พจนานุกรม บาลี-ไทย/พยัญชนะ จ วรรค หมวดอักษร “ฌ”

จาก วิกิซอร์ซ
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

[แก้ไข]

(วิ.) เสื่อมแล้ว, ฉิบหายแล้ว, พินาศแล้ว. ฌ = นฏฺฐ

  • ฌชฺฌรี

(อิต.) มะรุม ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ฝักยาว ใช้แกงส้ม, ผักไห่ ชื่อ ผักชนิดหนึ่งใช้ทำ ยา, ผักปลัง มีสองชนิด เถามีสีครั่งอ่อน อย่าง ๑ เถาสีเขียวอ่อนอย่าง ๑, ผักทอด ยอด (ผักบุ้ง), ฌชฺฌฺ ปริภาสนตชฺชเนสุ, อโร, อิตฺถิยํ อี.

  • ฌฏิ

ป. พุ่มไม้

  • ฌฏิติ

ก. วิ. โดยเร็ว, อย่างเร็ว

  • ฌตฺต

กิต. อันเขาเผาแล้ว, อันเขาตั้งไฟแล้ว ส. ฌตฺร

  • ฌตฺวา

กิต. ไหม้แล้ว

  • ฌมฺปาก

ป. ลิง

  • ฌร

(ปุ.) ประเทศมีน้ำ, แม่น้ำ. ส. ฌร.

  • ฌรี

อิต. น้ำพุ, แม่น้ำ

  • ฌลรี

(วิ.) หงิก, งอ.

  • ฌลิ

(นปุ.) ลูกอารกานัต, ลูกอเรกานัต ?

  • ฌลฺลิก

(นปุ.?) ฉิ่ง, ฉาบ.

  • ฌลฺลิกา

(อิต.) เรไร, จักจั่น, จิ้งหรีด. ฌลฺ สทฺเท, ณฺวุ, อิอาคโม, อิตฺถิยํ อา.

  • ฌลา

อิต. ธิดา, ลูกสาว; แสงพระอาทิตย์

  • ฌส

(ปุ.) สัตว์อันเขาเบียดเบียน, ปลา. ฌสฺ หึสายํ, อ. ส. ฌษ.

  • ฌสา

(อิต.) แตงหนู (แตงลูกเล็กๆ ขึ้นตาม ชายทุ่ง), มะกอก ต้นไม้ชนิดหนึ่งมีหลาย ชนิด, ครอบโถหรือโลหะสัมฤทธิ์มีฝา ครอบสำหรับใช้ทำน้ำมนต์. ฌสฺ หึสายํ, อ. ส. ฌษา

  • ฌสางฺค

(ปุ.) ฌสางคะ (ฌษางคะ), ฌสางค์ (ฌษางค์), ชื่อของพระอนิรุทธ์ ลูก ของพระพรหม. ส. ฌษางฺค

  • ฌสติ

ก. ทำร้าย ส. ฌษติ

  • ฌา

(อิต.) เย็น, เวลาเย็น. ฌา + สญฺฌา.

  • ฌาฏล

(ปุ.) ไม้มวกใหญ่, ไม้มวกมี ๒ ชนิด คือ มวกเล็กและมวกใหญ่ ใช้ทำยาทั้งสอง อย่าง, ไม่สะคร้อ ตะคร้อก็เรียก, โตนด (ตาล ต้นตาล). ฌฏฺ สํฆาเต, อโล ทีฆะ ต้นธาตุ.

  • ฌาน

(นปุ.) ความคิด, ความพินิจ, ความเพ่ง. วิ. ฌายเตติ ฌานํ. เฌ จินฺตายํ, ยุ. ปจฺจนิเก นีวรณธมฺเม ฌาเปตีติ วา ฌานํ. ฌปฺ ฌาปฺ วา ทาเห, ยุ. รูปฯ ๕๘๑ วิ. ฌายตีติ ฌานํ. เฌ ธาตุ ยุ ปัจ. ใน วิ. แปลง เอ เป็น อาย บทปลงแปลง เอ เป็น อา. ส. ธฺยาน

ฌาปน

(นปุ.) การเผา, การเผาศพ, การปลง ศพ (เผาศพ) ฌาปฺ ทาเห, ยุ. ส. ธฺยาปน

  • ฌาปนกิจฺจ

(นปุ.) กิจคืออันยังสรีระให้ไหม้, กิจคือการเผา, กิจคือการเผาศพ, งานเผา ศพ.

  • ฌาม

(ปุ.) การเผา. ฌาปฺ+ต ปัจ. แปลงเป็น ม ลบ ปฺ. ต ปัจ. ลงในภาวะ

  • ฌามขาณุมตฺถก

(นปุ.) ที่สุดแห่งตออันไฟ ไหม้แล้ว.

  • ฌามก

(นปุ.) ข้าวไหม้, ข้าวคั่ว, ข้าวตัง, เตาเผา, เตาเผาอิฐ.

  • ฌามก ฌาวุก

(ปุ.) ไม้ชาเกลือ? ไม้กรดมูก, ไม้ชิงชี่. ชิงขี้ ก็เรียก.

  • ฌามร

(นปุ.?) เหล็กในปั่นฝ้าย, เข็มเย็บผ้า.

  • ฌายน

(นปุ.) ความเพ่ง, ความพินิจ, ความรุ่งเรือง, ฯลฯ. เฌ จินฺตายํ ทิตฺติยญจฺ ยุ. ส. ธฺยายน

  • ฌายี

(วิ.) ผู้เพ่ง, ผู้พินิจ, ผู้มีฌาน. ส. ธฺยายี

  • ฌาลุก

(ปุ.) ชิงชี่. ชิงขี้ ก็เรียก.

  • ฌิงฺคาล

(ปุ.) แตงกวา.

  • ฌิงฺคนี

(ปุ.) แตงกวา.

  • ฌิชฺชิ ฌิรี ฌิลุกา ฌิลฺลิ ฌิลฺลิกา ฌิลฺลี ฌีริกา ฌีรุกา

(อิต.) จิ้งหรีด. ส. ฌิชฺชี, ฌิลฺลิกา, ฌิลฺลี.

  • ฌิลฺลีกณฺฐ

(ปุ.) นกพิราบ. ส. ฌิลฺลิกณฺฐ.

  • ฌงฺการ

ป. เสียงดังหึ่งๆ เหมือนเสียงผึ้ง

  • ฌฏิ

ป. พุ่มไม้

  • ฌฏิติ

ก. วิ. โดยเร็ว, อย่างเร็ว

  • ฌตฺต

กิต. อันเขาเผาแล้ว, อันเขาตั้งไฟแล้ว ส. ฌตฺร

  • ฌตฺวา

กิต. ไหม้แล้ว

  • ฌมฺปาก

ป. ลิง

  • ฌรี

อิต. น้ำพุ, แม่น้ำ

  • ฌลา

อิต. ธิดา, ลูกสาว; แสงพระอาทิตย์

  • ฌสติ

ก. ทำร้าย ส. ฌษติ

  • ฌาฏก, - ฏล

ป. ไม้สะคร้อ, ไม้มวกใหญ่, ไม้โตนด

  • ฌาฏตฺถก

ป. แตงโม

  • ฌานกีฬา

อิต. การเล่นฌาน ส. ธฺยานกฺรีฑา

  • ฌานงฺค

นป. องค์แห่งฌาน ส. ธฺยานรงฺค

  • ฌานรต

ค. ผู้ยินดีในฌาน ส. ธยานรต

  • ฌานวิโมกฺข

ป. ความหลุดพ้นเพราะอาศัยฌาน ส. ธฺยานวิโมกฺษ

  • ฌานสหคต

ค. อันสหรคตด้วยฌาน, อันประกอบด้วยฌาน ส. ธฺยานสหคต

  • ฌานานุยุตฺต

ค. ผู้ประกอบฌานอยู่เนืองๆ, ผู้บำเพ็ญฌาน ส. ธิยานานุยุกฺต

  • ฌานิก

ค. ผู้บรรลุฌาน, ผู้ได้ฌาน ส. ธฺยานิก

  • ฌาปก

ค. ผู้เผา, ผู้จุดไฟ ส. ธฺยาปก

  • ฌาปิต

ค. อันเขาเผาแล้ว, อันเขาให้ไหม้แล้ว

  • ฌาปิยติ

ก. อันเขาเผา

  • ฌาเปติ

ก. เผา, ให้ไหม้

  • ฌายก

ค. ผู้เพ่ง, ผู้ตรึก, ผู้เข้าสมาธิ; ผู้เผา, ผู้ก่อไฟ ส. ธฺยายก