ไหลลงน้ำเม้ย น้ำเม้ยไหลลงซัลวิน ตั้งแต่ออกจากเมืองแม่ฮ่องสอน
บรรดาทางน้ำที่ผ่าน ยังถ่ายน้ำลงน้ำปายทั้งสิ้น จนกระทั่งน้ำแม่สุรินทร์
ก็ยังไหลลงน้ำปาย บ่ายวันนี้ข้ามสัมปันน้ำ ตั้งแต่คอยแม่สุรินทร์ แต่นี้
ไปน้ำทั้งหลายไหลถ่ายลงน้ำเม้ย เช่นน้ำยวมนี้เปนต้น
(อำเภอขุนยวม)
เวลาผ่านหมู่บ้านรู้สึกว่าเงียบเหงาผิดกับที่อื่น ๆ จะเปนด้วย ถนนกว้างหรืออย่างไร เป็นชาวบ้านต่างคนต่างอยู่กับเงียบ ๆ ร้าน ตลาดไม่ใคร่มี การรับรองก็ตั้งใจ แต่จัดที่บูชาเล็ก ๆ น้อย ๆ ไม่สู้ แขงแรง เว้นแต่บ้านหนึ่งตกแต่งแขงแรงผิดปกติ ปีกราชวัตรกันเปน ทางที่ขอบถนนริมร้านปูผ้าขาวลาดทาง แม่เรือนเดิรออกมาเชิญให้เดิร ผ่านบนผ้าขาว เวลาผ่านแม่เรือนพร้อมทั้งลูกสาว ๓ คน ลูก ชายคน- หนึ่ง หนาคล้าย ๆ กัน ชัดเข้าออก สอบได้ความว่า บ้านนี้เปนหม้าย สามีเป็นจะมา "มหามิตร์" ส่วนตนเองเปนเงี้ยวในบังคับอังกฤษเหมือน ก้น.
พลเมือง ส่วนมากเป็นเงี้ยว มีไทยเมืองน้อยกว่าเงี้ยว มี พะม่าจำนวนน้อยและมีแขกอินเดียนสองสามคน นอกจากนั้นมียางหรือ กะเหรี่ยง มีผู้ใหญ่บ้านคนหนึ่งเปนยาง ปกครองพวกยางบนดอย ตนเอง มีบ้านทั้งบนดอยทั้งข้างล่างนี้ด้วย ได้ภรรยาเปนเงี้ยว ทำการค้าไม้ แต่งตัวสะอาดสะอ้านพากภูมิแบบเงี้ยว สวมถุงน่องรองเท้า ซึ่งผิดปกติ ของพวกยางมากมาย ไม่น่านึกเลยว่า คนป่าเช่นยางหรือกะเหรี่ยงจะ สามารถทำการค้าขายมีความเจริญได้ถึงเพียงนี้ เหตุทั้งนี้ เพราะพวก ยางมักมีช้างเที่ยวรับจ้างทำการป่าไม้ ถ้าเปนผู้อุตสาหได้ความรู้วิธีการ ทำป่าไม้ และสามารถหาทุนรอนได้ ก็อาจทำไม้โดยลำพังของตนได้.
จากขุนยวมนี้ มีทางตรงเดิรไปเชียงใหม่ทางตะวันออกได้ สองทาง และมีทางตรงเดิรเข้าแดนอังกฤษทางตะวันตกด้วย
วัด มี ๔ วัด เปนเรื่องสร้างทิ้งทรุดโทรมทั้งนั้น บางวัดสร้าง ไว้ใหญ่โต คงเสียเงินมาก แต่โทรมจนน่าทุเรศ ส่วนพระสงฆ์องคเจ้า
