กฎหมายไทยฯ/เล่ม 1/เรื่อง 46
มีพระบรมราชโองการมารพระบัณฑูรสูรสิงหนาทให้ประกาศแก่พระบรมวงษานุวงษ์ข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยพ่อค้าไทยจีนคนชาวต่างประเทศและราษฎรให้ทราบทั่วกันว่า เมื่อในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ เจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ทำอัฐทำโสฬศด้วยดีบุกใช้แทนเบี้ย ครั้นต่อมามีผู้แกะพิมพ์ทำปลอมเปนอันมาก ภายหลังท่านเสนาบดีปฤกษาพร้อมกันให้อัฐอันหนึ่งลดลงเปนราคา ๒๐ เบี้ย ราษฎรใช้สอย ก็สูญสิ้นไปเปนอันมาก ก็ในระหว่างนี้ราษฎรใช้ปี้ขุนพัดนายบ่อน ก็ใช้ได้เปนแห่งเปนตำบล ราษฎรได้ความลำบากด้วยเบี้ยที่จะซื้อขายจ่ายของต่าง ๆ เปนอันมาก ด้วยขุนพัดนายบ่อยออกจากที่เมื่อใด ปี้นั้นก์ใช้หาได้ไม่ ราษฎรมีแต่จะขาดทุนไปทุกครั้งทุกคราว ครั้งนี้จึงโปรดเกล้าฯ ให้ทำเบี้ยทองแดงขึ้นเปน ๓ ชนิด ชนิดใหญ่น่าหนึ่งมีตราเปนตัวอักษร จ ป ร มีตราจุลจอมเกล้าอยู่บนตัว จ มีหนังสือว่ากรุงสยาม รัชกาลที่ ๕ น่าหนึ่งมีใบไชยพฤกษผูกเปนวงมาไลยรอบ ในรอบวงมาไลยนั้นมีอักษรว่าเสี้ยว ๔ อันเปนเฟื้อง มเลข ๑๒๓๖ ทองแดงชนิดใหญ่นี้ให้เรียกชื่อว่าเสี้ยว ใช้เปนราคาลถไภ ๔ อันเปนเฟื้อง ๓๖ อันเปนเงีนบาทหนึ่ง ทองแดงชนิดกลางน่าหนึ่งมีอักษร จ ป ร มีตราจุลจอมเกล้าอยู่บนตัว จ มีหนังสือว่ากรุงสยา⟨ม⟩ รัชกาลที่ ๕ น่าหนึ่งมีไชยพฤกษผูกเปนมา⟨ไลย⟩รอบ ในวงมาไลยนั้นมีอักษรว่าอัฐ ๘ อันเปนเฟื้อง มีเลข ๑๒๓๖ ทองแดงชนิดกลางนี้ให้เรียกชื่อว่าอัฐ ใช้เปนราคาอันละ ๑๐๐ เบี้ย ๘ อันเปนเฟื้อง ๖๔ อันเปนเงินบาทหนึ่ง ทองแดชนิตเล็กน่าหนึ่งมีอักษร จ ป ร มีตราจุลจอมเกล้าอยู่บนตัว จ มีหนังสือว่ากรุงสยาม รัชกาลที่ ๕ น่าหนึ่งมีใบไชยพฤษผูกเปนวงมาไลยรอบ ในวงมาไลยนั้นมีอักษรว่าโสฬศ ๑๖ อันเปนเฟื้อง มีเลข ๑๒๓๖ ทองแดงอย่างชนิดเล็กนี้ให้เรียกชื่อว่าโสฬศ ใช้อันละ ๕๐ เบี้ย ๑๖ อันเปนเฟื้อง ๑๒๘ อันเปนเงินบาทหนึ่ง ทองแดงทั้งสามชนิดนี้ได้โปรดเกล้าฯ ให้ทำเปนของหมดจดเกลี้ยงเกลาโดยละเอียด ด้วยจะมิให้ผู้หนึ่งผู้ใดคิดทำปลอมแปลงได้โดยง่าย ให้ท่านทั้งหลายทั้งปวงเชื่อถือซื้อจ่ายขายแลกแก่กันตั้งแต่ณวันพุฒ เดือนห้า ขึ้นเก้าค่ำ ปีกุนสัปตศก ต่อไปตามพิกัดทั้งสามชนิดที่ว่ามาข้างต้นแล้วเทอญ เมื่อผู้ใดได้เบี้ยทองแดงนี้ไป ถ้าจะต้องการเงินเมื่อใด ก็ให้มาที่หอรัษฎากรพิพัฒน์ในเวลา ๕ โมงเช้าจนถึง ๓ โมงเย็น เจ้าพนักงานจะคอยรับ ถ้าเหนเปนของหลวงมิได้เปนของปลอม ก็จะคิดเงินให้ ๔ อันเฟื้อง ๘ อันเฟื้อง ฤๅ ๓๒ อันบาท ฤๅ ๖๔ อันบาท ฤๅ ๑๒๘ อันบาท ตามพิักดในพระราชบัญญัตินี้ มิให้ล่วงวันเวลาไปได้ อนึ่งถ้าผู้ใดอยากจะได้เสี้ยวอัฐโสฬศไปใช้จ่ายแลกเปลี่ยนกัน ก็ให้มาซื้อที่หอรัษฎากรพิพัฒน์ จะโปรตเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานออกขายจ่ายที่นั่นทุกเวลามิได้ขาด ประกาศมาณวันพุฒ เดือนห้า ขึ้นเก้าค่ำ ปีกุนสัปตศก ศักราช ๑๒๓๗ ๚ะ
