ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:Phongsawadan Ratchakan Thi Ha 2493.djvu/196

จาก วิกิซอร์ซ
(เปลี่ยนทางจาก หน้า:Phongsawadan Ratchakan Thi Ha 2493 (2).djvu/53)
หน้านี้ยังไม่ได้พิสูจน์อักษร
๔๙

ของท่านด้วยว่าลาภและยศที่ได้เพิ่มขึ้นใหม่ไม่เท่ากับความรับผิดชอบที่เพิ่มขึ้น ก่อนนั้นมามีพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเป็นประธาน ท่านได้อาศัยทั้งความรู้ความคิด ตลอดจนความรับผิดชอบ ครั้นตัวท่านเองมาต้องเป็นประธานในราชการบ้านเมือง แม้พระบรมวงศ์และเสนาบดีต่างกระทรวงช่วยอุดหนุนโดยสุจริต ความรู้สึกว้าเหว่เป็นธรรมดา จึงพยายามเลือกหาผู้มีสติปัญญาสามารถไว้เป็นผู้ช่วย อย่างเช่นเป็นที่ปรึกษาในส่วนตัวหลายคน จะกล่าวถึงในที่นี้แต่ที่ปรากฎว่าเป็นคนสำคัญขึ้นในครั้งนั้น คือ

ขุนหลวงพระไกรสี (จันทร์) เป็นผู้เชี่ยวชาญบทกฎหมายและกระบวรอรรถคดีคน ๑ ต่อมาได้เป็นตำแหน่งสภาเลขาธิการเมื่อตั้งเคาซิลออฟสเตต (รัฐมนตรี) และได้เลื่อนเป็นพระยา

ขุนสมุทรโคจร (พุ่ม) ข้าหลวงเดิมของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ท่านทูลขอให้เลื่อนเป็นพระนรินทรราชเสนีในกระทรวงกลาโหม เป็นผู้มีปฏิภาณและมีสติปัญญารอบรู้ทางการงานในพื้นเมืองมากคน ๑ ต่อมาเลื่อนขึ้นเป็นพระยาและได้เป็นพระยาเทพประชุน เป็นเจ้าพระยาพลเทพโดยลำดับมา จนที่สุดได้เป็นเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ที่สมุหกลาโหม

พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (เนียม) เป็นผู้เชี่ยวชาญในการสืบจับผู้ร้ายในกรุงฯ ได้เคยช่วยเป็นกำลังของท่านมาแต่รัชกาลที่ ๔ คน ๑ แต่ต่อมายังคงยศศักดิ์อยู่เพียงนั้นจนแก่ชราจึงได้เลื่อนเป็นพระยาจิรายุมนตรี ผู้กำกับถือน้ำ

พระบริบูรณ์สุรากร (พุก ต้นสกุลโชติกะพุกกณะ) เป็นผู้ชำนิชำนาญในการภาษีอากรและการค้าขาย ทั้งกว้างขวางในพวกจีนด้วยคน ๑ ต่อมาได้เลื่อนเป็นพระยาโชฎึกราชเศรษฐ

แต่ส่วนการที่เกี่ยวข้องกับฝรั่งนั้น จะหาผู้ช่วยให้เหมาะใจไม่ได้ ด้วยไทยที่เรียนรู้ภาษาฝรั่งยังมีน้อยนัก ท่านจึงอาศัยใช้วิธีบำรุงความวิสาสะกับฝรั่งที่เป็นคนสำคัญ เช่นมิสเตอร์น๊อกซ์ กงสุล เยเนอราลอังกฤษเป็นต้น ปรึกษาหารือโดยไมตรีจิตต์สืบเนื่องมาเช่นเคยประพฤติแต่ในรัชกาลที่ ๔ ก็สามารถรักษาความเชื่อถือของชาวต่างประเทศได้ตลอดมา