ได้เล่ามาแล้วว่า การปลูกฝีดาดไนเมืองไทย เดิมไช้พรรนหนองส่งมาแต่อเมริกาถึงเมืองไทยปีละครั้งหนึ่ง ต่อมาไช้พรรนหนองส่งมาแต่ยุโรป 2 เดือนมาถึงครั้งหนึ่ง ถึงกะนั้นพรรนหนองที่ได้มาแต่ยุโรปก็มักเสียกลางทาง ไช้ได้แต่คราวละสักครึ่งหนึ่ง จึงต้องเอาหนองคนที่ปลูกฝีขึ้นงามปลูกกันต่อไป ต่อมาไนรัชกาลที่ 5 นั้น ฝรั่งเสสมาตั้งสาขาปาสตุรสถานทำหนองปลูกฝีดาดและสิรัมรักสาโรคอื่นขึ้นที่เมืองไซ่ง่อน เมืองไทยก็ซื้อพรรนหนองปลูกฝีมาแต่เมืองไซ่ง่อน เพราะอาดจะส่งมาได้พายไน 15 วัน หนองก็ไม่เสียไนกลางทาง แต่ได้พรรนหนองก็ยังไม่พอไช้ ที่โรงพยาบาลก็ยังเลิกวิธีปลูกต่อกันไม่ได้ กะซวงมหาดไทยหยากจะทำพรรนหนองปลูกฝีไนเมืองไทยเอง หมออะดัมสัน (พายหลังได้เปนพระบำบัดสรรพโรค) แพทย์ไนมิชชันเนรีอเมริกัน รับจะทำ จึงไห้ตั้งที่ทำหนองปลูกฝีขึ้นนะสำนักงานของหมออะดัมสันที่สี่กั๊ก ถนนจเรินกรุง เมื่อราว พ.ส. 2444 ทำได้ แต่พรรนหนองยังไม่สู้ดีเหมือนหย่างที่ส่งมาจากต่างประเทส และยังได้น้อยไม่พอไช้ เพราะที่ทำการคับแคบนัก ถึง พ.ส. 2445 กะซวงมหาดไทยได้หมอมาโนส์ฝรั่งเสส ซึ่งเปนผู้ชำนาญการทำหนองฝีดาด เข้ามารับราชการ จึงไห้ย้ายที่ทำพรรนหนองปลูกฝีออกไปตั้งที่เมืองนครปถมเมื่อ พ.ส. 2446 ไห้หมอมาโนส์เปนผู้จัดการ แต่นั้นก็ทำพรรนหนองปลูกฝีดาดไนเมืองไทยได้พอต้องการ และดีเสมอหนองที่ทำไนต่างประเทส ไม่ต้องซื้อหา
หน้า:นิทานโบราณคดี - ดำรงราชานุภาพ - ๒๔๘๗.pdf/220
หน้าตา