ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา 3 ดวง/เล่ม 3

มหาวิทยาลัย

วิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

ตราราชสีห์	ตราคชสีห์	ตราบัวแก้ว

ประมวลกฏหมาย รัชกาลที่ ๑

จุลศักราช ๑๑๖๖

พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง

เล่ม ๓

สารบาญ
กฎพระสงฆ				หน้า		๑
กฎ ๓๖ ข้อ				”		๕๗
พระราชบัญญัติ				”		๗๙
พระราชกำหนดเก่า
๑.		ค่าที่นั่งความผู้ร้ายหัวเมืองและบุตร์ภริยาผู้ร้าย		”		๑๐๗
๒.		จำผู้ร้ายให้หนีได้		”		๑๐๘
๓.		ความนครบาลพิจารณายังไม่สำเร็จ ห้ามอย่าให้จำเลยยื่นฟ้องหาอาญาอุทธรณ์		”		๑๑๐
๔.		ผู้ร้ายให้การซัดพวกเพื่อน		”		๑๑๑
๕.		เมื่อจับตัวผู้ร้ายปล้นฆ่าเจ้าทรัพย์ตายไม่ได้ ให้ผู้รักษาเมืองผู้รั้งกรมการและชาวบ้านใช้ทุนทรัพย์		”		๑๑๕
๖.		จำโจรและญาติพี่น้องโจร (สองวรรคต้นความซ้ำกับกฎ ๓๖ ข้อ 37)		”		๑๑๖
๗.		ผู้ร้ายให้การซัดเพื่อนไม่เป็นจริง		”		๑๑๗
๘.		ห้ามพระสงฆ์กล่าวกิจการของฆราวาส		”		๑๑๘
๙.		ช้างม้าโคกระบือเรือและผู้คนของผู้ใดที่ปล่อยปละ อย่าให้จับคบหาไว้		”		๑๒๒
๑๐.		ซื้อและรับจำนำของร้าย		”		๑๒๓
๑๑.		ทำบัญชีและรักษาผู้ร้ายคนโทษ ตระเวนสอดแนมจับโจรผู้ร้าย ถ้าจับผู้ร้ายไม่ได้ ให้นครบาลและชาวบ้านใน ๓ เส้น ๑๕ วาใช้ทุนทรัพย์		หน้า		๑๓๑
๑๒.		ตั้งผู้ใหญ่บ้านช่วยจับผู้ร้ายและตรวจตราชาวบ้าน ทำรูปประพรรณปืน ออกหนังสือนำช้างม้าโคกระบือไปซื้อขาย ให้มีตระเวรตรวจเป็นคราว ๆ ผู้ร้ายไม่มีเงินใช้สินไหม ให้เอาบุตรภริยาไปขาย		”		๑๔๐
๑๓.		ความโจรผู้ร้าย ให้ส่งไปพิจารณาที่เมืองเหตุเกิด		”		๑๕๑
๑๔.		การยื่นทะเบียนหางว่าว (ความซ้ำกับบานผแนก 1)		”		๑๕๖
๑๕.		ฎีกาที่ควรทูลเกล้าฯ ถวาย		”		๑๖๑
๑๖.		ค่าธรรมเนียมศาลต่าง ๆ		”		๑๖๔
๑๗.		ให้ฟ้องความตามกรมกระทรวงที่สังกัด (ความวรรคต้นซ้ำกฎ ๓๖ ข้อ 1)		”		๑๖๙
๑๘.		ให้ยื่นฟ้องต่อมูลนายตามลำดับชั้นจนถึงฎีกา (ความซ้ำกฎ ๓๖ ข้อ 22)		”		๑๗๐
๑๙.		การพิจารณาความอุทธรณ์		”		๑๗๑
๒๐.		คดีความที่ห้ามเรียกค่าฤชาธรรมเนียม		หน้า		๑๗๙
๒๑.		ให้ส่งสำนวนไปปรับยังเมืองคู่ปรับ		”		๑๘๐
๒๒.		การแบ่งลูก (ความซ้ำกับบานผแนก 2 มาตรา ๑๔)		”		๑๘๔
๒๓.		ลักษณะการปกครองหัวเมือง		”		๑๘๕
๒๔.		ห้ามผู้พิพากษารับคำโจทจำเลยที่เป็นกะเบียดกะเสียรกันนอกสำนวน		”		๑๙๑
๒๕.		ค่าธรรมเนียมนักโทษ		”		๑๙๒
๒๖.		การจำหน่ายเลก (ความซ้ำกับบานผแนก 4)		”		๑๙๙
๒๗.		การสืบถามพยาน และค้านพยาน		”		๒๐๒
๒๘.		การผูกสำนวน		”		๒๑๐
๒๙.		หมายเบิกคู่ความ		”		๒๑๒
๓๐.		ความโจทก์จำเลยที่เป็นข้าราชการในพระราชวังหลวงหรือในพระราชวังบวรฯ		”		๒๑๗
๓๑.		พระธรรมนูญศาล		”		๒๑๙
๓๒.		ค่าธรรมเนียมข้าหลวงชำระความหัวเมือง		”		๒๒๔
๓๓.		ค่าตั้งค่าตราผู้รักษาเมืองผู้รั้งกรมการเมืองทั้ง ๔		”		๒๒๖
๓๔.		ปลอมสักข้อมือไพร่		”		๒๓๑
๓๕.		จะอุทธรณ์ ให้เสียเงินค่าปรับก่อน		”		๒๓๒
๓๖.		ห้ามไทยมอญลาวเสพย์เมถุนธรรมกับชาวต่างประเทศผู้ถือมิจฉาทิฏฐิ		หน้า		๒๓๓
๓๗.		พิจารณาความ ให้มีผู้กำกับนั่งถาม		”		๒๓๔
๓๘.		การลงพระราชอาญาเฆี่ยนข้าทูลลอองฯ		”		๒๓๙
๓๙.		คดีความที่ห้ามเรียกค่าฤชาธรรมเนียม (ความซ้ำกับบทที่ ๒๐)		”		๒๔๐
๔๐.		ห้ามข้าหลวงไปพิจารณาความหัวเมือง		”		๒๔๒
๔๑.		ห้ามเรียกนามข้าราชการขาดเหลือชื่อ		”		๒๔๔
๔๒.		ประมูลผูกภาษีอากรไม่ชอบธรรม		”		๒๔๗
๔๓.		ให้ผู้อยู่เวรรับสั่งกฎหมายชื่อผู้มาสั่ง (ความซ้ำกับกฎ ๓๖ ข้อ 3)		”		๒๔๙
๔๔.		ผู้โก่นสร้างเลิกรั้งทำนา ต้องบอกเสนากำนันให้รู้ และให้มีโฉนดเป็นสำคัญ ให้ยกอากรค่านาผู้โก่นสร้างเลิกรั้ง ๒ ปีและ ๑ ปี		”		๒๕๑
๔๕.		ให้พิจารณาความในหัวเมืองที่ความนั้นเกิด เว้นแต่ความมีโทษหลวง ต้องส่งกรุงเทพฯ		”		๒๕๔
๔๖.		โทษเจ้ากระทรวงที่ละความให้พ้นอายุ		”		๒๕๕
๔๗.		วิธีพิจารณาความ รับฟ้อง ถามคู่ความและพยาน ยอมความ การกำกับผู้พิจารณา ความอุทธรณ์		”		๒๕๕
๔๘.		เปรียบถานะไพร่หมู่กับไพร่ส่วย วิธีบวกลูกหมู่และใช้ไพร่ในราชการ ไพร่หลีกหนีราชการ ไพร่มีทุกข์กู้เงินแล้วใช้ไหนี้ไม่ได้ สืบสาวได้ไพร่บวกขึ้น		หน้า		๒๖๕
๔๙.		ผู้มีบรรดาศักดิ์ไปพบคนวิวาทกัน ให้จับ		”		๒๗๒
๕๐.		ห้ามยกความชอบของตนเองมากราบทูลเพื่อเลื่อนบรรดาศักดิ์ ผู้จะเป็นข้าราชการต้องประกอบด้วยวุฒิ ๔ ประการและอธิบดี ๔ ประการ ห้ามนำคนหินชาติถวายเป็นมหาดเล็ก ห้ามมีรับสั่งมาขัดขวางพระราชโองการที่ตรัสไปแล้ว คดีที่ไม่ควรถึงกราบบังคมทูล ให้ส่งไปร้องฟ้องว่ากล่าวตามกระทรวง พระธรรมนูญศาล ผู้ไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายห้ามรับความไว้พิจารณา (บางตอนความซ้ำกับบทที่ ๓๑)		”		๒๗๓
๕๑.		หัวเมืองบอกส่งความ		”		๒๘๗
๕๒.		โจทก์จำเลยขาดนัดขาดผัด		”		๒๙๐
๕๓.		ผู้เป็นหนี้เงินหลวงหนีตาย ให้ญาติที่ขัดสนใช้แต่ครึ่ง		”		๒๙๒
๕๔.		อุทธรณ์ไม่ได้กล่าวโทษผู้พิจารณา ให้ส่งอุทธรณ์นั้นคืนไป		หน้า		๒๙๔
๕๕.		ห้ามไทยมอญลาวเสพย์เมถุนธรรมกับชาวต่างประเทศผู้ถือมิจฉาทิฏฐิ (ความซ้ำกับบทที่ ๓๖)		”		๒๙๘
๕๖.		ของกลาง		”		๒๙๙
๕๗.		เจ้าหมู่จะไปเอาตัวลูกหมู่ณะหัวเมือง ให้มีตราถือไปถึงกรมการ		”		๒๙๙
๕๘.		รับน้ำพระพิพัฒน์สัตยา		”		๓๐๐
๕๙.		ให้ผู้เรียกเงินภาษีอากรออกโฉนดแก่ราษฎรโดยมีเดิมจำนวนและเรือนเงินทุกใบ		”		๓๐๒
๖๐.		พิจารณาความเลก ให้เจ้ากรมปลัดกรมนั่งรู้เห็นด้วย		”		๓๐๓
๖๑.		จะอุทธรณ์ ให้เสียเงินค่าปรับก่อน (ความซ้ำกับบทที่ ๓๕)		”		๓๐๔
๖๒.		โทษผู้เป็นหมอความ (ความซ้ำกับกฎ ๓๖ ข้อ 12)		”		๓๐๕
๖๓.		อย่าให้เจ้าหนี้ห้ามศพ		”		๓๐๕
๖๔.		อัตราค่าปรับเลมิดแต่นา ๑๕๐ ลงมา		”		๓๐๖
๖๕.		อัตราเงินค่าปรับชายชู้ตามศักดินา		หน้า		๓๐๗
พระราชกำหนดใหม่
๑.		เจ้าหน้าที่ตรวจทางและรักษาพระองค์เวลาเสด็จพระราชดำเนิน		”		๓๑๑
๒.		เพิ่มโทษข้าราชการเสพย์สุราเล่นเบี้ย		”		๓๑๕
๓.		ให้ลงโทษพวกโจรเท่าตัวการ		”		๓๑๗
๔.		ไพร่ฟ้องกล่าวโทษมูลนาย		”		๓๑๙
๕.		ไพร่ได้ความทุกข์ยากเป็นทาส (ความซ้ำกับบานผแนก 5)		”		๓๒๑
๖.		ห้ามยื่นฟ้องเป็นหนังสือ		”		๓๒๓
๗.		โทษพยานอาสา และห้ามคู่ความอ้างกันและกัน		”		๓๒๘
๘.		โทษผู้ทำหรือใช้เงินปลอม		”		๓๓๓
๙.		ห้ามฟ้องเรียกทรัพย์ถวายพระเจ้าอยู่หัวและถวายเจ้านายต่าง ๆ		”		๓๓๗
๑๐.		ค่าธรรมเนียมต่อและซ่อมแปลงสำเภา		”		๓๔๐
๑๑.		ห้ามข้าราชการและราษฎรมีปืนไว้กับบ้าน ถ้าจะไปค้าขาย ให้มาขอเบิก		”		๓๔๖
๑๒.		โทษเลกหลบหนีราชการ		”		๓๔๘
๑๓.		ให้ชาวบ้านคอยจับผู้ร้ายที่ทำอันตรายแก่พระพุทธรูปพระสถูปเจดีย์		”		๓๕๓
๑๔.		ชายทำชู้กับภริยาของข้าราชการที่บวช ให้มีโทษ		หน้า		๓๕๖
๑๕.		โทษลักพาคนในพระราชวัง		”		๓๖๑
๑๖.		เมื่อข้าศึกมาถึงเขตต์เมือง ห้ามผู้ต้องเกณฑ์จ้างวานผู้อื่นไปแทน		”		๓๖๓
๑๗.		โทษผู้บังเลก ถ้าว่าเป็นทาส ให้นายเงินสาบานตัว		”		๓๖๕
๑๘.		ห้ามช่วยไถ่ไพร่หลวง		”		๓๖๙
๑๙.		ช่วยทาสไม่รู้จักเรือนเบี้ยและผู้ขาย ให้ช่วยไถ่ต่อหน้าลูกขุนณศาลหลวงเจ้าเมืองกรมการ		”		๓๗๒
๒๐.		การแต่งตัวเด็ก		”		๓๗๕
๒๑.		ห้ามเอกเลกหมู่อื่นมาสักเป็นของตน หรือเอาไปถวายเป็นมหาดเล็ก		”		๓๗๗
๒๒.		ห้ามข้าราชการวิวาทด่าตีฟันแทงกัน		”		๓๘๐
๒๓.		กำหนดอัตราใช้เบี้ย ๔๐๐ ต่อเฟื้อง		”		๓๘๒
๒๔.		กำหนดราคาข้าว และห้ามกักข้าว		”		๓๘๕
๒๕.		ห้ามสร้างเครื่องโขนละครเหมือนแบบเครื่องต้น		”		๓๘๘
๒๖.		ให้นายบ่อนทดลองแก่นักเล่นพนัแต่พอควรด้วยคุณานุรูป		”		๓๘๙
๒๗.		ห้ามเล่นเด็ดปลีแทงห่วงกอบข้าวสาร		หน้า		๓๙๖
๒๘.		ขายตัวผูกดอก ถ้าดอกเบี้ยค้างนานพ้นกำหนด ๑๐ ปี ให้เอาแต่ต่อหน้า กำหนดอายุความคดีวิวาท		”		๓๙๘
๒๙.		เพิ่มเติมกฎหมายลักษณพิสูจน์		”		๔๐๑
๓๐.		นายเงินบิดพลิ้วไม่ยอมรับเงินค่าตัว		”		๔๐๔
๓๑.		ผู้รับซื้อหรือรับจำนำทองเคลือบทองอาบจะเรียกเอาราคาที่ใช้นั้นคืนไม่ได้		”		๔๐๖
๓๒.		ห้ามลักลอบต้มกลั่นน้ำสุรา		”		๔๐๙
๓๓.		ให้ชนทุกชั้นตั้งอยู่ในกุศลกรรม ๑๐ ประการ		”		๔๑๑
๓๔.		พระราชทานทรัพย์โดยไม่มีผู้รับสั่ง ให้ผู้ขอกราบทูลขอผู้รับสั่ง		”		๔๑๕
๓๕.		ให้นับถือเทพารักษ์แต่พอควร ห้ามอย่าให้นับถือลึงค์		”		๔๑๗
๓๖.		พรรณนาถึงศีล และให้ข้าทูลลอองสังวรในศีล		”		๓๒๑
๓๗.		ให้ส่งหญิงภริยาและชายชู้ให้สามีฆ่า ถ้าไม่ฆ่า ให้ปรับไหม		”		๔๓๖
๓๘.		ผู้สมัครรับราชการเป็นมหาดเล็กขอเฝ้าชาวที่ ต้องเป็นคนมีสกุลและคุณวุฒิ		”		๔๓๘
๓๙.		โทษผู้เอาทาสไปขายหลายแห่ง		”		๔๔๒
๔๐.		ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา ให้ไหว้พระรัตนไตรก่อนรูปพระเชษฐ์บิดร		หน้า		๔๔๕
๔๑.		ห้ามจ่าโขลนพระราชวังบวรฯ เอาข้อรับสั่งในกรมพระราชวังบวรฯ มาสั่งแก่ข้าราชการพระราชวังหลวง		”		๔๔๗
๔๒.		ห้ามเล่นพนันชนไก่ชนนกกัดปลา		”		๔๔๙
๔๓.		ห้ามขายข้าวลงเรือสำเภา		”		๔๕๒
๔๔.		ระเบียบการตั้งกรมการชาวด่าน		”		๔๕๔
๔๕.		ห้ามเก็บอัฏฐิไปทิ้งไว้ในกุฎีวิหาร		”		๔๕๙
นามอาลักษณ์ผู้ณชุบและสถานที่เก็บแห่งต้นฉะบับ				”		๔๖๓
บอกแก้คำผิด				”		๔๖๔