หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
- ปีนัง
- วันที่ ๑๗ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๗๙
แจ้งความมายัง พระยาอนุมานราชธน
เจ้าคุณใคร่จะทราบว่าเพราะเหตุใดสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงโปรดให้พระยาโบราณราชธานินทร์แก้คดีพระเจ้าปราสาททองนั้น ฉันพอจะบอกได้ด้วยทราบอยู่
เมื่อพระยาโบราณราชธานินทร์เป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลอยุธยานั้น เวลาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จไปประทับณพระราชวังบางปะอินมีหน้าที่ต้องมาประจำราชสำนัก และตามเสด็จประพาสที่ต่าง ๆ เป็นเหตุให้ได้เฝ้าแหนใกล้ชิดและได้ทูลสนองพระราชดำรัสเนือง ๆ สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงทรงตระหนักพระราชหฤทัยว่า พระยาโบราณ ได้พากเพียรศึกษารู้โบราณคดีครั้งกรุงศรีอยุธยาทั้งเรื่องพงศาวดาร และถิ่นสถานต่าง ๆ ยิ่งกว่าผู้อื่นโดยมาก ก็ทรงพระเมตตาจนสนิทชิดชอบพระราชอัธยาศัย ในเวลาตรัสประภาษเรื่องโบราณคดีมักทรงซักไซ้ให้พระยาโบราณออกความเห็นเนือง ๆ สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงทรงสังเกตเห็น ว่าพระยาโบราณยำเกรงพระเจ้า
