สภาที่ปรึกษาราชการแผ่นดินในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว/เรื่องที่ 2

แจ้งความเรื่องปฤกษาเคาน์ซิลที่แล้วกันไปบ้าง

๏การเคาน์ซิลออฟสเตด คือปฤกษาราชการแผ่นดิน ตั้งแต่ประกาศตั้งแล้วมา ยังไม่ได้มีข่าวรายวันในราชกิจจานุเบกษาเลย เพราะฉนั้นจะต้องแสดงความย่อ ๆ ในการที่ประชุมมาให้แจ้ง ตั้งแต่ออกประกาศแล้ว วันขึ้น ๑ ค่ำเดือนเจดประชุมเที่ยวหนึ่ง วันขึ้น ๙ ค่ำประชุมเที่ยวหนึ่ง วันแรมค่ำหนึ่งประชุมเที่ยวหนึ่ง แรม ๙ ค่ำประชุมเที่ยวหนึ่ง เป็นสี่เที่ยวด้วยกัน เที่ยวหนึ่งสามวันบ้าง สี่วันบ้าง ห้าวันบ้าง สมเดจพระเจ้าอยู่หัวเปนเปรสิเดนต์หัวน่าปธานาธิบดี เสดจประชุมด้วยในที่นั้นทุกวันประชุม ก็การปฤกษากันอยู่ทุกวันนี้ด้วยจะตั้งพระราชบัญญัติด้วยการเงินขึ้นพระคลังทั้งปวง คือเงินภาษีผูกขาด เงินภาษีเกบเปนหลวง คือคอเวอร์นเมนต์ทำ เงินค่านา เงินค่าเลขสมไพร่หลวง และการที่จะรับเงินจ่ายเงินในพระคลัง จะจัดเจ้าพนักงานให้มีเงินเดือนเงินปีเบี้ยหวัดให้ภอกิน จะให้ถือตามพระราชบัญญัติ ก็การเหล่านี้ได้ประชุมกันทำทีละข้อ ๆ การเลขไพร่หลวงแลเลขสมนั้นแล้วเสรจข้อหนึ่ง การภาษีผูกขาดแล้วเสรจ การพระคลังต่าง ๆ ซึ่งจะเบิกของยังทำกดหมายอยู่ การภาษีคอเวอร์นเมนต์ทำปฤกษาตกลงกันแล้ว ยังจะทำกดหมายอยู่ การกรมนาเกือบจะตกลงหมดแล้ว ได้ทำกดหมายแล้ว แต่บัดนี้ยังจะต้องทำกดหมายสำหรับออฟฟิซคลังมหาสมบัติ ด้วยเปนการสำคัญซึ่งจะรับเงินจ่ายเงิน แต่การนี้คงจะสำเรจในเรว ๆ นี้ไม่ช้า อนึ่งได้คัดพิกัดภาษีอากรจะตีพิมพ์ให้ราษฎรทราบด้วย ไม้วาตราชูถังทนานแลเครื่องส่วนสัจทั้งปวงที่ได้ตรวจสอบ จะคิดได้ถูกต้องดีแล้วจะออกด้วยพร้อมกับพิกัดภาษีอากรทีเดียว ฯะ

อนึ่งเคาน์ซิลลอร์ออฟสเตดซึ่งได้ประชุมกันทุกวันนี้ค่อยเรียบร้อยดีขึ้นกว่าแต่แรกมาก การนี้เหนจะสำเรจไปได้ตลอด บัดนี้ได้ทำกดหมายสำหรับเคาน์ซิลออฟสเตด ได้ปฤกษากันจะออกในเรว ๆ นี้ การซึ่งเรียบร้อยได้เพียงนี้โดยเรวก็เปนการดีมาก อนึ่งปรีวีเคาน์ซิลนั้นก็ได้ทำกดหมายแลคำษาบาล คงจะได้ทรงตั้งในเรว ๆ นี้เปนแน่ ฯะ