จตุรงคโยธาไปดำเศียรเกล้ายังแม่น้ำของ โดยทางเมืองพเยา หนทางที่พระร่วงเที่ยวไปมาปรากฎเปนร่องฦกเรียกว่าแม่ร่องช้างต่อเท่าทุกวันนี้ อยู่มาวันหนึ่งพระร่วงมาสู่หาพระยางำเมืองณเมืองพเยา ได้เห็นนางอั้วเชียงแสนราชเทวีของพระยางำเมืองมีรูปโฉมอันงาม แลนางนั้นก็มีใจปดิพัทธต่อพระร่วง ๆ จึ่งลอบลักสมัคสังวาศกับนางนั้น พระยางำเมืองรู้เหตุจึงกุมตัวพระร่วงไว้ แล้วจึงใช้ไปเชิญพระยาเมงรายมาตัดสิน มีความตามตำนานเดิมกล่าวดังนี้ เมื่อนั้นพระยา งำเมืองรำพึงว่ากูจักฆ่าพระยาร่วงกับเมียกูเสียก็ได้แล แต่ว่าเมืองใต้กับเมืองกูจักเปนเวรแก่กันสืบไปชละบ่อควรฆ่า อนึ่งเมียกูก็หากร้าย กูได้ผูกพระยาร่วงไว้จักตัดแต่งสินไหมเอาเองก็บ่อควร ส่วนตนกูเปนพระยาใหญ่ ควรกูหื้อไปไหว้สหายกูเจ้าพระยาเมงรายตนมีบุญสมภารแลมีปัญญาฉลาดอาจตัดแต่งถ้อยความชอบด้วยสุคติ ควรไหว้ท่าน มาพิจารณาตัดแต่งความต่อนี้แก่เผือพระยาร่วง อันมีวิวาทแก่ตน กันหื้อเปนสนุกควรแล ว่าอันแล้วพระยางำเมืองก็ใช้หื้อเอาบรรณา การไปถวายแก่พระยาเมงราย ขอหื้อมาชำระโทษ เมื่อนั้นพระยา เมงรายตนมีอัธยาไสยรำพึงว่า โบราณธรรมแต่ก่อนเจ้าความย่อม มาสู่ผู้รู้ไต่ความพิจารณาดาย บัดนี้สหายทั้งสองเปนความกับกันหากูไปพิจารณาความแห่งเขาทั้งสองฉันนี้ เมื่อบ่อไปก็จักเปนเวรแก่ กัน มากนักชละ ครั้นกูจักหื้อเอาพระยาร่วงมาตัดแต่งสินไหม มัน ก็เปนพระยามีอานุภาพมากนัก จักมีความละอายนักชละ อันพระ
หน้า:ประชุมพงศาวดาร (ภาค ๕) - ๒๔๖๐ reorganised.pdf/130
หน้าตา