ทางกลางทุ่งป่วยหน้ากลับมาเขา ไม่รู้ว่าบวชเมื่อไรกัน
การศึกษา การศึกษาเป็นอุบายอันสำคัญ ที่จะเพาะความรัก ชาติและความสำนึกตกชาติภูมิ เข้าสู่พลเมืองที่ต่างกันด้วยกำเนิดและกำ ให้เป็นไปสม่ำเสมอเป็นปึกแผ่นอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นเคราะห์ดีที่ ประชาชนในเมืองเรากันเป็นเจ้าของถิ่น แม้จะมีคำพูดต่างกันไปโดยสา เนียงและโดยศัพท์สำนวน ก็ยังพูดภาษาไทยภาษาเดียวกันสิ้น เว้นแต่ พวกมะลายูทางใต้ ว่าจะเพาะในมณฑลพายัพ คำเมืองและคำเงี้ยวก ใกล้กันมาก ถึงกระนั้นก็ดี สำหรับชาวสยามที่ไม่คุ้นเคย ย่อมมีเวลา ที่ฟังไม่ได้ความเลยทีเดียว แต่หนังสือนั้นใช้ตัวอักษร หรือที่ชาวเมืองนี้ เรียกว่า "ลายสื่อ" ต่างกัน,
การศึกษาตามที่รัฐบาลจัดการ คงสอนแต่หนังสือไทยอย่างแบบ หลวงทั่วไปทั้งพระราชอาณาจักร ทางจังหวัดอื่นในมณฑลพายัพเรียกว่า แพร่หลายมากแล้ว ป้ายบอกถนนหนทางและสถานที่ราชการ ที่เ สการ ที่เคยมี หนังสือไทยเมืองควนนั้น หากจะเลิกเสียก็เชื่อว่าจะไม่มีชัดของอย่างใด แล้ว แต่ทางจังหวัดแม่ฮ่องสอนซึ่งพลเมืองเป็นเสี้ยว หนังสือไทยแบบ หลวงยังไม่แพร่หลายเลย เหตุเพราะการศึกษาที่ได้จัดขึ้นยังอ่อนอยู่ ฝ่ายพวกเงี้ยวเองยังมีคนรู้หนังสือเป็นจำนวนน้อยที่สุด ผู้ที่รู้ก็มักเป็นผู้ หลักผู้ใหญ่ที่แก้วด มีธรรมเนียมประชุมกันฟังหนังสือ ซึ่งมีผู้มานั่งอ่าน ให้ฟัง หรือจะเรียกว่าอาลักษณ์ก็พอจะได้นี้ มีตำแหน่งเรียกว่า "เร การอ่านหนังสือของเราเรียกว่า "ฮอล" (เลข ลิขิต) หนังสือที่อ่านนั้น มีอยู่ที่ผู้หลักผู้ใหญ่ เช่นตามชนบทเคยเห็นมีอยู่ที่บ้านกำนัน เป็นหนังสือ เขียนน้ำหมึกในเล่มสมุดไทยขาว หอผ้าเก็บไว้ สอบถามเรื่องหนึ่งบอก ว่า "เรื่องสุวรรณ" (สุวรรณสาม) รวมใจความก็คือว่า คงเป็น หนังสือชาดกหรือหนังสือแสดงธรรม โดยมาก ได้ลองให้จัดการประชุม "เรฮอลิซ" ดูแห่งหนึ่ง ขึ้นต้นว่า "อห์วันทามิ คนฟังยกมือไหว้ แล้ว ก็อ่านไปมีทำนองคล้ายธรรมวัตร เมื่อจบลงคนฟังร้องสาธุยกมือไหว้อีก
