เรื่องทรงตั้งเจ้าประเทศราชกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 1/เรื่องที่ 9

by สำนักนายกรัฐมนตรี

๏ เรื่องตั้งให้พระองคจันเป็นพระองคอุไทยธิราชกรุงกำภูชา ๚๛

๏ พระองคจันราชบุตรพระองคเองไปร้องกรุงกำภูชาธิบดี เงินค่าธรรมเนียม ๔|/๔|

๏ ด้วยเจ้าพญาพลเทพผู้เปนเจ้าพญามหาเสนารับสั่งใส่เกล้าฯ สั่งให้ตั้งพระองจันราชบุตรพระองคเองออกมาครอบครองกรุงกำภูชาธิบดี พระนามในแผ่นพระสุพรรณบัตรนั้นว่า ด้วยสมเด็จพระพุทธิเจ้าอยู่หัว ณ กรุงเทพมหานครบวรทวาราวะดีศรีอยุทธยามหาดิลกภพนพรัตนราชธานีบุรีรมย์อุดมพระราชมหาสถานมีพระราชโองการมาณพระบัณทูลสุรสิหนาทดำหรัสเหนือเกล้าเหนือกระหม่อมตั้งพระองคจันท์ให้เปนพระองคอุไทยราชาธิราชรามาธิบดีศรีสุริโยพรรณบรมสุรินทรามหาจักรพรรดิราชบรมนาถบรมบพิตรสถิตยเปนอิศรกำภูลรัตนราชโอภาาศชาติวงษทรงกำภูชามหาอินทปัตบวรวิวัฒธวืเวกเอกราชาขัตยามหาธิบดินทรณรินทรวิสุทธอุดมบรมบพิตร สำฤทธิทฤฆายุศมศิริสวัสดิ

เศกมา ณ วันอาทิตย เดือนแปดทุติยาสาธ ขึ้นห้าค่ำ จุลศักราชพันร้อยหกสีบแปด ปีขาลนักสัตว อัฐศก ๚ะ๛

ครั้นถึงพระฤกษ ณ วัน ๑ ๕ฯ ๘๘ ค่ำ จุลศักราช ๑๑๖๘ ปีขาลอัฐศก เพลาเช้า ๓ โมงกับบาทหนึ่ง จาฤกพระนามลงแผ่นพระสุพรรณบัตร นั่งพร้อมกันณะหอมณเฑียร

ธรรม	เจ้าพญามหาเสนา	๑	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	พระราชนิกุล			๑	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	พระคลัง มหาสมบัด
	เจ้าพญาพลเทพ	๑		พระเพชหลุเทพ			๑
	เจ้าพญาทระมา	๑		พระศรีสหเทพ			๑
	พญายมราช	๑		ขุนสารประเสริฐ			๑
	พญาโกษาธิบดี	๑		ขุนมหาสิทโวหาร			๑
	พญามหาอำมาตย	๑		หลวงโลกทิป			๑
	พญาธิเบศโกษา	๑		พระองคแก้ว			๑
	พญาศีรพิพัท	๑		พญากลาโหม	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	เขมน	๒
	เจ้าพญาสุธรรมมนตรี	๑		พญาจักรี

ได้เอากล่องเงินจำหลักเชิงปากลงมา ๓ นิ้ว แลกลางกล่องนั้นเกลิ้ยงเงินสูง ๙ นิ้ว แผ่นพระสุพรรณบัตรทองเนื้อ ๘ น้ำ หนัก ๑|๓/๑|๒  ๕ กว้าง ๕ นิ้ว
ยาว ๑๕ นิ้ว $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ มาส่งให้อาลักษณ ๆ เอาเตียงไปตั้ง วิเศศได้เอาใบศรี ทองสำหรับ ๑
เงินสำหรับ ๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ แป้งหอม น้ำมันหอม เทียนคู่ ๑ ศีศะสุกรคู่ ๑ มาต้งง เจ้าพนักงานสนมพลเรือนเบิกผ้าขาวสองผืนจารึกท่อน ๑ นุ่งผืน ๑
ห่มผืน ๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ พระคลังวิเศศได้เอากล่องงา สูง ๑๔ นิ้ว ใหญ่รอบ ๑๔ นิ้ว ถุงแพรโหมดระใบแพรเขียวหูรูดไหมแดง ๑ พานสองชั้นลายกำมลอมีถุงแพรกระบวนจีนพื้นแดงก้านแย่งระใบพระเขียวหูไหมแดงไหมแดงฟั่นสำหรับผูกพระสุพรรณบัตรมาเตรียมพร้อม ชาวนาลิกาเอานาลิกาไปตั้ง โหรประจำบอกฤกษ ครั้นได้ฤกษ ประโคมปี่พาทฆ้องไชยกลองแขกมโหรี ครั้นได้พระฤกษ หมื่นสวัสดิอักษรอาลักษณ นุ่ง
ห่ม $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ผ้าขาวกราบถวายนมัศการพระรัตนไตรครบตติยะวารแล้ว จาฤกพระนามลงในแผ่นพระสุพรรณบัตรเปนพระอักษร ๕ บันทัด ครั้นจาฤกแล้วประโคมปี่พาทย์ฆ้องไชย อาลักษณม้วนแผ่นพระสุพรรณบัตร เอาไหมพันผูกเชิญใส่ในกล่องเงิน แล้วใส่ลงในกล่องงา ใส่ถุงโหมดรไบแพรเขียวมีหูรูดผูก แล้วปิดตราประจำ ๑ ใส่ลงในพานกำมลอ ๒ ชั้น มีถุงแพรขบวนจีนพื้นแดงก้านแย่งรไบแพรเขียว อาลักษณได้เบิก ขี้ผึ้ง
ชาต $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ต่อพระคลังในซ้าย เอาขี้ผึ้งทำเปนงบปิดตราพระศรีภูริปรีชาธิราชาเสนาบดีศรีสาลักษณเปนรูปเทวดาถือ จักร
พระขรรค $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ประจำก้นถุงปากถุง แล้วอาลักษณเชิญไปมอบไว้หลวงธรรมเสนาข้าพระณพระศรีสรรเพช ฯดาราม แล้วอาลักษณเชิญไปไว้ณะศาลาลูกขุนฝ่ายพลเรือน ฝ่ายพญาพระเขมรแต่งดอกไม้ทูบเทียนมากราบถวายบังคม แล้วเชิญพานพระสุพรรณบัตรแห่ไปตำหนักพระองคจันที่เสดจอยู่นั้น พระราชทานเครื่องราชาบริโภค

แล้วโปรดให้มีหนังสือโกษาธิบดีชุบเส้นหมึกกระดาดบัวไปถึงองคไลโบให้ช่วยทำนุกบำรุงนำเอากราบทูลพระเจ้ากรุงเวียดนามให้ทรงพระเมตาแก่พระองคอุไทเหมือนหนึ่งทรงพระเมตตาพระองคเองนั้น ฉบับนี้นายชำนาญอักษรชุบ ๚๛

๏ ศุภอักษรครั้งเศกพระองคจันออกไปครองกรุงกำภูชาธิบดี ชุบเส้นหมึกกระดาดฝาหรั่ง^[1]

---

1. คัดจากจดหมายเหตุ ร. ๑ จ.ศ. ๑๑๖๘ เลขที่ ๒ สมุดไทยดำ