ข้ามไปเนื้อหา

พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ/ตอน C

จาก วิกิซอร์ซ

หน้าปลาย (ตอน C)
๒๒๑
๒๒๒
๒๒๓
๒๒๔
๒๒๕

๒๒๖ วาเมอีพรราชกูมารทานพรณครอนีสวรรคดแลวดังนิจ
๒๒๗ คอรไหผูไดครองพิภพไนพรณครหลวง จึงทาวพญาพฤทธา
๒๒๘ มาตยทงัหลายกวา เมอิงพรณครหลวงไสเปนกรุงราชธานี
๒๒๙ ไหญหลวงไชเมอิงเลกเมอืงนอยแลจไหอำมาตมลตริไป
๒๓๐ กนิมิครอนัตูฃัาพรพุทธิเจาัทงหลายไสชอบไหพญาแพรก

๒๓๑ อูยเสวอยราชเอง ๏ จึ่งพรบรํมราชาธีราชเจ้ากมิพรราชโองการ
๒๓๒ วาพญาทงัหลายวานีกชอบแตเยยีวพายหน้าจเกอดวิวาษจึง
๒๓๓ พญาทังหลายขอไหข้าพรเจ้าขุนศรีบาทเปนขุนพลไหขุนทรง
๒๓๔ พรอนิทรเปนพิเลยิงดุจเดยีว ขุนราชศักขุนไกรนรายไสไหอยู
๒๓๕ ตดัเตอินขาัพรัเจาทังหลายเหนหาความกนีแหนงมิใด

๒๓๖ เลอย จีงสมํเดจพรบรมํราชาธิราชเจ้า กตรัดบรรชาตาม
๒๓๗ ท้าวพญาทังหลาย แลวทานไหตราพรครุทภาหไปไหทาวพญาทัง
๒๓๘ หลายเอาเจาพญาแพรกขนิเสวอยราชไนพรนครหลวง แลไหเจ้า
๒๓๙ แมทาวอนิทรบุตริเปนนางพญา ๏ อูยมาพรเจากุรงโสธรกไหขนุ
๒๔๐ ณครไชยเปนนายกองถอืโยธาทหารทังหลายัไปรบํเจายาดแล

๒๔๑ ปาวีเสด ๒ กยกํชัางม้าริพลไปอยูถึงเปรยิงเพเวะทีนนัชองแคบ
๒๔๒ จีงขุนนครไชยแตงคนปรมารณ ๓๐๐ ไหไปดูคน ๓๐๐ นนั
๒๔๓ กยกไปกลางคนื ครันถึงหนทางหนาวหนักกนอนหลบัอยู่ ขุน
๒๔๔ ณครไชย กแตง่หุม่หนีงใปดุเล่า ครนเหนผูไปกอนนนันอนหลั้บ
๒๔๕ อ่ยูกไหเกบเอาเครอิงสาตราอาวุทมาสิ้น ครนัเขาตนิเขากกลบัมา

๒๔๖ ยังทัพขุนนคอรไชย ๆ กไหลงโทษแลวไหสํงเครอิงอาวุทไหแกเขัา
๒๔๗ คนื ๏ จึงขุนณครไชยกยํกชางม้าริพลไปรบัเจาัยาดถึงชองแคบ
๒๔๘ นนัเจายาตไดแตงเขมนชองพรรณออกสกัดยีงชายฃวาหนาหลัง
๒๔๙ ขุนนครไชยกแตกทายมาแลชางภารูดไมตกกเสยีชางสำพลิง
๒๕๐ ไปแกขัาศกิ ชาวักำพุชไลมาฟนัพลตายขนนนัมากนัก ๏ แลว

๒๕๑ เจายาดกยกํชาังมัาริพลหนิไปอูยไนเตรอญอจจ ปรมารเดอนิหนึง
๒๕๒ กมาเขัาเอาบาันสูนไปใดแลวกยํกมาจงเกอิบ ขุนกำแหงเพชฺญร
๒๕๓ อันกนิเมอืงนนักปองกนัษามารถ เจายาดเอาเมอิงมิใดกเพั
๒๕๔ โทบาย ยกํทพัคนืไปจึงสํมเดจเจากรุงพรณครหลวงกแตงขุน
๒๕๕ ไกรพลแสนไหไปชอยขุนกำแหงเพชฺญรกนัเมอิงจงํเกอบินนัชาัวเมีอง

๒๕๖ ทังปองกไวไจวาเจ้ายาดคนืไปแล้วปรมารเจดแปดวนัเจัายาดกยก
๒๕๗ แตคํนเรวรุดมาปลนเอาเมอีงนนัใด แลขุนไกรพลแสนขุนกำ
๒๕๘ แหงเพชฺญรหนิรอดคีนมายังพรณครหลวงแลเสืยครัวอพยพขุนกำ
๒๕๙ แหงเพชฺญรสนือยูมาขุนไกพรพลแสนกทูลแตสมเด็จเจัากรุงพรณ
๒๖๐ คอรหลวง วาขุนกำแหงเพชรเปนไจดวยเจายาดแลทรงบุตรภรรยา

๒๖๑ ไปจึงผูเปนเจากไหถามขุนกำแหงเพชฺญร ๒ กวาถาเราเปนไจดวย
๒๖๒ เจายาดดุจวานนัจริง ขุนไกรพลแสนจหนืรอดฤๅ ๏ อนีงข้าพรเจัา
๒๖๓ ใดรํบพุงกนัษามารถกจึงรอด ผู้เปนเจัากไหพิจรนาดูบาทเจบ
๒๖๔ ขุนกำแหงเพชรนนักเหนจริง ทานกสงภรรยาอนืไห แลไหอยู
๒๖๕ กินเมอิงจงเกอีบคนืเลา ๏ อูยมาเจายาดกไหมาจรรจาปราไส

๒๖๖ ดอยขุนกำแหงเพชรูวาบุตรภรรยาขุนกำแหงเพชฺญรซีงเจายาต
๒๖๗ ใดเอาไปนนั เจายาดยังไหปรมุนไวขมิไหขจัดขจาย ถาขุนกำแหง
๒๖๘ เพชฺญรไปเฝาเจัายาดไส ๆ จเลยงีไหถึงความศุกข ขุนกำแหงเพชฺญรกมิ
๒๖๙ ลงดอยเจายาด ๒ กยกช้างม้าริพลมาเอาเมอืงจงเกอีบอกืเลา ครนัถึง
๒๗๐ กไหเขาปายปีนปลนเอาใดเมอิงนันแล แลใดทังตัวขุนกาแหงเพชฺญร

๒๗๑ ไป เจัาอยาดสงบุตรภรรยาแลฃาัคนขุนกำแหงเพชรอนัใดไปแต
๒๗๒ กอนนนัไหคนืสิ้น แลเลยงิดูขุนกำแหงเพชฺญรไหถึงศุข ๏ อูยมา
๒๗๓ เจ้าอยาดกไหญีชางทอง แลนางศริพงษาไปจรรจาปราไสรดอยมหา
๒๗๔ พรรคทังหลายอนัอูยไนปาสานตินนั มหาพรรคทังหลายกมาออก
๒๗๕ แกเจายาดสืน ๏ จึงสมเดจพญาพรณครหลวงแตงขุนศริมงคล

๒๗๖ รัตณแลขุนทรงพรอินธรขุนราชศักดิยกชาังมัาริพลไปเอาญิชาง
๒๗๗ ทองมหาพรรคทงัหลายอนัอูยไนปาสานตีนนัจึงญิชางทองแล
๒๗๘ มหาพรรคทงัหลายออกมารบขนุมงคลรตณโยธาทังหลาย ๆ ก
๒๗๙ ทายมาถึงจัตุรมุขแลเสยิช้างม้าษารภายุทธฆอ้งไชยแลแตรพาท
๒๘๐ สนื ญิชางทองแลมหาพรรคทังหลายกตามมาเถึงจัตุรมุกขุนศริ

๒๘๑ มงคลรัตนขนราชศักดิกหนิแตจัตุรมุข มายังพรณคอรหลวงจึง
๒๘๒ เจาอยาดแตงทบัเริอไหมาสกบัในลแวกบานักใลใดเริอชาผูคน
๒๘๓ มาก จึงนายนอยเกรอิกหิว้แขนขุนทรงพรอนิทรผูบีดาขนุราชศัก
๒๘๔ ดีหนิรวด ชาวทพัเริอเจายาดกใดขุนกำแหงบุตรภรรยาอิกบำโหราบาด
๒๘๕ ไป ขุนราชศกัดิลูกขุนทงัหลาย ผูรอดนนัเกทายมาถึงพร

๒๘๖ นครหลวัง ๏ สอนขุนเทพราชอนัผู้เปนเจัาไหไปกนีเมอิงสลาย
๒๘๗ นนั ครนรูเจาอยาดออกไปคบมหาพรรคทงัหลายขมังมรํบเอา
๒๘๘ บาลเมอิงทงัปอังดังนนั ขุนเทพราชแลลุกขุนทังหลายกแตงบรรนา
๒๘๙ การมาจถวายบังคมแตสมเดจพรญาณครหลวง คัรนมาถึงปาสาน
๒๙๐ ตี ตองคอยเจาัอยาด ๆ กกุมเอาขุนเทพราชแลขุนหมนิค้รวอพ

๒๙๑ ยพ อนัมาทังปองนนั ครือแมนางพระ แมนางไส แมนางบุตริ แม
๒๙๒ นางสน แมนางอัคราช แมนางคงราช อนัเปนบุตภรรยาขุนหมนิทงั
๒๙๓ ปองหนักใดสีน กเอาไปเถึงเจ้าอยาด ๒ กเอาสัตรีทงัหลายันนั
๒๙๔ เปนภรรยาแล้วกแจกทัรพเงนีทองอนัใดใปนนัแกทแกล้วท
๒๙๕ หารทงัหลายั ๏ อูยนอยหนึงบาวิเสดกมาถึงเจาอยาด ๒ กไห

๒๙๖ แมนางคํงราชแกบาวิเสด ๒ กกทำการอภิเศกเจายาดไหเปนเจาั
๒๙๗ พญาอยาดไนบาบรูรแลวบาวิเสดกตพงพลเอาหมนิเตรดสงสาร
๒๙๘ ไปดอยแตพรยาอยาดใดเมอิงทงัปอง จัตุรมุขแลหมนิณ่ร้าเจ้า
๒๙๙ เมอิงเพชฺญรอินทรเมอิงลแวก เมอิงกำพงไพศรีเมอืงตรพังพลัง
๓๐๐ เมอืงปาบูรรเมอืงเกอะเมอืงกตอกไหเตรดสงสารอยูกนิเมือง

๓๐๑ กฅอ พญาอยาดอยูเชยิงไพร พญาวิเสดอยูพิเรนธร ญีชาง
๓๐๒ ทองอูยจัตุรมุข ขุนศพฦๅอ่ยูลแวก ขุนเทพราชอยบาบูรรขุนกำ
๓๐๓ แหงเพชรอยูตพังพลง นายธรรมราชอู่ยจังเกีอบ ๏ จึงสม
๓๐๔ เดจพรเจากรุงพรณครหลวงกไหนายลงพดัแต่งคลไห
๓๐๕ ลอบมาทูลแตสมเดจพรบรมํราชาธิราชเจา ดอยขุนณคอร

๓๐๖ ไชปลอยเจาอยาดเสยืแลเจายาดออกไปขบํมหาพรรคทัง
๓๐๗ หลายเปนขบดไหญหลวงดงันี ขอผู้เปนเจ้าทรงพรกัรรุนา
๓๐๘ ๏ ครันคนไชมาทูลคดิดังนนัสมเดจพรบรํมราชาธิราชเจ้า
๓๐๙ กไหพรราชโองการไปแกพรราชโอรฎทานสมเดจพรเจ้ากุรง
๓๑๐ พรณคอรหลวงแลทาวพญาทงัทงัหลายอาจมิการพรราชสง

๓๑๑ ราชสงครามไนอุยทธยา แลไหขุนนครไชยนายลงพัดมาจงํ
๓๑๒ ฉบัพลับ สอนทาัวพญาเสนาทังหลายไหอยูดวยเจาพญา ครนั
๓๑๓ พรราชโองการไปเถึงสมเดจเจ้ากรุงพรนครหลวงกไหขุนณคร
๓๑๔ ไชยนายลงพัดมายังอยุทธยา ๏ ขุนนคอรไชมาถึงสมเดจพรบรํม
๓๑๕ ราชาธิราชเจ้ากไหพฤทธามาตยทงัหลายพิจรนากเปนสดัยทาน

๓๑๖ กไหฆาขนุณครไชเสยีแลนายสองถ้อนนายญีหู้มผู้เปนบุตร
๓๑๗ ขนุนครไชเสยื แลวัทานตงันายลงพัดเปนขุนพล เอาขุนกำ
๓๑๘ แหงพรอนิทรแทนนายลงพัดคู่ขุนรามษร สอนขุนผาวังปล
๓๑๙ หลัด ขุนพรศรีไส อาทิเมิอขุนณครไชทูลขอชางพลายเฃยีน
๓๒๐ พล ญลนเปนจำนำนนัวาเปนเจาตรัดวาใดแล ๏ ขนนนัขุน

๓๒๑ ผาวังทูลวาชา้งอนัฉณงาดังนี มิกรไหไกลพรบาท จิงลูกขุน
๓๒๒ ทังหลายถาผูอนิไสมีชอบขาพรเจาขุนณครไชเปนขุนพลเอง ผู
๓๒๓ เปนเจาักเบอินพรภักตรหนี ขนุผาวงักมิใดทูลพรกรรนาไนร
๓๒๔ โหถาร อนงีมิใดบอกขุนพรศรีกสงชางนนัไปแกขุนณครไชเอง
๓๒๕ ผูัเปนเจัากไหจาขนุผ้าวงัไวไนทลองฟันแลตังนายศรีบุดขุน

๓๒๖ พรศรีเปนขุนศริราชวังเมีองแทน ๏ สอนเจาพญาอยาดไสกเอา
๓๒๗ มหาพรรคปรมารณ ๑๐๐๐๐ เปนชายขวาหนาหลังแลไหพญาวิ
๓๒๘ เสดเปนทัพนา ยํกมาแตเมอีงนอกบาล พรรคทงัหลายักยก
๓๒๙ มาเถึงโพธิสัตว จึงขุนทรงพรอินทรเจาัเมอิงนนักออกกยอพญา
๓๓๐ อยาดแลพญาวิเสด แตกทายไปถึงเชยีงไพร ๏ อูยนอยหนึงพร

๓๓๑ ยาอยาดพญาวีเสดกยํกชางัม้าริพลมาเอาโพธิสัตวเลา ๏ ขนนนั
๓๓๒ พญาวิเสดกยกทับมาตงัไนตาบํลโพรางมิใดตงัคาย สอนพญา
๓๓๓ อยาดไสมาตงไนโพธิสตัวใหตังคายขุดคูแลเฃอีนราวราแพน
๓๓๔ อามราฃวากหนามัหมนัคง แตพรยาอยาดมาลอมโพธิสัตว
๓๓๕ อูยปรมารน ๕ วนั ขุนเทพสงครามจนัทบรูรกยกชา้งมา้ริพลไป

๓๓๖ ถึงโพธิสัตว ขุนทรงพรอนิทรแลขุนเทพสงครามกตกแต่ง
๓๓๗ ชางม้าริพลออกยอพรยาอยาด แลพรยาวิเสดแตกฉานแล
๓๓๘ โยธาทหารทงัปองกตามติไปขนนนั ขุนเทพสงครามขิพลาย
๓๓๙ ภูบาล กวางไล้ฆาศิกเดดไปแตต้วเดยีว หมินเตรดสงสารขิพลาย
๓๔๐ รตันบรรลังนอยกวาพลายภูบาลมากนกั ครันเหนขุนเทพสง

๓๔๑ ครามวาเดดไปแลหาผู้ใดจทนัมิไดกเกยิวพลายรตันบัน
๓๔๒ ลังตรหลบมา มุดออกใดคางพลายภูบาล เตรดสงสารตีถุก
๓๔๓ มวกขุนเทพสงครามตก นายจกัรรตัอันเปนกลางชา้งเตรด
๓๔๔ สงสารกแทงถุกตาขุนเทพสงครามอูยแลเตรดสงสารกฟนัขุน
๓๔๕ เทพสงครามขาดไนฅอชาัง ขนนนันายเตรดสงสารกตองปีน

๓๔๖ ๕ เหลม สอนพญายาดไสกตองปีนไนแขนนนัปอดนักจอยูมี
๓๔๗ ใด ถอยไปไนถวนบาบูร ๏ อูยมามีผู้มาลกัชางรัตณสงิหาด
๓๔๘ แตโพธิสตัวไป ตองคอยนายเตรดสงสาร ๒ กวางชา้งนี
๓๔๙ คอนแกเจาพญาญาด ๒ ครนรูเตรดสงสารใดชาง้ดงันนัเจา
๓๕๐ พรยาอยาดกขิชางสพลึงมาแตเชยิงไพรสู่พญาวเสดทีตร

๓๕๑ พงัพลัง ตรนัถึงกวาขัามาจขอชาังพญาวิเสดกวาเจาัจรรจา
๓๕๒ ดวยเตรดสงสารเทอด พรยาอยาดกไหหาเตรดสงสาร
๓๕๓ มาวาเตรดสงสารกวาชา้งนีฃาัพรเจาไดไสจไวขิอาษาทานเอง
๓๕๔ พรญาอยาดกวาเรามาไสเพรอะจแปลอินช้างแลเมอิทาน
๓๕๕ มิเปลอินกตามไจเทอด พรญากคนิไปเมอิง ๏ อูยมาพรยา

๓๕๖ อยาดกไสกลไหหาเตรดสงสาร ๒ กไปบอกแกพญาวิเสด ๆ
๓๕๗ กหามมิไหเตรดสงสารไป อูยมานอยหนึงพรญายาดกไห
๓๕๘ หาเจาเตรดสงสารเข้าไปบอกแกพญาวีเสด ๒ กหามเจาไสรเตรด
๓๕๙ สงสารมิฟงั กเอาหัวพนัสองคนแลพล ๕๐๐ ไปสูพรยาอยาด ๒ กไหกุม
๓๖๐ เอาเตรดสงสารแลหัวพนัทงัสองจำคงไวสอนพล ๕๐๐ นนัไสไหเอา

๓๖๑ ไสกลังไว แลวเจัาพรญาอยาดกแตงไหไปเอาพรญาวิเสดใดกไสจำ
๓๖๒ คงไวสามวนัเอาลงเริอไปถืงจัตุรมุขกฆ็าเสยี สอนเตรดสงสารแลหัวพนั
๓๖๓ ทังสองไสฆาเสิยไนเชองไพรแลัวกเขัาเอาครัวอพยพทังปองเขัาในจัตรมคุ
๓๖๔ ไปยังทวนบารปรสีน้ ๏ จึงเจ้าพรญายาดกไหนายธรรมราชเปนหลอง
๓๖๕ เทพราชา สอนญิชางทองไสไหชอืเจาขุนหลอง ๏ จงึสมเดจพรบรมํราชา

๓๖๖ ธิราชเจาักไหแมนางกองแพงบุตริขุนเทพสงคราม เจาเมอีงจันทบูร
๓๖๗ แกญิไชไหญิไชกนิเมอิงจันทบูรแทน ๏ อยูมาพรญาเทพมงคล
๓๖๘ อนัเปนพฤทธามาตยปอยออกไปอยบาลฉทิงกถึงกรรม จึงสม
๓๖๙ เดจพรบรํมราชาธิราชเจา้กไหเอาทองไนพรคลังดุนหนึงทำโกฎ
๓๗๐ สงสํการศพนนั แลวทานไหหาขุนศริบาทผูัเปนบุตรมาแตพรน

๓๗๑ คอรหลวงเอามฤฎก สอนขนุปรชานนผูนองไสทานไหรบัราชการเปน
๓๗๒ มฤทธามาตยแทน ๏ ศักราช ๘๔๖ ปีชวดนักสตัรเดอินญิ สมเด็จ
๓๗๓ พรบรํมราชาธิราชเจาักไหขินไปหาพรญาชเลยีงแลมหาธรรมราชาพรญา
๓๗๔ รามราชพญาแสนสอยดาว ๏ ขนนนัพญาชเลยีงไวเมอีงสวรรคโลคเจา
๓๗๕ ราชศริยํศผเปนบุตรแลพญาธรรมราชาไวเมอีงพิศณุโลกแกพญาเหมพญา

๓๗๖ รามราชไวเมอิงศุกโขไทยแตพญาธรรมราชาแลไตรศวรแลพญาแสน
๓๗๗ สอยดาวไวเมอีงกำแพงเพชฺญร แกพญาศริวภักดิแลวัพญาทังหลายั
๓๗๘ กลองมายังอ่ยุทธยา ครนัถึงผูัเปนเจากไหชุมทา้วพรญาเสนามาตย
๓๗๙ ทงัหลายในกลาบุเริยนพทธาวาษ จึงเบอกพญาทัง ๔ ถวายบังคม
๓๘๐ พรบาทแลว ทานกมิพรราชโองการแกพญาทัง ๔ วาเยิยฉนใด

๓๘๑ เราจไหพญาทานออกไปขนัทเสมาเราใด จึงพญาแสนสอยดาวแล
๓๘๒ พญารามราชกทูลแตผ่เปนเจ้าวานา่นไสอูยตอดานเมอิงชเลยิงแลัว
๓๘๓ แลพญาแกนทา้วกมาอู่ยดวยไนเมองนนัเลา ฃอผูเปนเจัาไวเปนภานทุร
๓๘๔ ฃัาพรเจัาพญาชเลยีงทิเดยิวเทอิด เมิอใดจมิการสงครามตูขัาพรเจัาทัง
๓๘๕ หลายจฃอเอาชางัมาัริพลไปชอย ๏ จึงสมเดจพรบรมราชาธิราชเจาักตรัด

๓๘๖ พรบรรชาตามจึงพญาชเลยีงกทูลแตผูัเปนเจัา วาถาเอาดอยไมตริ
๓๘๗ มีใดแลวัเอาดอยการสงครามผูัเปนเจายังไหเอาฤๅ จึงทานกมีพรบรร
๓๘๘ ทูลวาฉนัใดจไดไสกวาพญามีใดเลัอย จึงพญาชเลยีงกทูลเลาวากำ
๓๘๙ ลังขา้พรเจาไสยอนแลว ชาวแพรชาวนาน่พลเข้าหญิบหมนิชา้งมา้
๓๙๐ กเกอบิคามถาจเอาไดกจไดดวยเดชะพรราชสมภารแล ๏ แลัวส่ม

๓๙๑ เด็จพรบรํมราชาธิราชเจัากตวัดสังแกพญาทังสาม วาถาพญาชเลยีง
๓๙๒ จไปเอาเมิองนานไสไหทังหลายแตงพล ๒๐๐๐ ช่างเครีอง ๒๐ ม้า ๒๐๐
๓๙๓ แตงไหทนัราชการไส คือทังหลายมีสวาพิภักแกเราเลอย ๏ แลัวทาัว
๓๙๔ พญาทังหลายกลาผูัเปนเจาัขึนไปเมอีง แตพญาแสนไสยังอูยปำเรอพร
๓๙๕ บาทไนอยุทธยา ๏ สอนพญาชเลยีงไสครนัขนีไปถึงเมีองสวรรค

๓๙๖ โลคกไวคดีทังปองแกหมินหลวงพล ๒ กไหหนังสอิไปสองพนั
๓๙๗ หารกองไนเมองนา่น พนัหารกองกเปนไจดวยหมนิหลองพล
๓๙๘ แลไหหนังสอืมาวาไหพญาเจัาเรงยกํช้างม้ารืพลไปจงฉบัพลนัพรอม
๓๙๙ กนับดันิ หู้มลาัวทังหลายมาบอกแกขนุหมืนพองขวางไนไตรตรึงษ

๔๐๐ พองขว่างกะพลรํบไดพลปรมาร ๖๐๐๐ แลชา้งมา้สพัอู่ยแลัว กใหเอาครัว
๔๐๑ อบพยบทังปองเขาไปไนเมืองเชยิงไหม ๏ ครันหนังสือมาถึงหมีน
๔๐๒ หลวง ๒ กเอาคดีนันบอกแกพญาชเลยีง ๆ กไหเทยบิชาังมัารี
๔๐๓ พลทังปอง แลไหหนังสอืไปเรงเอาพล ห้วเมอีงไหญทังสามเมีอง
๔๐๔ อนัจเขัาตาทพัดอยนัน ๏ ขนนนั้ชาวัคอยกมาบอกแกสิวะ