ทางตรงเดิรทางเขา แต่ที่ตกลงเลือกเดินทางทั้ง เพื่อจะได้ดูหมู่บ้าน หลายหมู่ ซึ่งยังอาศัยน้ำห้วยแม่ละ แม่สะงา และไหลลงแม่สะงา แม่สะงาไหลลงน้ำปาย ที่ปางหมู่กันเป็นที่พักร้อนในวันนี้ หมู่บ้านที่ผ่าน ในระยะนี้ นับแต่บ้านห้วยยาไปโดยลำดับ คือ บ้านหมอกจำแป, บ้านแม สะงา, บ้านทุ่งป่าสัก, และบ้านปางหมู ส่วนตั้งอยู่ในทุ่ง มีไร่นาบริบูร จะขอบเขา เป็นทั้งแบบแบบเดียวกันกับที่บ้านห้วยยา
ห้วยแม่สะงาน นับว่ามีคุณมาก ควยทั้งสองฟากได้รับน้ำนี้เกื้อก โดยชายเหมืองฝายชักนำเข้านา อาจทำยาได้ทุกฤดูกาล บางแห่งใน เวลานี้ กำลังลงกล้าอยู่ก็มี กำลังได้ก็มี แต่ส่วนใหญ่ได้เก็บเกี่ยวเสร็จ ดูไปแล้วเป็นเวลาว่างนา แปลว่า ใครอัตคัดเข้าขึ้นมา หรืออัตคัดเงิน ทอง อยากจะได้เข้าขายมาก ก็ทำกันขึ้นใหม่ได้ โดยไม่ต้องรอฤดูกาล ใครรู้สึกบริบูรณ์อยู่แล้ว ก็พักผ่อนไม่ทำ.
หมู่บ้านซึ่งกล่าวนามมานั้น เป็นหมูใหญ่บ้างเล็กบ้าง พลเมือง ส่วนใหญ่เป็นไทยเลี้ยว แต่ปรากฏว่า มีเลี้ยวมหามิตรเข้ามาอยู่มากกว่า ที่ห้วยผา บ้านหมู่ใหญ่ที่สุดนั้น คือ บ้านปางหมู
ที่บ้านคุ้งป่าสัก ได้แวะดูการทำกระดาษสา เป็นอุตสาหกรรม อย่างเตี้ย ๆ ของพื้นเมือง ทำนองก็อย่างทำกระดาษซอย วิธีทำ ตัด ลำต้นมาเผาแล้วฉีกเปลือกหรือการออก แกนไม่ใช้ เปลือกไม้นั้นเอา ออกยิ่งแดดแล้วแช่น้ำ ต่อนี้ไป เอาลงต้มแล้วใช้ตะลุมทุกทุบจนอ่อนเปื่อย แล้วเอาลงแผ่ในผ้าซึ่งกรอบสะดึงหลอน เมื่อแผลงได้ที่แล้ว เอากรอบ สะดึงออกฝั่งแดด พอแห้ง เอาถ้วยรูปมะนาวตัดคว่ำลง ใช้ปากให้ กระดาษเกลียง แล้วจึงลอกแผนกระดาษจากผากรอบ สะดึง สัณฐาน ก็เหมือนกระดาษข่อย แต่ดูเหมือนจะเหนียวกว่า อีกอย่างหนึ่งทำหน้า และเป็นปืนใหญ่สำหรับใช้ปูนอนได้ ถามราคาดูรู้สึกว่าแพงมาก กระดาษฝรั่งมาถึงได้สะดวกเมื่อใด จะไม่มีทางขายกระดาษสานี้เลย ถึงแม้จะคิดค่าระวางบรรทุกเป็นอย่างแรง ตามราคานี้ กระดาษฝรั่งก็คง จะยังถูกกว่าเป็นแน่ อนึ่งตามวิธีที่ทำ ดูน่าจะเปลืองต้นสาเป็นอันมาก
