พ.ศ. ๒๔๑๖) เจ้าฟ้า โกหลานกลับเข้ามาตีเมืองปาย แต่ฝ่าย
เชียงใหม่ส่งกองทัพมาปราบปราม หนีกลับไปบอกใหม่อีก ต่อมา พ.ศ.
๒๕๑๗ เมื่อพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ได้ขึ้นครอบครองนครเชียงใหม่ ตั้ง
ให้หวานทะเล มีบรรดาศักดิ์เป็นพญาสิงหนาทราชา ที่พอเมือง
เมืองแม่ฮ่องสอน พญาสิงหนาทราชาจึงพาครอบครัวย้ายจากบ้านขุนยวม
ไปอยู่แม่ฮ่องสอน พร้อมทั้งสูงขึ้นให้ด้วย เป็นพ่อเมืองอยู่ได้ประมาณ ๑๐
ปี ถึงแก่กรรม พระเจ้าอินทวิชยานนท์ ทั้งนางเมียะภรรยาพญาสิงหนาท
ราชา (ซานทะเล) เป็นผู้ครองเมืองแม่ฮ่องสอน และตั้งลงทุนให้เป็น
พญาขันธเสมาราชานุรักษ์ ตำแหน่งที่ปรึกษา
นางเมียะปกครองเมืองแม่ฮ่องสอนได้ประมาณ 4 ปี ถึงแก่กรรม ลู พ.ศ. ๒๕๓๕ เจ้านครเชียงใหม่ตั้งให้พญาขันธเสมาราชานุรักษ์ (ลุง ขุนโท) เป็นยาพิทักษ์สยามเขตต์ พ่อเมืองแม่ฮ่องสอน ตลอดกระทั่งถึง เวลาเปลี่ยนการปกครองเป็นบริเวณ เรียกว่าบริเวณเชียงใหม่ตะวันตก ตำแหน่งต่อเมืองก็กลายเป็นกิติมศักดิ์ไปโดยลำดับ ครั้น พ.ศ. พญาพิทักษ์สยามเขตต์ถึงแก่กรรม เจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ ผู้ครองนคร เชียงใหม่ จึงตั้งให้ขุนหลู่ ซึ่งได้ตั้งเป็นพญาพิศาลฮ่องสอนกิจ เป็นพ่อเมือง แม่ฮองสอนสืบต่อมา คือพ่อเมืองคนปัจจุบันนี้ นับว่าเป็นเกี่ยวดองทาง นางเมียะด้วยเหมือนกัน โดยที่นางเมียะเปนน้า
พ่อเมือง พญาพิศาลฮ่องสอนกิจ เป็นคนมีอายุ 59 ปี มีภรรยาซึ่ง ด้วยกันเดี๋ยวนี้ชื่อสุสา คะเนอายุสัก ๔๐ ปี มีบุตรคนเดียวชื่อพรรณี ซึ่ง จะรุ่นสาว บุตรชายไม่มี ซึ่งเป็นอันว่า ไม่มีตัวสืบตระกูล,
บ้านพญาพิศาลต้องสอนกิจ อยู่ริมถนนสายกลางเมือง ชาวบ้าน เรียกว่าหอเจ้าฟ้า เป็นเรือนฝากระดานธรรมดาแบบเรือนเลี้ยว แต่ก่อน ช้างใหญ่ มีหอนั่งโถงข้างหน้าเป็นที่รับแขกและทำพิธีต่าง ๆ บ้านบิดาพญา พิศาลฮ่องสอนกิจก็อยู่ติดกัน แต่รื้อลงหมดแล้ว เพราะไม่มีใครอยู่ พญา- พิศาลฮ่องสอนกิจ ถวายที่ดินอันเป็นที่บ้านบิดานั้น ใช้เป็นโรงเรียนประจำ
