ฉะเพาะอย่าง เช่นตั้งโรงสี หรือตั้งห้างซื้อขายสินค้า หาผลประโยชน์โดยตรง กงสุลจะอุดหนุนก็ง่ายการตั้งตั้วเหียย่อมเจือปนด้วยความทุจริต แลต้องระคนด้วยคนพาลมิมากก็น้อย กงสุลจะอุดหนุนยากจึงไม่เอาเป็นธุระอุดหนุนพวกจีนในบังคับให้เข้าตั้วเหียด้วยเหตุนี้
๒. ปรากฎในจดหมายเหตุอาลักษณะฉะบับหนึ่งว่า “ณ วันศุกร์ เดือน ๕ ขึ้น ๑๔ ค่ำ ปีมะเส็งยังเป็นสัมฤทธิศก เพลา ๓ โมงเช้า พระบาทสมเด็จพระจุฬาลงกรณ์เกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จออกพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย พระยาพิพัฒโกษานำข้อความขึ้นกราบบังคมทูลฯ ว่าจีนในแขวงเมืองนครชัยศรีหลายตำบลคบคิดกันเป็นหมู่เหล่า เข้าปล้นสะดมภ์ให้อณาประชาราษฎรได้ความเดือดร้อน จับตัวจีนกันนาได้กับสมัครพรรคพวก ชำระจีนกันนาเป็นสัตย์ มีพระบรมราชโองการปรึกษาท่านเจ้าพระยาศรีสุริยวงศผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เจ้าพระยาภูธราภัยที่สมุหนายก เจ้าพระยาสุรวงศวัยวัฒนที่สมุหพระกลาโหม เจ้าพระยายมราช พระยาราชสุภาวดี พระยาเทพประชุน พระยาราชรองเมือง พระยาเพชฎา ปรึกษาพร้อมกัน สั่งให้เอาตัวจีนกันนาลงพระราชอาญาเฆี่ยน ๙๐ ที มีป้ายเขียนนำหน้าประจานว่า อย่าให้ราษฎรไทยจีนดูเยี่ยงอย่างเหมือนจีนกันนา แล้วเอาตัวไปประหารชีวิตที่ประตูวัดโคก”
๓. ในจดหมายเหตุห้องอาลักษณ์ฉะบับนั้นปรากฎอีกแห่งหนึ่งว่า “เมื่อณวันอาทิตย์ เดือน แรมค่ำ ๑ ปีมะเส็งยังเป็นสัมฤทธิศกฯ ท่านเจ้าพระยาศรีสุริยวงศผู้สำเร็จราชการ ปรึกษาเสนาบดีเจ้าภาษีนายอากร พระหลวงขุนนางจีน[1] ว่าแต่บรรดาเมืองปักษใต้ฝ่ายเหนือในกรุงนอกกรุง มีจีนคบคิดกันซ่องสุมผู้คนเป็นหมวดเป็นเหล่าคิดตั้งเป็นตั้วเหียเที่ยวตีเรือขึ้นปล้นตามบ้านราษฎรตื่นแตกกันทั่วนิคมเขตต์ บัดนี้ท่านเจ้าพระยาศรีสุริยวงศเห็นว่าจีนที่ดีบ้างชั่วบ้าง ถ้าจะออกไปจับหรือจะรบกัน บรรดาจีนทั้งหลายก็จะพลอยตายเสียเป็นอันมาก มีพระประสาทสั่งให้พระยาเทพประชุน พระยาโชฎึกราชเศรษฐี พระยาราชรองเมือง กับขุนนางจีนบ้าง พาจีนที่รู้จักตัวว่าเป็นผู้คิดซ่องสุมผู้คนเป็นตั้วเหีย ๑๔ คนให้ไปสาบาลตัวที่วัดกัลยาณมิตรในพระวิหารพระประธานองค์ใหญ่ ว่าแต่บรรดาจีน ๑๔ คนนี้กับทั้งพวก
- ↑ พึงสังเกตได้ว่าในสมัยนี้พวกจีนที่ได้เป็นขุนนาง แลเป็นเจ้าภาษีนายอากร ได้รับความยกย่องอย่างเป็นหัวหน้าพวกจีน
