กรุงศรีสัตนาคนหุต ฤาล้านช้าง เดิมตั้งราชธานีอยู่ที่เมืองเชียงคง เชียงทอง (คือที่หลวงพระบางทุกวันนี้) จึงเรียกว่า “เมืองหลวง” ยังหามีนามพระบางต่อเข้าข้างหลังไม่ เปนราชธานีมาจนปีวอก พ.ศ. ๒๑๐๓ ตรงสมัยในรัชกาลสมเด็จพระมหาจักรพรรดิครองกรุงศรีอยุทธยา พระไชยเชษฐาธิราชย้ายลงมาอยู่เมืองเวียงจันท์เปนราชธานี เรียกเมืองเวียงจันท์ว่าเมืองหลวงขึ้นอิกแห่ง ๑ จึงเอานามพระบางเติมท้ายนามเมืองหลวงเดิมว่าเมืองหลวงพระบางให้แปลกกับเมืองหลวงใหม่ ด้วยพระบางยังคงอยู่ที่เมืองหลวงเดิม กรุงศรีสัตนาคนหุตยังรวมเปนอาณาเขตรอันเดียวกันทั้งเวียงจันท์แลหลวงพระบางมาจนราวปีวอก พ.ศ. ๒๒๓๕ ตรงสมัยในรัชกาลสมเด็จพระเพทราชาครองกรุงศรีอยุทธยา พวกราชวงศ์กรุงศรีสัตนาคนหุตเกิดแตกกันเปน ๒ ก๊ก พระไชยองค์แว[1] ได้อาณาเขตรข้างตอนใต้ตั้งเมืองเวียงจันท์เปนราชธานี เจ้ากิงกิสสะได้อาณาเขตรข้างตอนเหนือ ตั้งเมืองหลวงเดิมคือเมืองหลวงพระบางเปนราชธานี ต่างใช้นามว่ากรุงศรีสัตนาคนหุตเหมือนกันทั้ง ๒ ฝ่าย เมื่อปราบปรามกันลงไม่ได้ จึงได้ตกลงแยกกันเปน ๒ อาณาเขตร แลจึงเกิดชื่อสำหรับเรียกให้แปลกกันว่าพระเจ้ากรุงจันทบุรีศรีสัตนาคนหุตล้านช้างร่มขาวฝ่าย ๑ พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตล้านช้างร่มขาวหลวงพระบางฝ่าย ๑ แต่ผู้อื่นก็เรียกว่าเจ้าเมืองเวียงจันท์แลเจ้าหลวงพระบาง จนทำลายล้างเมืองเวียงจันท์เสียเมื่อเจ้าอนุเปนขบถในรัชกาลที่ ๓ จึงเหลือแต่หลวงพระบางเมืองเดียวจนตราบเท่าทุกวันนี้
- ↑ คำว่า แว คือคำเดียวกับ เว้ นั้นเอง เพราะพระไชย (เชษฐา) องค์นี้หนีไปตั้งตัวได้ที่เมืองเว้ในอาณาเขตรญวน
