ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:กม ร ๕ (๓) - ๒๔๓๗.pdf/42

จาก วิกิซอร์ซ
หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
น่า ๘๕๓
เล่ม ๓
ลักษณให้ใช้วันอย่างใหม่

ตรงกัน บางปีก็ไม่ตรงกัน แลทางคำนวนอย่างนี้จะกำหนดลงว่า ปรกติกี่ปี มีอธิกมาศ อธิกวาร ปีหนึ่ง ก็ไม่ได้ คนมีความรู้เสมอกันก็อาจจะทำให้ต่างกันได้ มีตัวอย่างเหมือนเช่น ปีรกา เอกศก จุลศักราช ๑๒๗๑ ต่อไปข้างน่าอีกปีนี้ โหรกพวกหนึ่ง มีสมเด็จพระเจ้าบรมวงษเธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมสมเด็จพระบำราบปรปักษ์ ที่สิ้นพระชนม์ แลพระโหราธิบดี เปนประธาน ก็คำนวนออกว่า เปนปีอธิกมาศ โหรอีกพวหนึ่ง มีพระเจ้าบรมวงษเธอ กรมพระปวเรศวริยาลงกรณ์ แลขุนโชติพรหมา (เสิม) ที่ถึงแก่กรรมนั้น เปนต้น ก็คำนวนออกว่า เปนอธิกวารติดกัน ๒ ปี เหมือนเช่นปีชวด จัตวาศก จุลศักราช ๑๐๙๔ ที่มีปรากฎล่วงมาในปูม เปนการเถียงกันอยู่ดังนี้ ถ้าจะว่าตามตำรา รอบ ๑๙ ปีมีอธิกมาศ ๗ ปี เปนกำหนดว่า ในปีที่ ๓ ที่ ๖ ที่ ๙ ที่ ๑๑ ที่ ๑๔ ที่ ๑๗ กับที่ ๑๙ เปนอธิกมาศ ก็เหนมีพยานตามปูมที่มีอยู่ว่า ได้ใช้กันมาในสองร้อยปีที่ล่วงมาแล้วเท่านั้น การข้างต้นที่ล่วงมาก่อนนี้ก็ไม่มีหลักถานว่า ใช้ตามตำรานี้ กลับมีหลักถานเปนที่อ้างว่า จะใช้อย่างอื่น คือ ในตำราสุริยาตรนั้นเอง มีเกณฑ์เลขบอกไว้ในอัตตาเถลิงศก แต่ทางคำนวนนี้มีวิธีใช้เปน ๔ อย่างขึ้น คือ ปีปรกติ ๓๕๔ วัน ปีอธิกวาร ๓๕๕ วัน ปีอธิกมาศ ๓๘๔ วัน กับปีอธิกมาศอธิกวาร ๓๘๔ วัน เปนทางจันทร