เรื่องทรงตั้งเจ้าประเทศราชกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 1/เรื่องที่ 12

by สำนักนายกรัฐมนตรี

๏ เรื่องจารึกพระสุพรรณบัฏตั้งเจ้าประเทศราชผู้ครองเมืองนครจำปาป่าศักดิ์ เมืองสุวรรรภูม ปีกุนตรีศก จุลศักราช ๑๑๕๓ ๚๛

๏ เรื่องตั้งเจ้าประเทศราชไปครองเมืองนครจำปามาศักและเมืองสุวัณภูมราชบุรีย เศกไปณวัน ๕ ๑๐ฯ ๑๐ ค่ำ ปีกุนตรีศก จุลศักราช ๑๑๕๓ ๚๛

๏ ด้วยพระบาทสมเดจพระพุทธิเจ้าอยู่หัวผู้ผ่านพิภพกรุงเทพพระมหานครศรีอยุทธยามีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ ตั้งให้ จ้าวหน้าเปน
จ้าวอุปราช พระวิไชยราชสูริวงษขัติยราชครองเมืองนครจำปาบาศัก
เปนพระรัตนาวงษามหาขัติยราชครองเมืองสุวัณภูมราชบุรีย $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ประเทศราช เศกให้ณวัน ๕ ๑๐ฯ ๑๐ คำ จุลศักราช ๑๑๕๓ ปิกุรตรีนิศก เพลาเช้า ๒ โมง ๖ บาท เจ้าพญารตนาพิพิท
เจ้าพญามหาเสนา
พญาธารมา
พญาพระคลัง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ พญายมราช
พญาพลเทพ
พญาสูรเสนา
พญามหาอำมาตย $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ พญาพิพัทโกษา
พญาทิพโกษา
พระโหราธิบดี $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขุนสรปรเสริด
ขุนมหาสิท $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นั่งพร้อมกันณหอพระมณเทียรธรรม หมื่นเทพไมตรีอาลักษได้จาฦกพระสุพรรณบัต แล้วเชิญเข้ากล่องงาใส่ถุงแพรมีระใบ ปิดตราพระอาลักษรูปเทวดาถือ พระขรรค
จักร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ประจำปากถุง แล้วจ้าว หน้า
อุปราช $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ กราบถวายบังคม ๓ ครั้ง แล้วได้มอบพระสุพรรณบัตให้จ้าว หน้า
อุปราช $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แล้ว ๚๛

๏ วัน ๑ ๕ฯ ๘ คำ จุลศักราช ๑๑๕๗ ปีเถาะสพศก เพลาเช้า ๔ โมง ได้ฤกษจาฦกพระสุพรรณบัตพระนามจ้าวอุปราชเปนพระรัตนาวงษามหาขัติยราชครองเมืองสุวรรณภูมราชบุริน^[1] แผ่นพระสุพรรณบัต กว้าง ๔ นิ้ว
ยาว ๑๒ นิ้ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ทองคำเนื้อ ๔ น้ำ หนัก ๑|๒/๑|๒ หมื่นสุวะณจาฦกเปนอักษรสี่บันทัด

แลพระสุพัณบัตซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เศกไปแต่ปีกุรตรีศกนั้นเพลิงไหม้เสีย จึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จำลองแผ่นพระสุพัณบัตไหม่ เมื่อจาฦกนั้น พระศรีสหะเทพ
ขุนสรประเสริฐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นั่งพร้อมกันณหอพระมณเฑียรธรรม แลประโคมปี่พาทฆ้องไชย ใบสีสำหรับหนึ่ง แป่งหอมลมันหอม ศีศะสุกอน ครั้นจาฦกแล้วเชิญพระสุพัณบัตใส่กล่องงา แล้วใส่ถุง เอาขิผึ้งปิดตราพระอาลักษประจำปากถุง แล้วใส่ภานสองชั้น ใส่ถุง ปิดตราพระอาลักษอิกดวงหนึ่ง ๚๛^[2]

---

1. ข้อความตอนต้นเป็น “สุวัณภูมิราชบุรีย” ส่วนข้อความตอนนี้เป็น “สุวรรณภูมราชบุริน”
2. คัดจากจดหมายเหตุ ร. ๑ จ.ศ. ๑๑๕๓ เล่มเลขที่ ๕ สมุดไทยดำ