หน้านี้ยังไม่ได้พิสูจน์อักษร
๖๑
สัญญาด้วยจำใจ คงจะพยายามขัดขวางฝรั่งมิให้เข้าไปค้าขายได้สะดวกดังปรารถนา แม้ไม่สามารถจะใช้กำลังต่อสู้ก็จะใช้อุบายกีดกันด้วยประการต่าง ๆ จึงเอาความ ๓ ข้อนี้ตั้งเป็นหลักในสัญญาที่ทำเหมือนกันทุกประเทศ คือ
๑. ให้ชาวต่างประเทศซื้อขายกับไพร่บ้านพลเมืองได้ โดยไม่มีที่กีดขวาง
๒. ให้ชาวต่างประเทศเสียภาษีอากรเพียงที่กำหนดไว้ในหนังสือสัญญา
๓. ให้ชาวต่างประเทศอยู่ในความคุ้มครองของกงสุล รัฐบาลเจ้าของบ้านเมืองจะบังคับบัญชาเองไม่ได้
๔. ให้ชาวต่างประเทศอยู่แต่ในอำนาจกฎหมายชาติของตนเอง
ความทั้ง ๔ ข้อนี้ ขัดกับประโยชน์และประเพณีของบ้านเมืองทุกประเทศ ไม่ฉะเพาะประเทศสยามนี้
