ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๐

จาก วิกิซอร์ซ

ประชุมพงษาวดารภาคที่ ๒๐

จดหมายเหตุเรื่องทางไมตรีในระหว่างกรุงศรีอยุทธยากับกรุงยี่ปุ่น

ขุนจินดาสหกิจ ลม้าย ธนะสิริ แปลจากภาษาอังกฤษ ของเซอร์ เออเนสต์ สาเตา

พิมพ์ในงานปลงศพ นางสาวลม่อม สีบุญเรือง

เมื่อปีวอก พ.ศ. ๒๔๖๓

พิมพ์ที่โรงพิมพ์จีนโนสยามวรศัพท์




คำนำ[แก้ไข]

ขุนจินดาสหกิจ ลม้าย ธนะสิริ ประสงค์จะทรงสร้างหนังสือเป็นอนุสาวรีย์ไว้อาไลยในนางสาวลม่อม สีบุญเรือง ซึ่งมรณภัยได้ พรากไปเสียในเวลาที่กล่าวมั่นกันไว้แล้ว ได้มาหาฦๅข้าพเจ้า ให้ช่วยแนะนำเรื่องหนังสือ ซึ่งควรจะสอบสวน เพราะจะใคร่ ให้เปนเรื่องเนื่องในพงษาวดารทางไมตรี ในระหว่างไทยกับยี่ปุ่น ให้เข้าชุดกับหนังสือพงษาวดารยี่ปุ่น ซึ่งนางสาวลม่อม ได้แต่งไว้ ผเอิญข้าพเจ้ามีหนังสือ ซึ่งเห็นว่าตรงหรือใกล้กับความประสงค์ของขุนจินดาสหกิจอยู่เรื่อง ๑ คือจดหมายเหตุเรื่องไทยกับยี่ปุ่นเปน ไมตรีกันครั้งกรุงศรีอยุธยาเปนราชธานี หนังสือนี้ เซอร์เออร์ เนสต์ สาเตา ซึ่งเคยเปนราชทูตอังกฤษอยู่ในกรุงเทพ ฯ เปนผู้ ชำนาญภาษายี่ปุ่น ด้วยเคยเปนเลขานุการสถานทูตอังกฤษอยู่ในประเทศยี่ปุ่นช้านาน ได้ค้นจดหมายเหตุยี่ปุ่นแปลเรียบเรียงไว้ เปนภาษาอังกฤษ มีจนสำเนาพระราชสาสนแลศุภอักษรที่มีไปมาถึงกันในแผ่นดินสมเด็จพระเอกาทศรถ แผ่นดินสมเด็จพระเจ้า ทรงธรรมแลแผ่นดินสมเด็จพระเชษฐาธิราช หนังสือเรื่องนี้ยัง หามีใครได้แปลเปนภาษาไทยให้ตลอดเรื่องไม่ ข้าพเจ้าจึงแนะ นำให้ขุนจินดาสหกิจแปลหนังสือเรื่องที่กล่าวนี้

บัดนี้ขุนจินดาสหกิจแปลหนังสือนั้นเสร็จแล้ว มีความประสงค์จะให้หอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนครโฆษนา แลขอให้ข้าพเจ้าทำคำนำให้ด้วย ความทั้ง ๒ ข้อนี้ข้าพเจ้าเห็นว่าพอจะให้สมประสงค์ได้ ด้วยเรื่องอย่างนี้อยู่ในพวกหนังสือซึ่งหอ สมุดฯจัดการแปลแลพิมพ์อยู่เนือง ๆ แล้วหอพระสมุด ฯ ก็ได้ แนะนำให้ขุนจินดา ฯ แปลหนังสือเรื่องนี้ด้วย เพราะฉะนั้นจึงอนุญาตให้โฆษนาในนามหอพระสมุทวชิรญาณสำหรับพระนคร

ส่วนคำนำสำหรับหนังสือเรื่องนี้ ความข้ออื่นก็ได้กล่าวปรากฎ อยู่แล้ว อยากจะชี้แจงเรื่องการแปลจดหมายเหตุเก่า ซึ่งฝรั่ง ได้แต่งว่าด้วยเมืองไทยไว้แต่โบราณเพิ่มเติมอิกสักหน่อย ด้วย หนังสือจำพวกนี้ยังมีอีกหลายเรื่อง สังเกตดูเดี๋ยวนี้นักเรียนชั้น ใหม่ซึ่งใจรักทางโบราณคดี เช่นขุนจินดาสหกิจนี้มีขึ้นหลายคน แต่บางคนยังไม่กล้าแปลหรือแต่งหนังสือทางโบราณคดี ตามใจรัก ด้วยคิดเห็นไปว่ายากบ้างแลเกรงจะถูกติเตียนบ้าง นักเรียนเหล่านั้นก็ดี หรือผู้อื่นก็ดี เมื่อได้หนังสือเล่มนี้ไปอ่าน แม้จะพบความ บกพร่องบ้างอย่างไร ก็คงจะต้องชมความอุตสาหะแลขอบใจขุน จินดาสหกิจ ซึ่งแปลหนังสือเรื่องนี้ออกให้ได้อ่านกันในภาษาไทย เห็นจะไม่มีใครยกเอาความบกพร่อง แม้จะมีโดยธรรมดามาติเตียน ลบล้างประโยชน์ที่ขุนจินดาสหกิจได้ทำให้เกิดขึ้น ความข้อนี้ควร เปนนิทัศนอุทาหรณ์ ให้นักเรียนสิ้นขยั้นครั่นคร้าม ช่วยกันแปลแล แต่งหนังสือเรื่องโบราณคดีให้มีขึ้นอีก ก็จะเกิดประโยชน์ในทาง ความรู้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป ส่วนผู้ที่ได้ทราบเรื่องประวัติว่าขุนจินดาสหกิจได้กล่าวมั่นกับนางสาวลม่อม สีบุญเรือง แลทั้งสองมีฉันทอัธยาไศรยอันสมควรจะร่วมทุกข์ร่วมศุขกัน แต่มามรณภัยพรากเสียมิทันทีที่จะ ทำการวิวาหะมงคลดังนี้ ก็ย่อมจะพากันรู้สึกสงสารทั่วหน้าไม่เว้นตัว คงอนุโมทนาในการที่ขุนจินดาสหกิจสร้างหนังสือเรื่องนี้ ด้วยกันทุกคน

สภานายก หอพระสมุดวชิรญาณ วันที่ ๑๕ พฤษภาคม พระพุทธศักราช ๒๔๖๓


คำปรารภของผู้แปล[แก้ไข]

ด้วยข้าพเจ้า มีความปราถนาที่จะพิมพ์หนังสือสักเรื่องหนึ่ง เพื่อไว้อาลัยในนางสาวลม่อม สีบุญเรือง ที่ได้ถึงแก่กรรมเมื่อวัน ที่ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๖๒ แลเพื่อแจกเปนที่ระลึกในงานปลงศพซึ่งจะได้กระทำกันในวันที่ ๓๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๓ หนังสือที่จะพิมพ์ขึ้นนั้น ได้กำหนดใจไว้ว่าจะเลือกหาหนังสือที่อยู่ในจำพวกโบราณคดี แลถ้ายิ่งมีโอกาศที่จะได้หนังสือ ซึ่งเปนเชิงรำพรรณ ทางตำนานของประเทศสยามกับยี่ปุ่นด้วยจะยิ่งดีขึ้น เพราะจะได้ อยู่ในประเภทเดียวกับพงษาวดารยี่ปุ่น ซึ่งผู้ตายค้นหามาได้ จากประเทศยี่ปุ่น ขณะไปตากอากาศกับบิดาเมื่อ พ.ศ.๒๔๕๗ แล ได้แปลออกจำหน่ายจ่ายแจกแพร่หลายมาแล้วนั้น ตามพงษาวดาร ที่ผู้ตายแปลไว้นี้มีข้อความไม่สู้จะพิสดาร ถึงความเกี่ยวข้องระหว่าง ยี่ปุ่นกับไทย ปรากฎแต่เพียงว่ายี่ปุ่นได้เริ่มการค้าขายกับต่าง ประเทศเมื่อศกนั้นศกนี้ แลกล่าวถึงยามาดากามาซานักรบของ ยี่ปุ่นคนหนึ่งว่าได้เข้ามาในประเทศสยาม แลถวายตัวรับราชการในพระเจ้าแผ่นดินสยาม จนได้รับความดีความชอบขึ้นเปนลำดับเท่านั้น

ข้าพเจ้าจึ่งได้ไปเฝ้า พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระดำรงราชานุภาพสภานายกหอพระสมุดวชิรญาณ กราบทูลแสดงความประ สงค์นี้ให้ทรงทราบใต้ฝ่าพระบาทตั้งแต่ต้นจนตลอด พระองค์ทรงพระเมตตามีรับสั่งแก่ข้าพเจ้าด้วยว่า หนังสือชนิดที่ข้าพเจ้าประสงค์ นี้ เซอเออเนสต์ซาเตา ที่เคยมาเปนราชทูตอังกฤษในประเทศ สยาม ได้เรียบเรียงขึ้นไว้เปนภาษาอังกฤษมีอยู่ ชื่อว่า "ทาง พระราชไมตรีระหว่างไทยกับยี่ปุ่น" พระองค์ท่านมีฉบับ แลได้ เคยทรงแปลเฉพาะพระราชสาสนบางฉบับ ได้ประทานหนังสือนั้น ให้ข้าพเจ้าดู ข้าพเจ้ารู้สึกพอใจหนังสือเล่มนี้มาก จึ่งได้ กราบทูลขอประทานมาแปลส่วนที่เหลือต่อไป แลขอประทาน อนุญาตที่จะพิมพ์แจกในงานปลงศพนี้ด้วย พระเจ้าบรมวงศ์ เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพก็โปรดประทานพระอนุญาต แล ทั้งได้ทรงพระเมตตารับเปนพระธุระ ในการตรวจแก้คำแปลของ ข้าพเจ้าจนตลอดแลทรงทำอธิบายหมายเลขประทานด้วย ทั้งนี้พระเดชพระคุณเปนล้นเกล้า ฯ หาที่สุดมิได้ แลนับว่าได้ทรงยังประโยชน์ให้ถึงผู้ตาย สมกับที่ได้เคยทรงพระเมตตามาแต่ก่อนนั้นด้วย

ในที่สุดข้าพเจ้าขอขอบพระเดชพระคุณ เสด็จสภานายกหอ พระสมุดวชิรญาณอีกครั้งหนึ่ง แลขอขอบใจพระอนุบาลพายับกิจ แลขุนสหการสันทัด ผู้ซึ่งได้ช่วยเหลือแก้ไขตกเติมคำแปลเมื่อ ก่อนจะนำขึ้นถวายเสด็จสภานายก แลขอขอบคุณนายเซียวฮุดเสง สีบุญเรือง เจ้าของโรงพิมพ์จีนโนสยามวารศัพท์บิดาของผู้ตาย ที่เปนผู้จัดพิมพ์หนังสือนี้ขึ้น

ขุนจินดาสหกิจ ถนนพระราชดำเนินนอก จังหวัดพระนคร วันที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๓