เล่นที่หอนั่งบ้านพระยาขัติยวงษา ครั้นเวลาดึกมีคนมาลอบแทงพระพิไชยสุริยวงษ์ถูกที่สีข้าง ๆ ซ้ายถึงแก่กรรม ได้ความว่าอุปฮาด (สิง) เกี่ยวในคดีนี้ ครั้นความทราบถึงกรุงเทพฯ จึ่งมีตราโปรดเกล้าฯ ให้พระรัตนวงษาเจ้าเมืองสุวรรณภูมิ ส่งอุปฮาด (สิง) แลบรรดาบุตรหลานพระยาขัติยวงษาลงมาณกรุงเทพฯ โปรดเกล้าฯ ให้มีตระลาการชำระอุปฮาด (สิง) พิจารณาได้ความเปนสัตย์ว่า อุปฮาด (สิง) เปนผู้ใช้ให้จีนจั้นแทงพระพิไชยสุริยวงษ์ อุปฮาด (สิง) เลยต้องจำ ตายอยู่ในที่คุมขัง แลในระหว่างนั้นเมืองร้อยเอ็ดว่างอยู่ ยังหาทันได้โปรดเกล้าฯ ตั้งให้ผู้ใดเปนเจ้าเมืองไม่
ลุจุลศักราช ๑๒๐๙ ปีมแมนพศก เจ้านครจำปาศักดิ (นาก) เห็นว่าเขตรแดนบ้านเมืองทางฝ่ายตวันตกลดน้อยแคบเข้า ด้วยเขตรแดนเมืองเดชก็ล่วงเข้ามาถึงบ้านดงกระชุ จึ่งได้ตั้งบ้านดงกระชุ (ฤๅบ้านไร่) ขึ้นเปนเมืองบัวกันแขวงเมืองเดชไว้ ตั้งให้ท้าวโสเปนที่พระอภัยธิเบศร์วิเศษสงครามเจ้าเมืองบัว ขึ้นเมืองจำปาศักดิอิกเมืองหนึ่ง
ในปีนี้พระสุนทรราชวงษาเจ้าเมืองยโสธรแต่งให้หมอควาญช้างต่อไปแทรกโพนได้ ช้างสีปลาด ๒ ช้าง จึ่งมีบอกแต่งให้กรมการนำช้างนั้นลงไปถวายณกรุงเทพฯ โปรดเกล้าฯ ให้ขึ้นระวางขนานนามช้าง ทั้ง ๒ นั้นว่า พระพิมลรัตนกิรินีช้าง ๑ พระวิสูตรรัตนกิรินีช้าง ๑[1]
- ↑ ช้าง ๒ ช้างนี้มาคนละคราว พระพิมลฯ มาแต่ปีฉลูเบญจศก จุลศักราช ๑๒๑๕ พ.ศ. ๒๓๙๖ พระวิสูตรฯ มาทีหลังนั้น.
