พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัยยิกา พร้อมพระหฤทัยกับสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมหลวงนครสวรรค์วรพินิต พระบิดา จะทรงบำเพ็ญพระกุศลประทานพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายปรียชาติสุขุมพันธุ์ ซึ่งสิ้นพระชนม์มาครบปี ๑ ถึงอภิลักขิตสมัยในเดือนพฤษภาคมนี้ มีรับสั่งมายังหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนครให้กรรมช่วยเลือกหนังสือในหอพระสมุดฯ พิมพ์ถวายเปนของประทานแจกเนื่องในทักษณานุปทานที่ทรงบำเพ็ญสักเรื่อง ๑
เมื่อได้รับกระแสรับสั่งประจวบเวลาหอพระสมุดฯ ได้ต้นฉบับจดหมายเหตุมาเรื่อง ๑ เปนจดหมายเหตุเรื่องราวครั้งโยเสฟบัลเลศเตียทูตอเมริกันมาขอแก้หนังสือสัญญาเมื่อปีจอ พ.ศ. ๒๓๙๓ ในรัชกาลที่ ๓ และครั้งนั้นสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยุรวงศ์ เมื่อยังเปนเจ้าพระยาพระคลังที่สมุหพระกลาโหม ลงไปสักเลขอยู่ที่เมืองชุมพร พระบาทสมเด็จฯ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ เมื่อยังเปนที่พระยาศรีพิพัฒน์ เปนผู้รับทูตแทนเจ้าพระยาพระคลัง การที่จัดรับทูตอเมริกันครั้งนั้น ตลอดจนที่ได้สนทนาว่าขานกันอย่างไร มีแจ้งอยู่ในจดหมายเหตุบริบูรณ์หมดทุกอย่าง เข้าใจว่าต้นฉบับจดหมายเหตุที่หอพระสมุดฯ ได้มานี้ เดิมจะเปนของสมเด็จเจ้าพระยาองค์ใดองค์หนึ่ง มิได้ปรากฎว่ามีที่อื่นอิก เมื่ออ่านดูเห็นว่าเปนหนังสือซึ่งให้ความรู้กระบวนราชการในสมัยนั้นเปนอย่างดีเรื่อง ๑ สมควร
