หน้านี้ยังไม่ได้พิสูจน์อักษร
๘๒
๓. พระฉัตรชัย
๔. พระเกาวพ่าห์[1]
๕. ธงชัยกระบี่ธุช
๖. ธงชัยครุธพ่าห์
หมวดเครื่องราชูประโภค
๑. พานพระชันหมาก
๒. พระสุพรรณศรีบัวแฉก
๓. พระเต้าพระสุธารส
๔. พระสุพรรณราช
เครื่องตั้งเคียงพระแท่นมณฑล
ตู้เทียนเท่าพระองค์คู่ ๑ เทียนพระมหามงคลคู่ ๑ (เข้าใจว่ามีขึ้นเมื่อครั้งรัชกาลที่ ๔)
ปืนทองรางเกวียนขนาดย่อม ชื่อมหาฤกษ์ ๑ มหาชัย ๑ มหาจักร ๑ มหาปราบ ๑ ปืน ๔ กระบอกนี้หล่อเมื่อในรัชกาลที่ ๔ สำหรับยิงเป็นฤกษ์ในการพระราชพิธีบางอย่าง เช่นยกเศวตฉัตรและเริ่มยิงอาฏาณาฯ พิธีตรุษเป็นต้น.
อนึ่งที่ในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ ตรงกลางแขนยันต์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ต่อออกมาแขวนยันต์พระอรหันต์ประจำทิศทั้ง ๘ ยันต์นี้ ก็เป็นของพระบาทสมเด็จฯ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริขึ้น
พรรณนาว่าด้วยแก้ไขระเบียบการพิธีแล้ว ทีนี้จะกล่าวถึงงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
- ↑ พระเสมาธิปัตย พระฉัตรชัย พระเกาวพ่าห์ เรียกรวมกันว่า พระกรรม์ภิรมย์ เป็นฉัตรแพรขาวลงยันต์เส้นทอง สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศทรงสันนิษฐานว่า “เดิมคงเป็นเครื่องหมายตัวแม่ทัพ คือ ทัพหน้า (วังหน้า) คัน ๑ ทัพหลวง (วังหลวง) คัน ๑ ทัพหลัง (วังหลัง) คัน ๑ ที่เอาขึ้นหลังช้างพระคชาธาร ก็คือฉัตรเครื่องหมายนี้เอง ฉัตรพระคชาธารวังหน้า ๕ ชั้น วังหลวง ๗ ชั้น วังหลังไม่เคยเห็น อาจเป็น ๓ ชั้นก็ได้ เวลาใดเวลาหนึ่ง ไม่มีวังหน้าวังหลัง จึงรวมเอาฉัตร ๓ คันมาไว้วังหลวงหมด เลยหลงทำเป็น ๗ ชั้นเหมือนกันหมดทั้ง ๓ คัน
