ร่างกายยิ่งสกปรกอยู่มาก เช่น เล็บ ฟัน เปนต้น ได้ดูโรงเรียนประชา
บาลอีกแห่งหนึ่งที่ตำบลเวียงเหนือ ปลูกโรงเรียนเปน โรงโถงกับพื้นดิน
เห็นว่าไม่เปนการบกพร่องอย่างใด กลับเข้าใกล้หลักอนามัย ซึ่งนิยมให้
ตั้งโรงเรียนกลางหาว ความสกปรกของนักเรียนก็เหมือนกันกับที่ตำบล
เวียงใต้ แต่การสอนไม่ได้ดู.
ตำนาน ได้ไปดูเวียงเหนือ ซึ่งเปนเมืองเก่า อยู่เหนือน้ำปาย ขึ้นไป ห่างจากเวียงใต้ประมาณ ๒ กิโลเม็ตร์ มีดูและเทินโดยรอบ กว้างยาวราว ๔๐๐ เม็ตร์ เวลานี้มีคนอยู่เปนตำบลหนึ่ง เวียงเหนือนี้ เจ้าไชยสงครามเชียงใหม่ ได้ยกครัวมาตั้งประมาณ ๖๐ ปีมานี้ ก่อนนั้น เมืองปายได้ร้างไปครั้งหนึ่ง โดยเจ้าฟ้าโกหลาน (เงี้ยว) ยกมาตี ดั่ง แจ้งในตำนานเมืองแม่ฮ่องสอนซึ่งแนบข้างท้ายนี้ ครั้นพญาดำรง ฯ ได้เปน พ่อเมืองขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๒๖ จึงได้ย้ายไปตั้งเมืองใหม่ที่เวียงใต้ อันเปน ที่ตั้งอำเภอปัจจุบันนี้ พญาราชเสมา เปนบุตร์พญาดำรง ฯ เปนพ่อเมือง ต่อมาจนตั้งอำเภอตามแบบปกครองอย่างใหม่ ใน ร.ศ. ๑๑๙ พ.ศ.๒๔๔๓
อุตสาหกรรม ที่ตำบลเวียงเหนือ มีอุตสาหกรรมแปลกสำหรับ ท้องที่อย่างหนึ่งก็คือ โรงตำเข้าด้วยอาศัยแรงน้ำ เรียกว่า "มองน้ำ" มี ล้อระหัดลงในทางน้ำ ซึ่งมีเพลาต่อมาอีกระเดื่อง เวลาน้ำแรง อาจจะ เดิรได้ ๕ กระเดื่องพรอมกัน เจ้าของเปนคนเมือง รับจ้าตำเข้าด้วย เครื่องนี้.
วันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ออกจากเมืองปาย เดิรตามห้วยแม่ของ น้อยเปนส่วนมาก แล้วจึ่งแยกไปกันหวยแม่นะ แม่ของน้อยน้ำไหลแรง ในลำห้วยมีศิลาและกรวดมาก ห้วยแม่ของน้อยนี้ ฤดูน้ำมากคงอ่องไม้ลง สู่น้ำปายได้ เพราะเห็นมีไม้สักลากมากองไว้ริมน้ำ หมู่บ้านมีบ้างตอน เชิงดอย ใกล้ข้างเมืองปาย มีไร่นาเปนหย่อม ๆ เปนนาโคกนาเขา.
ในตอนหลัง เมื่อเดิรทางตามห้วยแม่นะ เลียบตามไหล่เขาตอน สูงขึ้นไป พันธ์รุกขชาติเปลี่ยนเปนอย่างเขาสูง มีสนเปนต้น สนนี้คิดว่า จะงอกงามได้ก็แต่ในระดับสูง ๕๐๐ เม็ตร์ขึ้นไป ใกล้ไปข้างที่พัก ทาง
