ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:Chotmaihet Rueang Thut Amerikan 2466.djvu/46

จาก วิกิซอร์ซ
หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
๓๘

ไทย ข้อนั้นว่า ใครผู้ใดที่มีสินค้าจะซื้อขายกัน มิให้ใครห้าม แต่ครั้นตั้งเจ้าภาษีแล้ว ไม่มีใครอาจจะซื้อขาย เว้นไว้แต่ตามคำของพวกเจ้าภาษีนั้น คำสัญญาจึงสิ้นกำลัง หาประโยชน์มิได้ เพราะเจ้าภาษีคาดค่าแพงให้เกินขนาด พ่อค้าจะซื้อขายกันมิได้ อันจะขายกันได้มีแต่เจ้าภาษีพวกเดียว เพราะมิได้ถือคำสัญญาข้อนี้ และเพราะค่าธรรมเนียมเปนอันมากนัก หนังสือสัญญานั้นฝ่ายการซื้อขายกันจึงเปนเหมือนหนึ่งมิได้เปน ดังนี้เปนหลายปีมาแล้ว ในศักราช ๑๘๓๘ มีกำปั่น ๒ เสาครึ่งชื่อสตัดมาถึงเมืองไทยนี้ จะใคร่ซื้อน้ำตาลทรายบรรทุกพอเต็มลำ คราวนั้นน้ำตาลทรายมีอยู่ในโรงหลวงเปนอันมาก อันจะตีราคามีแต่เจ้าภาษี และเจ้าภาษีว่าราคาแพงนัก ผู้ทำน้ำตาลทรายมิอาจจะขายผิดคำเจ้าภาษี กำปั่นนั้นจึงต้องไปซื้อเมืองมนีลา ตั้งแต่คราวนั้นเปนสิบสองปีมาแล้ว และกำปั่นอเมริกันมิอาจเข้ามาสักลำหนึ่ง

ประการหนึ่งราชทูตจะได้ว่าต่อไปให้เจ้าคุณทราบ การตั้งเจ้าภาษีดังว่ามาแล้วเปนการผิดข้อคำสัญญา และการซื้อขายกับประเทศอื่น ๆ จะทำได้แต่ในกำปั่นถือธงไทย กำปั่นเหล่านี้มิได้เสียค่าธรรมเนียม และครั้นสินค้าเปนของพวกไทย ถึงจะฝากขายเมืองนอกฤๅจะซื้อเข้ามามิต้องเสียภาษี อันนี้เปนการร้ายต่อการของพวกชาวอเมริกัน ครั้นการดังนี้แล้ว และแผ่นดินอเมริกันกับแผ่นดินไทยเปนมิตร์สหายกันดีแล้ว เปนอันควรจะได้จัดแจงแต่งหนังสือสัญญาใหม่

ฝ่ายเจ้าแผ่นดินและขุนนางในเมืองอเมริกันก็ปราถนาจะได้ไปมาซื้อขายทำการเปนอันสมควรด้วยใจกว้างขวางอารีรอบ ถ้าและท่าน