เรื่องทรงตั้งเจ้าประเทศราชกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 1/เรื่องที่ 14

by สำนักนายกรัฐมนตรี

๏ เรื่องร่างตราถึงเมืองเชียงใหม่ นำส่งพระสุพรรณบัตรขึ้นไปพระราชทานพระเจ้าเชียงใหม่ ปีจอจัตวาศก จุลศักราช ๑๑๖๔ ๚๛

๏ ร่างตราถึงเมืองเชียงใหม่ นำส่งพระสุพรรณบัตร
ขึ้นไปพระราชทานพระเจ้าเชียงใหม่ ณวัน ๔ ๑๐ ฯ  ๑๑ ค่ำ
ปีจอจัตวาศก จุลศักราช ๑๑๖๔ ๚๛

๏ หนังสือเจ้าพญาจ้กกรีฯ มาเถึง พญาอุปราชา
พญาหัวเมิองแก้ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แสนทาวพญาลาวมีชือเมีองเชยิงไหม ด้วยทรํงพระกร้รุนาตร้ษเหนีอเกล้าฯ สังวา พญาเชยิงไหมคุมเอ้าต้ว อายราชาจอมหํง
อายไหมขัติยะ
อายสุริงมนิ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ อายปยันถิพ่ม้า
อายปันญิพ่ม้า $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แลท้รพสิงของของ อายราชาจอมหํง
อายไหมขัติยะ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ลงมาทูลเกล้าฯ ถว้าย แจงราชการว่า กองท้พ เมิองเชยิงไหม
เมิองล่คอร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ยํกไปติเมีอง สาด
ปุ
ปัน
เชยิงตุง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไดปิน ไหญ
นอย กรสุนดินปรสิ่วทร้พสิงของเครีองสาตราอาวุทแลครอบคร้วกวาษลํงมาต้งอยูณ เมืองเชยิงใหม
เมิองลคอร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เปนคํน ชาย
หญิง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไหญนอยเถึง ๖ พ้นเสฎน้น เมิ่องเชยิงไหมเปนเคอิน เพช
ขัน $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขอบข้นทเสมาฝายเหนีอภูคํนมากเส่บยิงอาหารบุริยบรูรม้งค้งอยูแล้ว ให้ต้งพญาเชยิงไหมเปนพระเจ้าเชยิ่งไหม พระราชทานพระสุพ้ณบ้ตแผนทองจาฦกภพระนามเปนเจ้าพระบรํมราชาธิบดิศริสุริยวํงษอํงค่อินท่ร่สุระศักดิสํมยาม่หาขัติยราชชาติราไชยส่วร้คเจ้าข้นทเสมาพระณ่คอรเชยิงไหมราชธานีศรีสิ้ตธิฆายุส" พรราชทาร

ตรารูปเท่วดา มิอถีอพรขัน นังแทน $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ มิฉัด ๓ ฉัดปิตไชราชการดวง		๑		$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$
เงินตรา		|/|๒๐
ฉลอง พระอํง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ริวตาษ ริวตาษพินแดง ตาษจิบเอ้วยางเทษ กรองฃ้าว ๑ ๑ ๑ ๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$		๔
ผาเขมคาบนุงผิน		๑
ผาปูมผิน		๑
ผาเจยิระบาดเทษผิ่น		๑
พระแสง กบี เลม ๑ หอกคู ๒ คู $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$
ดาวทองคำ	๑๐๙	ดอก	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$
ตาบหน้าทองคำ		๑
กรจังทองคำ หนา ๔ ทาย ๔ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$		๘
แผงคางห้กทองคว้างคู		๑
เบ้าะหล้งอานหักทองคว้าง		๑
เคริ่อง ม้า $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ภูจามจริยหัวจํงกํนทองคำ ไหญ ๒ น้อย ๔ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ๖
ไบโพแก้วกริบทองคำ		๑๑
กรํฎแพรแดงข้น		๑
ฉเลยิงงา		๑
พรํมผิน		๑

ขี่นไปเปนเจ้าประเทษราชครอบครองไพรฟ้าประชากอรณ่เมียงเชยิงไหมตามบรุรประเพนิเมีองประเทษราชสิบ ๆ มาแตกอร ถ้าพรเจ้าเชยิงไหมจ่บอกหน้งสิอดว้ยข"อราชการแลกิ่จการสิงไดยลํงมาณกรุงเท้พฯ น้น ไหมิเปนศุภอักษรรลํงมาเถิงทานอ้คมหาเสนาธิบดิตามยางเมืองประเทศราชขีนแก่กรุงเท้พฯ ทั้งปวงสิบไป แลทร้พสิงของ อายราชาจองหํง
อายไหมขัติย
อายสุริงมนิพ่มา $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ซิ่งสํงลํงมาทูลเก้ลาฯ ถว้ายน้น ไหพระราชทานคืนไหพรเจ้าเชยิ่งไหมแจกปันไหท่ แก้ลว
หาร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เมิอง เชยิงไหม
ลคอร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ซึ่งไดก่ทำการน้น ไหพรราชทานเงินไหตามฝิมีอ ดี
กลาง
ภอดิ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ แตทิอต้อลํงมาแจ้งราชการดว้ยพรเจ้าเชยีงไหมนัน ไหพระราชทานณ่กรุงเท้พฯ แล้ว แลซิงต้อมีไดลํงมาน้น ไหพรราชทานขีนไป

	เงินตรา	|/| ๕	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$
พญาอุปราชา	เสิอเขมคาบผิน	๑		$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$
	ผายกไหมผิน	๑
พญาหัวเมิองแก้วเงินตรา		|/| ๕

ท่ แกล้ว
หาร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ทอิมิฝิมือ ดี
กลาง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ๑๐๗ คํน เปนเงิน ๑๙|๑๙/๑๙|๑๙  ๔๓ มอบเงินไหพระเจ้าเชยิงไหมคุมเอ้าขินไปพระราชทานณ่เมีองเชยีงไหมด้วยแล้ว

ประการนิ่งกองท้พ เมิองเชยิงไหม
เมิองล่คอร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไปติเมีอง สาด
ปุ
ปัน
เชยิงตุง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ กวาษเอ้า ครอบ
คร้ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ท้งทำลายเสบยิงอาหารเผา บาน
เมิอง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แล้วนำลํงเทษการแลงนีเหนอายพ่ม้าจยํกมาเปนหม้นคํง จไวไจยราชการมิได ไห พรเจาเชิยงไหม
พญาอุปราช
พญาหัวเมิองแก้ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ แสนทาวล้าวมิชือจ้ตแจ้ง กองท้พ
เสบยิงอาหาร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แลตํกแต้ง บาน
เมิอง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไวไหหม้นคํง ถ้าอายพ่ม้าไมยํกมา จไหยํกไปติเอาเมียงเชยิง แสน
ราย
รุง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ หัวเมีองล้าวทงปวงไหสิ่น ไห เมิองเชยิงไหม
เมิองล่คอร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ยํกไปทางเมิอง สาด
ปุ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไหกองท้พเมิอง แพร
นาร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ยกขินไปทางเมียงพ่เย้า ไหกองท้พ เมิองลํมศัก
เมิองหลวงพ่บาง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ยํกท้พ บํก
เริอ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไปบันจํบก้นติเอาเมิองเชยิงแสน ไห พรเจาเชยิงไหม
พญาอุปราช
พญาหัวเมิองแก้ว
ราชวํง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ พญาแสนทาวล้าวมิชือท้งปวงจ้ตแจง กองทัพ
เสบยิงอาหาร $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เตริยมไวใหพรอม กำนํฎจไดยํกเมีอไดย จ่มีศุภอ้กษรรบอกขินไปคร้งหล้ง แลไหเจ้าพนักงานจัต

ปินนํกคุมกระสุน ๒ นิ่วครึ่ง ๒ บอก		$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$
ปินเลกกระสุน ๓ นิ่วครึ่ง ๒ บอก
กระสุนปินไหญ ๓ นิ่ว ๔ นิ่วครึ่ง ๕ นิ่ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	๒๕๐๐ ลูก
ดิบุกหนัก	๕|๕/๕|๕
สุพ้ณถ้นหนัก	๓|๓/๓|๓
ฉามพํล	๒๐๐๐ ไบ
บาทเหลก	๔ ไบ
กถะเหลก	๗ ไบ
ทองคำเปล้ว	๕๐๐๐ แผน
กจํกหนัก	|/| ๑๐
ชาต	๕ ห"อ
เสน	๑๐ ห"อ
ห"อระดานหนัก	|/|  ๑
รํงหนัก	๕|๕/๕|๕
เขยิวคาม	๕ ห"อ
เขยิวขิทองหนัก	|/|  ๑
ฟุน	๑๐ ห"อ
กปังหนัก	๕|๕/๕|๕
มึก	๒๐๐ แทง
ก้าวหนัก	๕|๕/๕|๕

พระราชทานไหพระเจ้าเชยิงไหมเอ้าขินไปใช้สอย เอาไวสำรับเมีอง ไห พญาอุปราช
แลราชวัง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ พญาแสนทาวลาวมิชีอจัตแจ้งร้บพระสุพ้ณบ้ต ก่ทำตามยางทำเนยีมฤทกองสำร้บเมีองสิบ ๆ มาแตกอร

อนึงพระเจ้าเชยิงไหมไหกราบทูลพรกรุ้รนาว่า อายยางแดงซิงพระเจ้าเมีองหลวงพ่บางสํงลํงมา ว่าเจ้าอ้งวะไหถีอหน้งสือมาเกลียกลอมเมีองหลวงพ่บางน้น เปนยางแดงยาตีพีนองก่อยูณ่แข้วงเมีองเชยีงไหม พระเจ้าเชยิงไหมข"อพระราชทานอายยางแด้งขินไปไว้ณ่เมีองเชียงไหมด้วยน้น ไดสํงต้วอายยางแดงไหพระเจ้าเชยีงไหมเอาขินไปด้วยแล้ว หน้งสือมาณวัน ๔ ๑๐ ฯ  ๑๑ คำ จุลศ้กราช ๑๑๖๔ ปิจ"อจ้ตวาศ"ก ๛^[1]

---

1. คัดจากจดหมายเหตุ ร. ๑ จ.ศ. ๑๑๖๔ เล่มเลขที่ ๑ สมุดไทยดำ
   หมายเหตุ ตัวอักษรและการเขียนคัดลอกตามต้นฉบับเพื่อรักษาตัวอักษรและการเขียนของท่านแต่ก่อนไว้