หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
คำนำ
รายงานนี้ ได้เขียนเปนสำนวนพรรณาและพิสดารหน่อยก็เพราะเห็นว่า จังหวัดแม่ฮ่องสอนเปนท้องที่กับดารห่างไกลไปมายาก คนนอกถิ่นจะได้ไปถึงก็ยังเปนจำนวนน้อย ทั้งประชาชนพลเมืองก็มีลักษณะขนบธรรมเนียมประเพณีต่างกันกับชาวใต้อยู่หลายประการ แต่ถ้าผู้อ่านคนใดประสงค์จะทราบความแต่โดยสังเขปเพียงในสิ่งซึ่งเปนสารสำคัญอันประกอบความคิดทางการเมือง จะอ่านฉะเพาะในตอนสรุปความข้างท้ายก็พอ
อนึ่ง กิจการปลีกย่อยอันเกี่ยวในหน้าที่กระทรวงมหาดไทย โดยฉะเพาะ ได้มอบให้ อำมาตย์เอก พระยาราชเสนา (ศิริ เทพหัสดิน ณ อยุธยา) เปนผู้ตรวจและเขียนรายงานส่วนหนึ่งต่างหาก และได้ให้รองอำมาตย์ตรี พันพุฒอนุราช (ยิม โกมารกุล ณ นคร) เขียนรายงานระยะทางกับการรับรองอีกส่วนหนึ่งด้วย
