ข้ามไปเนื้อหา

หน้า:Prawatti Sat Kot Mai Thai (4) 2483.djvu/32

จาก วิกิซอร์ซ
หน้านี้ได้พิสูจน์อักษรแล้ว
26
ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย

ตามสภาพจำต้องเป็นของราษฎรครอบครองอยู่ จึงสมควรอย่างยิ่งที่บุคคลผู้หนึ่งมีสิทธิหวงห้ามเนื้อที่แต่พอกำลังของตน ดังนี้ราษฎรไม่สามารถหวงห้ามเขตต์ไว้มากกว่าที่ควร อันเป็นเหตุให้ผู้อื่นขาดที่ ๆ จะทำ และทำให้เสียไปซึ่งการสาธารณประโยชน์[1]

ในที่สุดระบอบนี้เป็นทางที่ทำให้พระคลังได้รับประโยชน์อย่างสูงสุดจากการภาษีอากรที่ดินซึ่งเป็นรายได้สำคัญในสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยเหตุที่ตลอดสมัยนั้นจนแผ่นดินสมเด็จพระณารายณ์ เจ้าของนาเสียอากรค่านาแต่ฉะเพาะเนื้อที่ ๆ ทำ วิธีเก็บค่านานี้ยังใช้ต่อมาจนรัชชกาลที่ ๕ กรุงรัตนโกสินทร์สำหรับประเภทนาที่เรียกว่านาฟางลอยหรือนาน้ำฝน ส่วนอากรสวนก็ได้คิดเก็บตามจำนวนต้นไม้ที่เกิดผลแล้ว ฉะนั้นเพื่อมิให้พระคลังขาดประโยชน์ จึงควรให้ผู้เข้ามาจัดทำที่ ๆ รกร้างหรือที่ ๆ เจ้าของเดิมละทิ้งได้โดยเร็วที่สุดโดยอาศัยประโยชน์ของพระคลังนี้เอง จึงมีบทกฎหมายบัญญัติให้ข้าราชการหาผู้ทำที่รกร้างว่างเปล่าหรือให้บำเหน็จแก่ผู้ที่หาผู้ทำใหม่ (เบ็ดเสร็จ ๔๓ กบฎศึก ๖๓) วิธีเก็บภาษีอากรมีอิทธิพลเหนือความคิดเห็นเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินมาก ดังจะเห็นได้ในต่อไปว่าการเปลี่ยนแปลงระบอบที่ดินในรัชชกาลที่ ๕ ซึ่งเป็นเหตุให้ความคิดเห็นเรื่องกรรมสิทธิ์แจ้งชัดขึ้นกว่าแต่ก่อนนั้น ก็ได้ดำเนินคู่กันไปกับการเริ่มแก้ไขระบอบภาษีอากรด้วย

24.ด้วยเหตุเหล่านี้กฎหมายสมัยกรุงศรีอยุธยาที่เกี่ยวกับเจ้าของที่ดินจึงแยกเป็น ๒ นัยคนละอย่าง

ประการหนึ่งตั้งแต่เนิ่นนานมากฎหมายประเพณีคุ้มครองป้องกันเจ้าของไร่นาสวนเพื่อมิให้ผู้อื่นมารบกวนการครอบครอง พระอัยยการเบ็ดเสร็จตอนต้นระบุถึงกรณีต่าง ๆ ที่เจ้าของนาได้รับความเสียหายอันเนื่องจากการกระทำของบุคคลหรือปสุสัตว์ และลงโทษปรับเป็นจำนวนเงินตายตัว ผู้ที่ชิงเอาที่ของผู้อื่นมาทำ หรือผู้ทำทับที่ ๆ ผู้อื่นกำลังทำอยู่ ก็มีโทษปรับเช่นเดียวกัน (เบ็ดเสร็จ ๓๔–๔๑) กฎหมายยังป้องกันเจ้าของมิให้ผู้อื่นมาบุกรุกหรือทำขนาบ


  1. ↑ ความคิดเห็นนี้ก็ยังมีปรากฏอยู่ในประกาศคลองนครเนืองเขตต์ และประกาศขุดคลอง จ.ศ. ๑๒๓๙ (๒๔๑๐) ไกรสี เล่ม ๒ หน้า ๔๖๔–๔๖๖ และ ๔๘๗–๔๙๓
ม.ธ.ก.