ประชุมพงศาวดาร/ภาคที่ 64/บทที่ 26
ฝ่ายเสนาพฤฒามาตย์ราชปโรหิตทั้งหลาย จึงนำเอาเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ไปถวาย เจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์ มิได้รับว่า เราทำการทั้งนี้จะชิงเอาสมบัติหามิได้ เพราะภัยมาถึงตัวแล้วก็จำเป็นพระอาทิตย์วงศ์ซึ่งเป็นพระราชบุตร์พระมหากษัตร์นั้นยังมีอยู่ ควรจะยกพระอาทิตยวงศ์ขึ้นผ่านสมบัติโดยพระราชประเพณีจึงจะชอบ ปรึกษาเสนาบดีทั้งปวงพร้อมแล้ว ก็ราชาภิเษกพระอาทิตยวงศ์ขึ้นผ่านพิภพกรุงพระนครศรีอยุธยา พระอาทิตยวงศ์ได้ผ่านราชสมบัติครั้งนั้น พระชนมายุได้ ๙ พระพรรวษายังเยาว์ราชอยู่นัก มิได้รู้ที่จะว่าราชการสิ่งใดมีแเที่ยวประพาสจับแพะแกะเล่น เจ้าพนักงานต้องนำเครื่อง ทรงแลเครื่องเสวยตามไปถวายทุกแห่ง แต่ทำดังนี้เป็นนิรันดร ได้ประมาณ ๖ เดือน หมู่มุขมนตรีทั้งปวงปรึกษากันว่า พระมหากษัตริย์เป็นดังนี้การแผ่นดินจะเสียไป จำจะยกพระอาทิตย์วงศ์ลงเสีย จากเศวตฉัตร์ ควรจะเอาราชสมบัติถวายเจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์ปรึกษากันแล้วก็นำเอาเครื่องเบ็ญจราชกกุธภัณฑ์เข้าถวายเจ้า พระยากลาโหมสุริยวงศ์ทูลพฤติเหตุ ซึ่งพระอาทิตย์วงศ์จะครองแผ่นดินไปมิได้ ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอถวายราชสมบัติแก่พระองค์ จงทรงพระกรุณา รับทำนุบำรุงสมณชีพราหณ์อาณาประชาราษฎรไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน จะได้อยู่เย็นเป็นสุขเพราะพระเดชานุภาพของพระองค์นั้นเถิด เจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์ได้ฟังมุขมนตรีทั้งปวงมาอ้อนวอน ดังนั้นก็รับว่า จะครองราชสมบัติเสนาบดีมนตรีมุขทั้งหลายมีความ ยินดีนักก็อัญเชิญเสด็จเข้าอยู่ในพระราชวัง แล้วเสนาพฤฒามาตย์ราชปโรหิตทวิชาจารย์พร้อมกัน ให้พระโหราธิบดีหาฤกษ์ ก็ตั้งการ พระราชพิธีปราบดาภิเศกในพระที่นั่งมังคลามหาปราสาท เจ้าพนักงานทั้งหลายก็จัดแจงแต่งตั้งสุวรรณบัลลังก์รัตนราชอาศนะ ลาดด้วย หนังพระยาราชสีห์ มีมหาเศวตฉัตร์เป็นต้น อำพนด้วยเครื่องอภิรุมชุมสายพรายพรรณ จามรมาศกลดกลิงกรรชิงแซกสลับสลอน บัง สุริยเยนทรบวรด้วยมยุรฉัตร์พัชนี พรายเพรามเหาฬารดิเรกโดยราชประเพณีตั้งพระราชพิธีสงฆ์ แลพิธีไสยเวทเวทางคสาตร์ทุกประการแล้วตั้งพระยาคชสารยืนสถิตย์ซ้ายขวา ทั้งพระยาอัศวราชสถิตย์ซ้าย ขวาพร้อมพลาพลพฤติพร้อมถนัด ทั้งประทุดตระพรองการเสร็จ