ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:ตำนานคณะสงฆ์ - ดำรง - ๒๔๖๖.pdf/22

จาก วิกิซอร์ซ
หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
๑๗

ไทยทั่วไป อนึ่ง ถ้าจะเทียบด้วยขนบธรรมเนียมฝ่ายพระราชอาณาจักรครั้งกรุงเก่าตามที่ปรากฎในหนังสือพระราชพงศาวดาร การที่ตั้งชาวต่างประเทศเปนขุนนาง ยกตัวอย่างเช่นพระยาเกียรติ พระยาพราม ซึ่งตามเสด็จสมเด็จพระนเรศวรมาด้วยในคราวนั้นเอง ก็ให้เปนแต่หัวหน้าว่ากล่าวแต่พวกมอญที่ร่วมชาติแลภาษาของตน ตั้งแขกเปนพระยาจุฬาก็ว่าแต่พวกแขก ตั้งยี่ปุ่นเปนออกยาเสนาพิมุขก็ว่าแต่พวกยี่ปุ่น ตั้งจีนเปนที่โชฎึกก็ว่าแต่ส่วนพวกจีน ชาวต่างประเทศได้เปนขุนนางผู้ใหญ่ในตำแหน่งสูงมีแต่เจ้าพระยาวิชเยนทร์ได้ว่าที่สมุหนายกคนเดียว เรื่องของเจ้าพระยาวิชเยนทร์ก็ปรากฎชัดว่า ได้เข้ามาอยู่เมืองไทยช้านาน รู้ภาษาแลขนบธรรมเนียมไทยชัดเจน เปนขุนนางตำแหน่งต่ำขึ้นไปโดยลำดับที่สุด จึงได้ว่าที่สมุหนายก ไม่ได้ตั้งแต่แรกเมื่อยังไม่รู้ภาษาแลขนบธรรมเนียม อิกประการ ๑ ทรงพระดำริห์เห็นว่า นามสมเด็จพระอริยวงศาญาณนี้ พิจารณาโดยทางภาษาเห็นเปนนามใหม่ น่าจะพึ่งมีในชั้นหลังลงมา ไม่ถึงแผ่นดินสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช ข้อที่สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชทรงตั้งพระมหาเถรคันฉ่องเปนพระราชาคณะนั้นเชื่อได้ว่าเปนความจริงแน่ แต่อย่างสูงก็เห็นจะเปนเพียงเจ้าคณะมอญอย่างพระสุเมธาจารย์ ไม่กว่านั้น จะเปนเพราะเหตุที่ปรากฎว่าโปรดให้ไปอยู่วัดพระมหาธาตุ ๆ เปนที่สถิตย์ของสมเด็จพระสังฆราช จึงพาให้เข้าใจว่าสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชตั้งพระมหาเถรคันฉ่องเปนสมเด็จพระสังฆราชว่าคณะเหนือ