พจนานุกรม บาลี-ไทย/พยัญชนะ ก วรรค หมวดอักษร “ก”

จาก วิกิซอร์ซ
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

[แก้ไข]

  • กุสลเจตสิก

(วิ.) (ธรรม อารมณ์) อันเกิดกับจิตที่เป็นอกุศล.

(ปุ.) พรหม อุ. กโมฬิ, กาย อุ. กํ อตฺตานํ, ลม อุ. กํ วาตํ, ชาย (คน) อุ. กํ ปุริสํ, นกยูง อุ. โก มยูโร, ความรุ่งเรือง อุ. โก โชติ.

  • กกจ

(ปุ.) เลื่อย, ดองดึง ชื่อไม้เถาชนิดหนึ่ง ใช้หัวทำยา, สวาด ชื่อ ไม้เถา มีหนาม. กจฺ พนฺธเน, อ, ทฺวิตฺตํ แปลง ก เป็น กก.

  • กกณฺฏก กกณฺฑก

(ปุ.) กิ้งก่า วิ. กุจฺฉิโต กณฺฏโก กกณฺฏโก. จฺฉิต โลโป, อุสฺสตฺตํ.

  • กกุ

(ปุ.) หนอก, หนอกโค, กุกฺ อาทาเน, อุ, อุสฺสตฺตํ.

กกุฏ

(ปุ.) นกพิราบ, นกเขา. กุกฺ อาทาเน, อโฏ, อุสฺสตฺตํ, อสฺสุตฺตญฺจ (แปลง อุ ที่ กุ เป็น อ และแปลง อ ที่ ก เป็น อุ).

  • กกุธ

(ปุ.) ไม้รกฟ้าขาว, ไม้กุ่ม. วิ. กํ วาตํ กุฏติ นิวาเรตีติ กกุโธ. เอกักขรโกสฎีกา. อภิฯ และ เวสฯ เป็น กกฺ ธาตุ อุธ ปัจ. แปลว่า ไม้รังไก่ ก็มี.

  • กกุธภณฺฑ

(นปุ.) กกุธภัณฑ์ ชื่อของใช้อัน เป็นเครื่องหมายแห่งความเป็นพระราชามี ๕ อย่างคือ มหาพิชัยมงกุฎ ๑ พระแสง ขรรค์ชัยศรี ๑ ธารพระกร ๑ วาลวีชนี ๑ ฉลองพระบาท ๑.

  • กกุภ

(ปุ.) ช่องพิณ. ส. กกุภ.

  • กกุสนฺธ

(ปุ.) กกุสันธะ พระนามอดีตพุทธะ.

  • กเกรุก

(ปุ.) ไส้เดือน.

  • กโกก

(ปุ.) นกพิราบ.

  • กกฺก

(ปุ.) จุณสำหรับอาบ (นฺหานจุณฺณ). กชฺชฺ พฺยถเน, อ. แปลง ชฺช เป็น กก. หนอก หนอกโค ก็แปล.

  • กกฺกน

(วิ.) ขัดสี, ถูตัว.

  • กกฺกฏ กกฺกฏก

(ปุ.) ปู (สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ) วิ. เก กฎตีติ กกฺกโฏ กกฺกฏโก วา. กปุพฺโพ, กฏฺ วสฺสาวรณคตีสุ, กุกฺ อาทาเน วา, อโฏ, อุสฺสตฺตํ. ศัพท์หลังลง ก สกัด. ส. กรฺกฏ.

  • กกฺกส

(วิ.) ร้าย, หยาบ, หยาบคาย, หยาบ ช้า, ทารุณ, แข็ง, กล้าแข็ง, สาหัส, ไม่เป็น ที่รัก, ไม่เป็นมงคล, ไม่ยังใจให้เอิบอาบ, เปลื่อยเน่า, โทษ. วิ. กิพฺพิสํ กโรตีติ กกฺก โส. กรฺ กรเณ, อโส, รสฺส กตฺตํ. กฺสํโยโค.

  • กกฺกสวาจา

(อิต.) คำหยาบ, ฯลฯ, วาจา หยาบ, ฯลฯ.

  • กกฺการี

(อิต.) ฟัก, แฟง, ฟักเหลือง, (ฟักทอง), ฟักทอง, แตงกวา, แตงโม, แตงใหญ่ (แตงร้าน) บวบขม, ตะกั่วขาว. กุกฺ อาทาเน, อโร, อุสฺส อตฺตํ.

  • กกฺการุ

(ปุ.) ฟัก, แฟง, แตง, น้ำเต้า. ถ้าประ โยคมี ติ สังขยาอยู่ แปลรวมเป็น ฟักแฟง แตง น้ำเต้า. นับ ฟัก แฟง รวมเป็น ๑. อรุ ปัจ.

  • กกฺการุก

(ปุ.) แตงโม. ก สกัด.

  • กกฺการุชาต

(นปุ.) ดอกไม้สวรรค์ ?

  • กกฺขล กกฺขฬ

(วิ.) ชั่ว, ร้าย, ชั่วร้าย, แข็ง กล้าแข็ง, กระด้าง, หยาบ, หยาบช้า, หยาบคาย, ทารุณ, สาหัส, รุนแรง, ขรุขระ. วิ. กิพฺพิสํ กโรตีติ กกฺขโล กกฺขโฬ วา. กิพฺ พิสปุพฺโพ, กรฺ กรเณ, อ, กิพฺพิสโลโป, อิสฺส อตฺตํ, กรสฺส ขโร, รสฺส ลตฺตํ ฬตฺตํ วา, กฺสํโยโค. ส. กฐร. 

  • กกจขณฺฑ

ป. ขัณฑ์, ส่วนของเลื่อย

  • กกจทนฺต

ป. ซี่หรือฟันเลื่อย

  • กกณฺฏ, - ฏก

ป. กิ้งก่า

  • กกุฎ

ป. นกพิราบ, นกเขา

  • กกุฎปาท

ค. มีเท้าเหมือนเท้านกพิราบ

  • กกุนฺทร

นป. ถ้ำของสิงโต, ที่อยู่ของสิงโต

  • กกุธผล

นป. ลูกกุ่ม

  • กกฺกฏ

ป. เนื้อ, กวาง

  • กกฺกฎ, - ฏก

ป. ปู

  • กกฺกฎกมคฺค

ป. ทางปูเดิน, รอยปู

  • กกฺกฎกยนฺตก

นป. บันไดมีขอที่ปลายสำหรับเกาะกำแพง

  • กกฺกฎกรส

ป. รสที่เกิดจากปู, แกงปู

  • กกฺกร

ป. ไก่ป่าที่ใช้เป็นไก่ต่อ; กระจก, คันฉ่อง

  • กกฺกรตา

อิต. ความกระด้าง, ความหยาบคาย, ความขรุขระ

  • กกฺกริย

นป. ความหยาบคาย, ความกระด้าง

  • กกฺกรุ

นป. เถาวัลย์ชนิดหนึ่ง, ไม้เลื้อยชนิดหนึ่ง

  • กกฺกสฺส

ป. ความหยาบคาย, ความกระด้าง

  • กกฺการิก

นป. แตงชนิดหนึ่ง

  • กกฺกาเรติ

ก. ทำเสียงกักๆ , แสดงความสะอิดเอียน

  • กกฺกุ

นป. แป้งผัดหน้า

  • กกฺโกฏก

ป. ต้นมะตูม, ต้นอ้อย

  • กกฺโกล (ตกฺโกล)

นป. ของหอมชนิดหนึ่ง

  • กกฺข

ป. รักแร้; หญ้าแห้ง; ควาย; เข็มขัดผู้หญิง

  • กกฺขฏ

ค. หยาบ, กระด้าง

  • กกฺขฏา

อิต. ดินสอขาว

  • กกฺขฬ

ค. หยาบ, กระด้าง, ดุร้าย, กักขฬะ ส. กกฺขฏ

  • กกฺขฬตฺต

นป. ความหยาบ, ความกระด้าง ส. กกฺขฏตฺร

  • กกฺขฬิย

นป. ความแข็ง, ความหยาบ, ความเข้มงวด กฺกขฏิย

  • กงฺกฏ

ป. เกราะ

  • กงฺกณ

นป. กำไลมือ

  • กงฺกต

นป., ป. กูบช้าง, ต้นไม้

  • กงฺกมุข

ป. คีมคีบไฟ

  • กงฺกล

ป., นป. โครงกระดูก, ร่าง, โซ่

  • กงฺกา

อิต. กลิ่นหอมของดอกบัว

  • กงฺกุฏก

นป. ดินสีทองสีเงิน

  • กงฺขติ

ก. สงสัย, ลังเลใจ

  • กงฺขน

นป. ความสงสัย,ความลังเลใจ

  • กงฺขนา

อิต. ความสงสัย,ความไม่แน่ใจ

  • กงฺขา

อิต. ดู กงฺขนา

  • กงฺขาธมฺม

ป. สภาวะคือความสงสัยแห่งใจ

  • กงฺขายติ

ก. สงสัย, ข้องใจ, ลังเล

  • กงฺขายนา

อิต. ดู กงฺขนา

  • กงฺขายิตตฺต

นป. ดู กงฺขนา

  • กงฺขาวิตรณ

นป. การก้าวล่วงความสงสัย, การข้ามความสงสัยเสียได้

  • กงฺขิย

กิต. สงสัยแล้ว, เคลือบแคลงแล้ว

  • กงฺขี

ค. ผู้สงสัย, ผู้หวัง

  • กก กงฺก

(ปุ.) นกอีลุ้ม, นกเหยี่ยวแดง, นกกระสา. กํกฺ โลลิเย, อ. เป็น กํกล กงฺกล โดยลง อล ปัจ. บ้าง. ส. กงฺก นกยาง พระยม.

  • กกฏ กงฺกฏ

(ปุ.) เกราะ, เสื้อเกราะ. กํก คมเน, อโฏ. ส. กงฺกฏ.

  • กกณ กงฺกณ

(นปุ.) กังกณะ ชื่อเครื่อง ประดับแขนชนิดหนึ่ง, กำไลมือ, กา สทฺ เท, กณปจฺจโย, กณฺ สทฺเท วา, อ, ทฺวิตฺตํ; กณิ คติยํ วา, ยุ, นิคฺคหิตาคโม จ. ส. กงฺกณ.

  • กขา กงฺขา

(อิต.) ความแคลง, ความแคลงใจ, ความไม่แน่ใจ, ความเคลือบแคลง, ความกินแหนง, ความลังเล, ความสงสัย, ความสนเท่ห์. กขิ กํขฺ วา วิจิกิจฺฉายํ, อ, อิตถิยํ อา.

  • กข กงฺข

(นปุ.) ความแคลง, ฯลฯ.

  • กงฺขาวิตรณวิสุทฺธิ

(อิต.) ความหมดจดอัน ก้าวล่วงซึ่งความสงสัย, ความหมดจดแห่ง ญาณเป็นเครื่องข้ามพ้นความสงสัย.

  • กงฺคุ

(อิต.) ข้าวฟ่าง, ประยงค์ ชื่อไม้พุ่มชนิด หนึ่ง ใบมีกลิ่นหอม. วิ. โสภณสีสตฺตา คมนียภาวํ คจฺฉตีติ กงฺคุ. คมฺ คติยํ, อุ. แปลง ค เป็น ก มฺ เป็น คฺ นิคคหิตอาคม. โมคคัลลายนพฤติ วิ. กามียตีติ กงฺคุ กมุ อิจฺฉายํ, อุ. เอกักขรโกสฎีกาวิ. เกน คุณาติ สททํ กโรตีติ กงฺคุ. ก ปุพฺโพ, คุ สทฺเท, อุ. ส. กงฺคุ, กงฺคุนี.

(อัพ. นิบาต) น้ำ, ศรีษะ อภิฯ ๑๑๙๘.

  • กส

(ปุ.) เครื่องเงิน, ภาชนะแห่งโลหะ, โลหะ ต่าง ๆ, จาน, สำริด, ทองสำริด, ทองสัมฤทธิ์ (เป็นทองผสมด้วยโลหะต่าง ๆ มี ทองแดงดีบุกเป็นต้น), ถ้วย, ถ้วยสำหรับ ดื่มสุรา. กนฺ ทิตฺติคติกนฺตีสุ, โส. แปลง นฺ เป็น นิคคหิต.

กสตาล กสตาฬ

(นปุ.) กังสดาล กังสดาฬ ชื่อโลหะหรือสัมฤทธิ์ ที่ทำไว้สำหรับตี มี ฆ้องเป็นต้น, ระฆังวงเดือน. กํสปุพฺโพ, ตฬฺ ตาฬเน, โณ.

  • กสปาตี

(อิต.) ถาด, ถาดโลหะ.

  • กสาธาร

(ปุ.) ถาด, ถาดโลหะ.

  • กจวร

(ปุ.) หยากเยื่อ (เศษของที่ทิ้งแล้ว), มูล ฝอย, ขยะมูลฝอย. วิ. นานาวิเธ สํกาเร ราสีกรณวเสน กจตีติ กโจ. กจฺ พนฺธเน, อ. กโจ เอตฺถ อิจฺฉิตพฺโพติ กจวโร. วรฺ อิจฺฉายํ, อ. วิ. ใช้ อิสฺ ธาตุแทน.

  • กจวรฉฑฺฑนปจฺฉิ กจวรปจฺฉิ

(อิต.) ตะกร้า สำหรับทิ้งขยะ, ตะกร้าขยะ.

  • กจฺจ

(ปุ.) คนสวย, คนงาม, คนสวยงาม. กจฺ ทิตฺติยํ, อ. แปลง จ เป็น จฺจ.

  • กจฺจาน กจฺจายน กาติยาน

(ปุ.) คนเป็นเหล่า กอแห่งกัจจะ, คนเนื่องในวงศ์กัจจะ อิตถิ ลิงค์ลง อี การันต์.

  • กจฺจิ

(อัพ. นิบาต) หรือ, บ้างหรือ, แลหรือ, และหรือ, กระมัง.

  • กจฺจิการ

(ปุ.) ต้นซาก, ใบซาก.

  • กจฺจิ นุ

(อัพ. นิบาต) บ้าง, อย่างไร, อย่างไร สิ, ใช่หรือ, หรือหนอ, อะไร.

  • กจฺฉ

(ปุ.) รักแร้. ส. กกฺษ กกฺษฺยา.

  • กจฺฉก

(ปุ.) ต้นไทร, ต้นเต่าร้าง. กจฺ พนฺธเน, โฉ, สกตฺเถ โก.

  • กจฺฉนฺตร

(นปุ.) ห้องเล็ก, ห้องส่วนตัวของ พระราชา. วิ. กจฺฉสฺส ปโกฏฺฐ สฺส อนฺตรํ กจฺฉนฺตรํ. ราชูนํ สพฺเพสํ อสาธารณฏฺฐานํ กจฺฉนฺตรํ.

  • กจฺฉป

(ปุ.) เต่า วิ. กจฺเฉน ปิวตีติ กจฺฉโป. กจฺฉปุพฺโพ, ปา ปาเน, กฺวิ. ส. กจฺฉป.

  • กจฺฉปุฏ

(ปุ.) คนหาบเร่.

  • กจฺฉพนฺธน

(นปุ.) ชายกระเบน, หางกระเบน. โจงกระเบน เป็นชื่อชายผ้าที่ม้วนลอดขา แล้วเหน็บไว้ข้างหลัง การนุ่งผ้าแบบนี้เป็น ผืนผ้าธรรมดา กว้าง ๑ หลา ยาว ๒.๕๐ เมตร สำหรับคนเล็กเตี้ยถ้าเป็นคนสูงใหญ่ กว้าง ๑ x ๓ เมตร เอาผืนผ้าโอบรอบตัว จับชายผ้าให้เสมอกัน แล้วห้อยลง เอาหัว เข่าหนีบไว้มิให้ผ้าเลื่อน มือรีดผ้ามาถึงเอว รวบริมผ้าทำเป็นจุกไขว้กันแล้วเหน็บไว้ที่ สะดือ เรียกว่าพกแล้วจับชายผ้าที่หนีบไว้ ขึ้นมาม้วนขวา ค่อย ๆ ม้วน ม้วนไปรีดไป ให้แน่น พอผืนผ้ากระชัยตัวดีแล้ว ดึงลอด ขา โดยยกขาขวา หรือขาซ้ายขึ้นเล็กน้อย ดึงชายสุดที่ม้วนไว้ขึ้นเหน็บไว้ที่กลางหลัง เรียกผ้าที่ม้วนไปเหน็บไว้ อย่างนี้ว่า ชาย กระเบน หรือหางกระเบน.

  • กจฺฉา

(อิต.) เชือกสำหรับผูกท่ามกลางตัวช้าง, สายรัดกลางตัวช้าง, สายรัดท้องช้าง, ปลายแขน, ข้อมือ, ชายกระเบน, หางกระ เบน, สายรัดเอว, รักแร้, หญ้า, เครือเถา, ที่ชุ่มน้ำ.

  • กจฺฉุ

(อิต.) โรคคัน, หิด, หิดเปื่อย, คุดทะราด, หูด, เต่าร้าง, หมามุ่ย. กสฺ หึสายํ, อุ, สสฺส จฺโฉ. ส. กจฉู.

  • กจฺฉุผล

(นปุ.) เต่ารั้ง เต่าร้าง ใช้ได้ทั้งสองคำ หมากคัน ก็เรียก.

  • กจ

ป. ผม, เมฆ

  • กจกลาป

ป. จุกผม, ผมเปีย

  • กจงฺคน

นป. ตลาดเสรี

  • กจมาล

ป. ควัน

  • กจวรฉฑฺฑนก

นป. กจวรฉฑฺฑนิ อิต. ภาชนะสำหรับเทหยากเยื่อ

  • กจวรฉฑฺฑิกา

อิต. หญิงผู้กวาดขยะ, หญิงผู้ทิ้งหยากเยื่อ

  • กจฺจินุ

อ. อย่างไร? แลหรือ?

  • กจฺฉติ

ก. อันเขาย่อมกล่าว, อันเขาย่อมทำ

  • กจฺฉปินี

อิต. ดู กจฺฉป

  • กจฺฉิการ

ป. ดู กจฺจิการ

  • กจฺฉุจุณฺณ

นป. ผงเต่าร้าง, ผงหมามุ่ย

  • กช

(ปุ.) คานหาม. กจฺ พนฺธเน, อ. แปลง จ เป็น ช.

  • กชฺชล

(นปุ.) ยาตา, ยาทาตา (ยาหยอดแก้ โรค ยาหยอดทำให้ตาเยิ้ม). วิ. กชฺชติ โรคนฺติ กชฺชลํ. กชฺช พฺยถเน, อโล.

  • กชฺโชปกฺกมก

นป. บุษราคัม, มณีชนิดหนึ่ง

  • กฺจ กฺจน

(นปุ.) ทอง, ทองคำ. กจฺ ทิตฺติยํ, ทิตฺติยํ, อ, ยุ, นิคฺคหิตาคโม. ส. กาญฺจน.

  • กฺจุก

(ปุ.) ผ้า, ผ้าโพกหัว, หมวก, เสื้อ, เสื้อกั๊ก, เกราะ, หีบ, ซอง, ฝักมีด, เครื่อง ปกคลุม, คราบงู. กจฺ พนฺธเน, อุโก, นิคฺคหิตาคโม.

  • กฺจุกี

(ปุ.) คนใช้สำหรับฝ่ายใน, คนรับใช้ นางใน, คนแก่, เถ้าแก่. วิ. กญฺจุกํ โจฬํ, ตํโยคา กญฺจุกี. ณี ปัจ. ส. กญฺจุกิน.

  • กฺจิย กฺชิย

(นปุ.) น้ำส้ม, น้ำข้าว, ข้าว ปลายเกรียน (ปลายข้าวขนาดเล็ก).

  • กฺ า

(อิต.) หญิงผู้อันบุรุษ ท. พึงยินดี, หญิงผู้อันบุรุษยินดี, หญิงผู้ยังบุรุษให้ยินดี, หญิงผู้รุ่งเรือง, สาวน้อย, นาง, นางสาว, นางสาวน้อย, หญิงสาว, นางงาม, ผู้หญิง (คำนามนาม มิใช่วิเสสนะ), ธิดา, พะงา. วิ. กนียติ กามียติ อภิปตฺถียติ ปุริเสหีติ กญฺญา. กนฺ ทิตฺติกนฺตีสุ, โย, นฺยสฺส ญตฺตํ ทฺวิตฺตํ, อิตฺถิยํ อา กํ ปุริสํ ญาเปตีติ วา กญฺญา. กปุพฺโพ, ญปฺ โตสเน, กฺวิ, ปฺโลโป, ญฺสํโยโค. โยพฺพนภาเว ฐิตตฺตา กนตีตี วา กญฺญา. ส. กนฺยา กนฺยกา.

  • กฺจก

นป. ต้นไม้ชนิดหนึ่ง

  • กฺจน

นป. ทอง, ทองคำ

  • กฺจนก

ค. เป็นสีทอง, ทอง

  • กฺจนกทลิกฺขณฺฑ

ป. เครือกล้วยสุก

  • กฺจนคฺฆิก

ป. มาลัยทอง, สายสร้อยทอง

  • กฺจนปฏฏ

นป. ผ้าโพกศีรษะหรือมงกุฎที่ทำด้วยทอง

  • กฺชิก, - ย

นป. น้ำข้าว, น้ำส้ม

  • กฺา

อิต. นางสาวน้อย, เด็กหญิง

  • กฺชปฺปน

นป. การกระซิบ

  • กฏ

(ปุ. นปุ.) ไหล่ภูเขา, ลาดภูเขา, ทอง ปลายแขน, กำไลมือ. กฏฺ คติยํ, อ.

  • กฏก

(ปุ.) ไหล่ภูเขา, ลาดภูเขา. ส. กฏก.

  • กฏจฺฉุ

(ปุ.) จวัก ตวัก ของคำนี้เป็นชื่อของ เครื่องใช้สำหรับตักข้าวหรือแกง ทำด้วย กะลามะพร้าว มีด้ามไม้ยาวคล้ายทัพพี เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าจ่า หรือกระจ่า, ทัพพี, ทรพี, ช้อน, ถ้วย. กฏฺ คติยํ, ฉุ, ทฺวิตฺตํ กฏจฺฉุ ที่มาคู่กับ ทพฺพิ ควรแปล กฏจฺฉุ ว่า ช้อน หรือ ถ้วย.

  • กฏจฺฉุปริสฺสาวน

(นปุ.) ผ้าสำหรับกรองน้ำ มีรูปคล้ายช้อน.

  • กฏจฺฉุภิกฺขามตฺตทาน

(นปุ.) การให้ซึ่งวัตถุ มีภิกษาทัพพีหนึ่งเป็นประมาณ. เป็น ทุ ตัป. มี วิเสสนบุพ. กับ., ฉ. ตุล. และ วิเสสนปุพ. กัม. เป็นท้อง. คำว่าหนึ่งเป็น คำเหน็บเข้ามา ไม่ใช่เอก ศัพท์.

  • กฏตฺตากมฺม

(นปุ.) กรรมอันตนทำแล้วพอ ประมาณ, กรรมอันตนทำแล้วในอดีตชาติ, กรรมสักว่าทำ.

  • กฏนฺนฏ

(นปุ.) หญ้าแห้วหมู ?

  • กฏาห

(นปุ.) กะโหลก, กระทะ, อ่าง, กระเบื้อง. ฆฏิกฏาเหน ปิณฺฑาย จรนฺติ. ภิกษุท. ใช้กระเบื้อง หม้อบิณฑบาต. ไตร. ๗/๕๒. ส. กฏาห.

  • กฏิ

(อิต.) เอว, สะเอว, กะเอว, ตะโพก, สะโพก, ก้น, แท่ง. วิ. กฏฺยเต วตฺถาทีหี ติ กฏิ. กฏฺ สํวรเณ, อิ. ส. กฏิ.

  • กฏิสุตฺตก

(นปุ.) เครื่องประดับเอว, สายรัด เอว.

  • กฏุ กฏก

(วิ.) เผ็ด, เผ็ดร้อน, หยาบ, หยาบคาย, ดุ, ดุร้าย, ผิด, ไม่ควร, ไม่ สมควร. กฏฺ คติยํ, อุ. ศัพท์ หลัง ก สกัด แต่อภิฯ และฎีกาอภิฯ ลง ณฺวุ ปัจ แปลง ณวุ เป็น อก แล้ว ฏฺ อาศัย อ แปลง อ ที่ ฏ เป็น อุ. ส. กฏุ. กฏุ

  • กฏุกผล

(นปุ.) ดีปลี. ส. กฏุชีวา.

  • กฏุกโรหิณี กฏุกาโรหิณี

(อิต.) ข่า วิ. กฏุก รสา หุตฺวา รุหตีติ กฏุกโรหิณี กฏุกาโรหิณี วา, กฏุกปุพฺโพ, รุหฺ ชนเน, ยุ, อิตฺถิยํ อี.

  • กฏุกวาจา

(อิต.) คำรุนแรง, ฯลฯ, คำเผ็ด ร้อน.

  • กฏุกฺจกตา

(อิต.) ความเป็นแห่งบุคคลผู้มี จิตหดหู่โดยความเป็นจิตเผ็ดร้อน.

  • กฏุกา

(อิต.) ข่า. กฏฺ วสฺสาวรณคตีสุ, อุ, สตฺเถ โก.

  • กฏุมฺพ

(นปุ.) ทรัพย์ กุฏมฺ วตฺตเน. โพ แปลง อุ ที่ กุ เป็น อ แปลง อ ที่ ฏ เป็น อุ. ดู กุฏุมฺพ ด้วย.

  • กฏุมฺพิก

(วิ.) มีทรัพย์ วิ. กฏุมฺพํ อสฺส อตฺถีติ กฏุมฺพิโก.

  • กฏฺฐ 

(นปุ.) ไม้, ตัวไม้, ฟืน. วิ. กาสเต อคฺคินา ทิปฺปเตติ กฏฺฐํ. กาสฺ ทิตฺติยํ, โต, สสฺส โฏ, รสฺโส, ตสฺส โฐ, ตสฺส ฎฺโฐ วา. ถ้าใช้นัย หลังคือ แปลง ต เป็น ฏฺฐ ก็ลบที่สุดธาตุคือ สุ. กสติ ยาติ วินาสตีติ วา กฏฺฐํ. กสฺ คติยํ, โต. กัจฯ ๖๗๒ วิ. กฏิตพฺพํ มทฺทิตพฺพนฺติ กฏฺฐํ. กฏฺ มทฺทเน, โฐ.

  • กฏฺฐ การ

(ปุ.) ช่างไม้ วิ. กฏฺฐํ กโรตีติ กฏฺฐ กาโร. ณ ปัจ. กฏฺฐ าริ (ปุ.อิต.) ผึ่ง ชื่อเครื่องมือสำหรับถาก ไม้ชนิดหนึ่ง รูปคล้ายจอบ ใส่ด้ามยาว สำหรับถือถาก ใบหนากว่าจอบ แต่โค้งงอ มาทางผู้ถือด้าม.

  • กฏฺฐิ กวาณิช

(ปุ.) พ่อค้าไม้.

  • กฏฺฐิสฺ ส

(นปุ.) กัฏฐิสสะ ชื่อเครื่องลาดแกม ไหมด้วย ติดรตนะด้วย. โกสิยสุตฺตกฏฺฐิสฺ สวาเกหิ ปกตํ อตฺถรณํ กฏฺฐิสฺสํ. กฐ ล ปุ.) ก้อนกรวด, กระเบื้อง. กฐิ. โสเก, อโล. ลูกนิ่ว. กฐฺ กิจฺฉชิ่วเน, อโล.

  • กฏกฏายติ

ก. กด, บด, บีบ, ลับ; ประพฤติเสียงดังกฏะกฏะ

  • กฏกี

ป. ภูเขา

  • กฏโกล

ป. กระโถน

  • กฏจฺฉุก

ค. มีช้อน, มีทัพพี

  • กฏจฺฉุคาหิก

ค. มีช้อนในมือ, ผู้ถือช้อนอยู่

  • กฏจฺฉุภิกฺขา

อิต. ภิกษาทัพพีหนึ่ง, ข้าวทัพพีหนึ่ง

  • กฏจฺฉุมตฺต

ค. มีอาหารเพียงทัพพีเดียว

  • กฏฏิก

นป. กระดูกสะเอว, กระดูกสะโพก

  • กฏน

นป. กรรมชั่ว, หญ้าคา, จาก

  • กฏมฺภรา

อิต. บัวคำชนิดหนึ่ง; ช้างพัง

  • กฏลฺลก

นป. ตุ๊กตา, รูปหุ่น

  • กฏสาร

ป. เสื่อกก, เสื่อหยาบ, เสื่อลำแพน

  • กฏากฏ

นป. กรรมที่ทำแล้ว; น้ำถั่วเขียวที่ข้นนิดหน่อย

  • กฏิถาลก

นป. กระดูกสันหลังที่จดบั้นเอว

  • กฏิปเทส

ป. ก้น, สะโพก

  • กฏิปริโยสาน

นป. ที่สุดแห่งบั้นเอว, ก้น

  • กฏิปุถุลก

นป. มีก้นใหญ่, มีก้นงาม

  • กฏิภาค

ป. เอว

  • กฏิภาร

ป. ของหรือภาชนะที่นำไปด้วยเอว เช่นการอุ้มเด็ก

  • กฏิสนฺธิ

อิต. ที่ต่อของบั้นเอว

  • กฏิสโมหิต

ค. ซึ่งติดหรือผูกบั้นเอว

  • กฏิสุตฺต

นป. เข็มขัด, สายรัดเอว

  • กฏุ

ค. แหลมคม, เข้มงวด, เผ็ดร้อน, รุนแรง, เจ็บแสบ

  • กฏุก

๑. นป., ป. ความเผ็ดร้อน, รสเปรี้ยว, รสขม, การบูน ๒. ค. แหลมคม, เข้มงวด, น่ากลัว, ขมขื่น, ร้ายแรง

  • กฏุกฺจุกตา

อิต. ความขี้เหนียว, ความตระหนี่, ความเข้มงวด

  • กฏุกตฺต

นป. ความแหลมคม, ความเผ็ดร้อน, ความขมขื่น

  • กฏุกปฺผล

๑. นป. ผลของพืชที่มีกลิ่นหอมชนิดหนึ่ง; ๒. ค. มีผลเผ็ดร้อน

  • กฏุกภณฺฑ

นป. เครื่องเทศ

  • กตญฺญู

(วิ.) ผู้รู้ซึ่งอุปการะอันบุคคลอื่นทำ แล้วแก่ตน โดยปกติ วิ. กตํ อุปการํ ชานาติ สีเลนาติ กตญฺญู. ผู้มีปกติรู้ซึ่งอุปการะอัน บุคคลอื่นทำแก่ตน วิ. กตํ ชนิตุ สีล มสฺสาติ กตญฺญู. ผู้รู้ซึ่งอุปการะอันบุคคล อื่นทำแล้วแก่ตน วิ. กตํ อุปการํ ชานาตีติ กตญฺญู. ผู้รู้คุณท่าน. กตปุพฺโพ, ญา ญาเณ, รู.

  • กตญฺญูกตเวที

(ปุ.) บุคคลผู้รู้คุณท่านและ ตอบแทนคุณท่าน, ฯลฯ. ไทยตัดพูดเฉพาะ กตัญญู แต่ความหมาย หมายถึง กตเวที ด้วย.

  • กตญฺญุ, - ญู

ค. ผู้รู้บุญคุณที่คนอื่นได้ทำแล้วแก่ตน

  • กตญฺญุตา

(อิต.) ความเป็นแห่งบุคคลผู้รู้ซึ่งอุปการะอันบุคคลอื่นทำแล้วแก่ตน, ความเป็นแห่งบุคคลผู้รู้ซึ่งอุปการะอันบุพการีชนทำแล้ว, ความเป็นแห่งบุคคลผู้กตัญญู, ความเป็นผู้กตัญญู. วิ. กตญฺญุสฺส ภาโว กตญฺญุตา. รัสสะ อู เป็น อุ ในเพราะ ตา ปัจ. รูปฯ ๓๗๑. ความกตัญญู ลง ตา ปัจ. สกัด. มีสำนวนแปลอีก ดู กตญฺญู.

  • กาฬ

ค. ดำ, สีดำ ส. กาฏ หรือ กาณ

  • กาฬปกฺข

น. ข้างแรม. ส. กาฏปกฺษ หรือ กาณปกฺษ

  • กีฬา

น. การเล่น. ส. กฺรีฑา

  • กุฏิ

น. เรือนหรือตึกสำหรับพระภิกษุสามเณรอยู่. ส. กุฏิ

  • เกส

น. ผม. ส. เกศ

  • โกส

น. ฝัก, กระพุ้ง. ส. โกศ