ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:Phongsawadan Ratchakan Thi Ha 2493.djvu/181

จาก วิกิซอร์ซ
(เปลี่ยนทางจาก หน้า:Phongsawadan Ratchakan Thi Ha 2493 (2).djvu/39)
หน้านี้ยังไม่ได้พิสูจน์อักษร
๓๕

๔ นาฬิกา เสด็จออกที่พระเฉลียงพระมหามณเฑียรด้านตะวันออกทรงสำราญพระราชอิริยาบถ

ค่ำ ๖ นาฬิกา เสวยแล้ว เสด็จลงท้องพระโรงใน ประทับที่พระที่นั่งไพศาลทักษิณตรงช่องบันไดกลาง ผู้เป็นใหญ่ในราชการฝ่ายในขึ้นเฝ้า ดำรัสราชกิจฝ่ายใน

๗ นาฬิกา เสด็จออกพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ทรงสดับพระธรรมเทศนากัณฑ์ ๑ เวลาพระเทศน์นั้น ข้างในออกฟังข้าในพระสูตรเทศน์จบข้างในกลับ

เมื่อทรงธรรมจบแล้ว ชาวคลังในขวาในซ้ายและคลังวิเศษกราบถวายบังคมทูลรายงานจ่ายสิ่งของต่าง ๆ มหาดเล็กกราบทูลรายงานต่าง ๆ คือ พระอาการประชวรของเจ้านาย และอาการป่วยของข้าราชการผู้ใหญ่หรือพระราชาคณะ บรรดาซึ่งได้ดำรัสสั่งให้เอาอาการกราบทูลกับทั้งรายงานตรวจการก่อสร้างด้วย

๘ นาฬิกา เสด็จขึ้นพระแท่นออกขุนนาง เบิกข้าราชการทั้งฝ่ายทหารพลเรือนเข้าเฝ้าพร้อมกัน กราบบังคมทูลใบบอกหัวเมือง และทรงประภาษราชการ แผ่นดินจนเวลา ๑๐ นาฬิกาเสด็จขึ้นพระราชมณเฑียร ถ้าหากเป็นเวลามีการสำคัญ เช่นมีศึกสงครามก็เสด็จขึ้นเวลา ๑ นาฬิกา หรือ ๒ นาฬิกา

แต่ในรัชกาลที่ ๓ แม้ทรงประพฤติพระราชานุกิจตรงเวลาแน่นอนอย่างยิ่งก็ดี โดยปกติมิได้เสด็จออกนอกพระราชวัง เว้นแต่เวลามีการพระราชพิธีประจำปี เช่นเสด็จลงลอยพระประทีปและเสด็จไปพระราชทานพระกฐิน หรือมีการจร เช่นงานศพ และบางทีเสด็จไปทอดพระเนตรการก่อสร้างพระอารามบ้าง จึงเป็นเหตุที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมิใคร่จะทรงประจักษ์แจ้งความเป็นไปในบ้านเมือง อีกประการ ๑ ราษฎรที่มีความเดือดร้อนเช่นถูกผู้มีอำนาจกดขี่ข่มเหงเป็นต้น ก็มิใคร่จะสามารถจะร้องทุกข์ให้ทราบถึงพระเนตรพระกรรณได้ แม้ว่ามีกลองวินิจฉัยเภรี สำหรับผู้มีความทุกข์จะไปตีถวายเสียงกลองเป็นเครื่องสัญญาให้ทรงทราบถึงพระกรรณได้ กลองนั้นก็อยู่ในพระราชวัง มีห้องลั่นกุญ