อักขราภิธานศรับท์/บทที่ 4
ฆ่า, ประหาร, คือการที่กระทำซึ่งคน, แลสัตวให้ตายนั้น, เหมือนอย่างเพชฆาฎฟันนักโทษให้ตายนั้น.
ฆ่าไก่, คือการที่คนเอามีดเชือดฅอไก่ให้ตายนั้น.
ฆ่ากิน, ประหารกิน, คือการที่คนฆ่าสัตวทั้งปวงกินนั้น, เหมือนอย่างพวกเจ็กฆ่าหมูฆ่าไก่กินเปนต้น.
ฆ่าโจร, ประหารโจร, คีอการที่คนฆ่าพวกขะโมยเสียนั้น, เหมือนอย่างพวกเพชฆาฎฆ่าอ้ายผู้ร้ายเปนต้น.
ฆ่าช้าง, ประหารช้าง, คือการที่ฅนยังช้างให้ตายนั้น, เหมือนอย่างพรานช้างเปนต้นนั้น.
ฆ่าคน, ประหารคน, คือการที่ยังคนให้ตายนั้น, เหมือนคนทำความผิดโทษถึงตาย, ครั้นพิจารณาเปนสัจแล้วฆ่าเสียนั้น.
ฆ่าให้ตาย, คือการที่ฆ่าคนฤๅสัตวให้ตายนั้น.
ฆ่าเนื้อ, ประหารเนื้อ, คือการที่คนยังเนื้อให้ตายนั้นเอง, เหมือนอย่างการที่พวกพรานแทงเนื้อเปนต้น.
ฆ่าสัตว, ประหารสัตว, คือการที่ฅนยังชีวิตรแห่งสัตวให้ตกไปนั้น, เหมือนอย่างคนกระทำปานาติปาตเปนต้น.
ฆ่าฟัน, คืออาการที่ทำสัตวให้ตายด้วยประการใด ๆ นั้น, ว่าฆ่า, แต่ฟันนั้นคือเอาเครื่องอาวุธประหารหวดลงนั้น.
โฆรัง, ฯ ว่าสิ่งที่น่ากลัวนั้นเอง.
โฆสา, ฯ ว่าเสียงกึกก้อง, แลเสียงร้องป่าวนั้น.
ฆะโณ, ฯ ว่าสิ่งที่เปปแท่งนั้น, เหมือนอย่างสิลาทั้งแท่งเปนต้น.
ฆ้อง, คือสิ่งของสำรับตี, เสียงมันดังคล้ายระฆัง, เขาทำเปนรูปกลม ๆ โตเท่าตะแกรง, มีปุ่มอยู่ที่กลาง.
ฆ้องกะแต, คือสิ่งของสำรับตีตะเวนดังจองหง่อง ๆ, ทำด้วยทองเหลือง, โตเท่าจานขนาดกลาง, มีปุ่มดั่งฆ้อง.
ฆ้องไชย, คือฆ้องเขาตีเมื่อชะนะฆ่าศึกนั้น.
ฆ้องบาง, คือมะโหระทึกนั้น, ทำด้วยทองเหลือง, รูปคล้ายกะบุง, มาจากลาว สำรับตีประโคมยาม.
ฆ้องเหม่ง, คือสิ่งฃองสำรับตีประโคมสพ, เสียงมันดังเหม่ง ๆ, เขาทำด้วยทองเหลือง, เท่าจาน กลางมีปุ่ม.
ฆ้องโหม่ง, คือฆ้องสำรับตีประโคมเมื่อยกทับ, ฤๅโกนจุกเปนต้น, เสียงดังโหมง ๆ.
ฆ้องยาม, คือฆ้องที่สำรับตีกำหนฎทุ่มยามนั้น.
ฆ้องวง, คือฆ้องอย่างหนึ่งหลายลูก, ทำร้านฆ้องนั้นเปนวงเข้าแล้ว, จึ่งเอาลูกฆ้องขึ้นบนนั้น.
ฆ้องสามย่าน, เปนชื่อต้นเล็ก ๆ อย่างหนึ่ง, ใบมันหนาเปนแฉก ๆ, เขาทำอยาได้.
ฆาฎเวร, คือใจคิดมุ่งหมายไว้ว่า, ไปชาติน่าเราจะฆ่าท่านให้จงได้.
เฆี่ยนขา, ตีขา, คือการที่ตีที่ขานั้น.
เฆี่ยนขับ, คือลงโทษเอาคนผูกเข้าที่หลัก ตีด้วยหวาย, แลถอดออกขับไล่เสียนั้น.
เฆี่ยนดว้ยหวาย, คือการที่เอาหวายตีหวดลงที่หลังนั้น.
เฆี่ยน, ตี, คือการทีเอานักโทษใส่คาเข้าแล้ว, ผูกเท้าผูกเอว เฆี่ยนด้วย⟨ห⟩วายนั้น.
เฆี่ยนตี, การที่เฆี่ยนนั้น, คือเอานักโทษใส่คาเข้าแล้ว, ผูกท้าวผูกเอว, เฆี่ยนด้วยหวาย. การที่ตีนั้น, ไม่ใส่คา, ไม่ผูกท้าวผูกเอว, ยึดลงตีดว้ยไม้บ้าง, ตีดว้ยหวายบ้าง.
เฆี่ยนหลัง, คือการที่เฆี่ยนลงที่หลังนั้น.
