จึ่งมีพระราชโองการดำรัสสั่งเจ้าพระยาและพระยาทั้งปวงว่า “สิ่งของทั้งนี้จงจัดแจงทำนุบำรุงไว้ให้ดี จะได้ป้องกันรักษาแผ่นดินและจะได้อุปถัมภ์พระพุทธศาสนาสืบไป” เจ้าพระยาภูธราภัยผู้เป็นอัครมหาเสนาบดีรับพระราชโองการกราบถวายบังคมทูลว่า “ข้าพระพุทธเจ้าขอรับพระราชโองการมาณพระบัณฑูรสุรสิงหนาทใส่เกล้าใส่กระหม่อม ขอเดชะ” เมื่อข้าราชการฝ่ายไทยกราบบังคมทูลเสร็จแล้ว ซินยอวิเอนา กงสุลเยเนราลโปรตุเกศซึ่งเป็นหัวหน้านำชาวต่างประเทศทั้งปวง จึงกราบทูลถวายชัยมงคลแทนรัฐบาลต่างประเทศทั้งปวงที่มีทางพระราชไมตรี และมีพระราชดำรัสตอบตามสมควร[1] แล้วเสด็จลงจากพระแท่นเศวตฉัตรประทับในพระฉาก ทรงเปลื้องพระมหามงกุฎเปลี่ยนทรงพระมหาชฎาแล้ว เสด็จเข้าไปยังพระที่นั่งไพศาลทักษิณประทับพระที่นั่งภัทรบิฐท้าวรจันทร์ (มาลัย) กราบบังคมทูลว่า “ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวายพระสนม ๑๒ พระกำนัลแด่พระบาทสมเด็จพระบรมนาถบรมบพิตร พระจุฬาลงกรณ์เกล้าพระเจ้าอยู่หัวขอเดชะ มีพระราชปฏิสัณถารตามสมควร พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในถวายธูปเทียนแล้ว เสด็จลงจากพระที่นั่งภัทรบิฐไปยังมุขกระสันหอพระสุราลัยพิมาน ทรงเปลื้องพระมหาชฎา และประทับรอพระฤกษ์อยู่ ณ ที่นั้น
ครั้นได้เวลาพระฤกษ์เฉลิมพระมหามนเทียร จึงเสด็จมายังพระที่นั่งไพศาลทักษิณ แล้วเสด็จขึ้นพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ทรงโปรยดอกพิกุลทองพิกุลเงินไปตามทางมีนางเชิญเครื่องราชูปโภคตามเสด็จ แล้วมีนางเชื้อพระวงศ์[2] อุ้มวิลา ๑ เชิญศิลาบด ๑ เชิญพานผลฟักเขียว ๑ เชิญพานพลข้าวเปลือก ๒ เชิญพานถั่ว ๑ เชิญพานงา ๑ ที่เชิงบันไดพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน มีนางชำระพระบาท ๒ คน ครั้นเสด็จถึงในที่ทรงเปลื้องฉลองพระองค์ครุย และทรงจุดเทียนนมัสการ แล้วเสด็จขึ้นพระแท่นที่บรรทม พระองค์เจ้าปุกถวายดอกหมาก
- ↑ การที่พระราชทานอนุญาตให้ฝรั่งต่างประเทศเข้าเฝ้าในงานบรมราชาภิเษกเริ่มมีมาแต่ครั้งรัชกาลที่ ๔ ครั้งนี้หากล่าวถึงจดหมายเหตุข้างไทยไม่ แต่มีในจดหมายเหตุของฝรั่งจึงเอามาลงไว้
- ↑ เมื่อแต่งหนังสือนี้ ผู้ที่ได้เชิญเครื่องเฉลิมพระราชมณเทียรเมื่อปีมะโรงยังมีอยู่บ้าง สืบถามได้ความว่า คุณปลัดเสงี่ยมเป็นผู้เชิญขันดอกพิกุลทองพิกุลเงิน และนางเชิญเครื่องนั้นเป็นหม่อมเจ้าในรัชกาลที่ ๓ ทังนั้น คือ หม่อมเจ้าปิ๋ว ในกรมหมื่นภูมินทรภักดี (ภายหลังมีพระเกียรติยศเป็นพระอัครชายา
