงแชง
มราชักยักษ์ย่องมาลองดู มาลอบด้อมค้อมอยู่พะดูแถง
พอได้ทีลีลามมะหามแทง มะฮึกทำสำแดงแทลงกี
ถลากายหมายมั่นมะลันจ้อง มะเหลจับรับรองสะรองกี้
สุราก๋อยถอยท่ามะลารี มะเหลรุกคลุกคลีประชีไช
ประชิดชิงอาวุธยุทธนา ยักษ์ทะนงทรงคทาตะลาไป๋
ตลบป้องคล่องแคล่วมะแลวไท มะลวงทีหนีไล่มะไลทอง


๑๒ คำ เชิด





หมดฉบับ เข้าใจว่าของเดิมก็จบเพียงเท่านี้






ขึ้น

PD-icon.svg งานนี้เป็นสาธารณสมบัติ เพราะการคุ้มครองลิขสิทธิ์หมดอายุลงแล้ว ตามมาตรา ๑๙ และมาตรา ๒๐ แห่ง พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ซึ่งว่า

"มาตรา ๑๙

  "ภายใต้บังคับมาตรา ๒๑ และมาตรา ๒๒ ลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ ให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปี นับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย

  "ในกรณีที่มีผู้สร้างสรรค์ร่วม ลิขสิทธิ์ในงานดังกล่าวให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ร่วม และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ร่วมคนสุดท้ายถึงแก่ความตาย

  "ถ้าผู้สร้างสรรค์ หรือผู้สร้างสรรค์ร่วม ทุกคนถึงแก่ความตาย ก่อนที่ได้มีการโฆษณางานนั้น ให้ลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

  "ในกรณีที่ผู้สร้างสรรค์เป็นนิติบุคคล ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ได้สร้างสรรค์ขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

"มาตรา ๒๐

  "งานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ที่ได้สร้างสรรค์ขึ้น โดยผู้สร้างสรรค์ใช้นามแฝง หรือไม่ปรากฏชื่อผู้สร้างสรรค์ ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้สร้างสรรค์งานนั้นขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

  "ในกรณีที่รู้ตัวผู้สร้างสรรค์ ให้นำมาตรา ๑๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม"

Flag of Thailand.svg