๒๖. พฺราหฺมณวโคฺค

จาก วิกิซอร์ซ
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

๒๖. พฺราหฺมณวโคฺค


๓๘๓.

ฉินฺท โสตํ ปรกฺกมฺม, กาเม ปนุท พฺราหฺมณ;

สงฺขารานํ ขยํ ญตฺวา, อกตญฺญูสิ พฺราหฺมณฯ


๓๘๔.

ยทา ทฺวเยสุ ธเมฺมสุ, ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ;

อถสฺส สเพฺพ สํโยคา, อตฺถํ คจฺฉนฺติ ชานโตฯ


๓๘๕.

ยสฺส ปารํ อปารํ วา, ปาราปารํ น วิชฺชติ;

วีตทฺทรํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๘๖.

ฌายิํ วิรชมาสีนํ, กตกิจฺจมนาสวํ;

อุตฺตมตฺถมนุปฺปตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๘๗.

ทิวา ตปติ อาทิโจฺจ, รตฺติมาภาติ จนฺทิมา;

สนฺนโทฺธ ขตฺติโย ตปติ, ฌายี ตปติ พฺราหฺมโณ;

อถ สพฺพมโหรตฺติํ [สพฺพมโหรตฺตํ (?)], พุโทฺธ ตปติ เตชสาฯ


๓๘๘.

พาหิตปาโปติ พฺราหฺมโณ, สมจริยา สมโณติ วุจฺจติ;

ปพฺพาชยมตฺตโน มลํ, ตสฺมา ‘‘ปพฺพชิโต’’ติ วุจฺจติฯ


๓๘๙.

น พฺราหฺมณสฺส ปหเรยฺย, นาสฺส มุเญฺจถ พฺราหฺมโณ;

ธี [ธิ (สฺยา. พฺยากรเณสุ)] พฺราหฺมณสฺส หนฺตารํ, ตโต ธี ยสฺส [โย + อสฺส = ยสฺส] มุญฺจติฯ


๓๙๐.

น พฺราหฺมณเสฺสตทกิญฺจิ เสโยฺย, ยทา นิเสโธ มนโส ปิเยหิ;

ยโต ยโต หิํสมโน นิวตฺตติ, ตโต ตโต สมฺมติเมว ทุกฺขํฯ


๓๙๑.

ยสฺส กาเยน วาจาย, มนสา นตฺถิ ทุกฺกฎํ;

สํวุตํ ตีหิ ฐาเนหิ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๙๒.

ยมฺหา ธมฺมํ วิชาเนยฺย, สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ;

สกฺกจฺจํ ตํ นมเสฺสยฺย, อคฺคิหุตฺตํว พฺราหฺมโณฯ


๓๙๓.

น ชฎาหิ น โคเตฺตน, น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ;

ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธโมฺม จ, โส สุจี โส จ พฺราหฺมโณฯ


๓๙๔.

กิํ เต ชฎาหิ ทุเมฺมธ, กิํ เต อชินสาฎิยา;

อพฺภนฺตรํ เต คหนํ, พาหิรํ ปริมชฺชสิฯ


๓๙๕.

ปํสุกูลธรํ ชนฺตุํ, กิสํ ธมนิสนฺถตํ;

เอกํ วนสฺมิํ ฌายนฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๙๖.

น จาหํ พฺราหฺมณํ พฺรูมิ, โยนิชํ มตฺติสมฺภวํ;

โภวาทิ นาม โส โหติ, สเจ โหติ สกิญฺจโน;

อกิญฺจนํ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๙๗.

สพฺพสํโยชนํ เฉตฺวา, โย เว น ปริตสฺสติ;

สงฺคาติคํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๙๘.

เฉตฺวา นทฺธิํ [นนฺธิํ (ก. สี.), นนฺทิํ (ปี.)] วรตฺตญฺจ, สนฺทานํ [สนฺทามํ (สี.)] สหนุกฺกมํ;

อุกฺขิตฺตปลิฆํ พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๓๙๙.

อโกฺกสํ วธพนฺธญฺจ, อทุโฎฺฐ โย ติติกฺขติ;

ขนฺตีพลํ พลานีกํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๐.

อโกฺกธนํ วตวนฺตํ, สีลวนฺตํ อนุสฺสทํ;

ทนฺตํ อนฺติมสารีรํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๑.

วาริ โปกฺขรปเตฺตว, อารเคฺคริว สาสโป;

โย น ลิมฺปติ [ลิปฺปติ (สี. ปี.)] กาเมสุ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๒.

โย ทุกฺขสฺส ปชานาติ, อิเธว ขยมตฺตโน;

ปนฺนภารํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๓.

คมฺภีรปญฺญํ เมธาวิํ, มคฺคามคฺคสฺส โกวิทํ;

อุตฺตมตฺถมนุปฺปตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๔.

อสํสฎฺฐํ คหเฎฺฐหิ, อนาคาเรหิ จูภยํ;

อโนกสาริมปฺปิจฺฉํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๕.

นิธาย ทณฺฑํ ภูเตสุ, ตเสสุ ถาวเรสุ จ;

โย น หนฺติ น ฆาเตติ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๖.

อวิรุทฺธํ วิรุเทฺธสุ, อตฺตทเณฺฑสุ นิพฺพุตํ;

สาทาเนสุ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๗.

ยสฺส ราโค จ โทโส จ, มาโน มโกฺข จ ปาติโต;

สาสโปริว อารคฺคา [อารเคฺค (ก.)], ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๘.

อกกฺกสํ วิญฺญาปนิํ, คิรํ สจฺจมุทีรเย;

ยาย นาภิสเช กญฺจิ [กิญฺจิ (ก.)], ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๐๙.

โยธ ทีฆํ ว รสฺสํ วา, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

โลเก อทินฺนํ นาทิยติ [นาเทติ (ม. นิ. ๒.๔๕๙)], ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๐.

อาสา ยสฺส น วิชฺชนฺติ, อสฺมิํ โลเก ปรมฺหิ จ;

นิราสาสํ [นิราสยํ (สี. สฺยา. ปี.), นิราสกํ (?)] วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๑.

ยสฺสาลยา น วิชฺชนฺติ, อญฺญาย อกถํกถี;

อมโตคธมนุปฺปตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๒.

โยธ ปุญฺญญฺจ ปาปญฺจ, อุโภ สงฺคมุปจฺจคา;

อโสกํ วิรชํ สุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๓.

จนฺทํว วิมลํ สุทฺธํ, วิปฺปสนฺนมนาวิลํ;

นนฺทีภวปริกฺขีณํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๔.

โยมํ [โย อิมํ (สี. สฺยา. กํ. ปี.)] ปลิปถํ ทุคฺคํ, สํสารํ โมหมจฺจคา;

ติโณฺณ ปารคโต [ปารคโต (สี. สฺยา. กํ. ปี.)] ฌายี, อเนโช อกถํกถี;

อนุปาทาย นิพฺพุโต, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๕.

โยธ กาเม ปหนฺตฺวาน [ปหตฺวาน (สี. ปี.)], อนาคาโร ปริพฺพเช;

กามภวปริกฺขีณํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ [อิทํ คาถาทฺวยํ วิเทสโปตฺถเกสุ สกิเทว ทสฺสิตํ]ฯ


๔๑๖.

โยธ ตณฺหํ ปหนฺตฺวาน, อนาคาโร ปริพฺพเช;

ตณฺหาภวปริกฺขีณํ , ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๗.

หิตฺวา มานุสกํ โยคํ, ทิพฺพํ โยคํ อุปจฺจคา;

สพฺพโยควิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๘.

หิตฺวา รติญฺจ อรติญฺจ, สีติภูตํ นิรูปธิํ;

สพฺพโลกาภิภุํ วีรํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๑๙.

จุติํ โย เวทิ สตฺตานํ, อุปปตฺติญฺจ สพฺพโส;

อสตฺตํ สุคตํ พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๒๐.

ยสฺส คติํ น ชานนฺติ, เทวา คนฺธพฺพมานุสา;

ขีณาสวํ อรหนฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๒๑.

ยสฺส ปุเร จ ปจฺฉา จ, มเชฺฌ จ นตฺถิ กิญฺจนํ;

อกิญฺจนํ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๒๒.

อุสภํ ปวรํ วีรํ, มเหสิํ วิชิตาวินํ;

อเนชํ นฺหาตกํ [นหาตกํ (สี. สฺยา. กํ ปี.)] พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ


๔๒๓.

ปุเพฺพนิวาสํ โย เวทิ, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ,

อโถ ชาติกฺขยํ ปโตฺต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ;

สพฺพโวสิตโวสานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํฯ

พฺราหฺมณวโคฺค ฉพฺพีสติโม นิฎฺฐิโตฯ

(เอตฺตาวตา สพฺพปฐเม ยมกวเคฺค จุทฺทส วตฺถูนิ, อปฺปมาทวเคฺค นว, จิตฺตวเคฺค นว, ปุปฺผวเคฺค ทฺวาทส, พาลวเคฺค ปนฺนรส, ปณฺฑิตวเคฺค เอกาทส, อรหนฺตวเคฺค ทส, สหสฺสวเคฺค จุทฺทส, ปาปวเคฺค ทฺวาทส, ทณฺฑวเคฺค เอกาทส, ชราวเคฺค นว, อตฺตวเคฺค ทส, โลกวเคฺค เอกาทส, พุทฺธวเคฺค นว [อฎฺฐ (ก.)], สุขวเคฺค อฎฺฐ, ปิยวเคฺค นว, โกธวเคฺค อฎฺฐ, มลวเคฺค ทฺวาทส, ธมฺมฎฺฐวเคฺค ทส, มคฺควเคฺค ทฺวาทส, ปกิณฺณกวเคฺค นว, นิรยวเคฺค นว, นาควเคฺค อฎฺฐ, ตณฺหาวเคฺค ทฺวาทส, ภิกฺขุวเคฺค ทฺวาทส, พฺราหฺมณวเคฺค จตฺตาลีสาติ ปญฺจาธิกานิ ตีณิ วตฺถุสตานิฯ

สเตวีสจตุสฺสตา, จตุสจฺจวิภาวินา;

สตตฺตยญฺจ วตฺถูนํ, ปญฺจาธิกํ สมุฎฺฐิตาติ) [( ) เอตฺถนฺตเร ปาโฐ วิเทสโปตฺถเกสุ นตฺถิ, อฎฺฐกถาสุเยว ทิสฺสติ]ฯ

[ธมฺมปทสฺส วคฺคสฺสุทฺทานํ§ยมกํ ปมาทํ จิตฺตํ, ปุปฺผํ พาลญฺจ ปณฺฑิตํฯ§รหนฺตํ สหสฺสํ ปาปํ, ทณฺฑํ ชรา อตฺตโลกํฯ§พุทฺธํ สุขํ ปิยํ โกธํ, มลํ ธมฺมฎฺฐมคฺคญฺจฯ§ปกิณฺณกํ นิรยํ นาคํ, ตณฺหา ภิกฺขู จ พฺราหฺมโณฯ§คาถายุทฺทานํ§ยมเก วีสคาถาโย, อปฺปมาทโลกมฺหิ จฯ§ปิเย ทฺวาทสคาถาโย, จิเตฺต ชรเตฺตกาทสฯ§ปุปฺผพาลสหสฺสมฺหิ, พุทฺธ มคฺค ปกิณฺณเกฯ§โสฬส ปณฺฑิเต โกเธ, นิรเย นาเค จตุทฺทสฯ§อรหเนฺต ทสคฺคาถา, ปาปสุขมฺหิ เตรสฯ§สตฺตรส ทณฺฑธมฺมเฎฺฐ, มลมฺหิ เอกวีสติฯ§ตณฺหาวเคฺค สตฺตพฺพีส, เตวีส ภิกฺขุวคฺคมฺหิฯ§พฺราหฺมเณ เอกตาลีส, จตุสฺสตา สเตวีสฯ (ก.)]

ธมฺมปเท วคฺคานมุทฺทานํ –


ยมกปฺปมาโท จิตฺตํ, ปุปฺผํ พาเลน ปณฺฑิโต;

อรหโนฺต สหสฺสญฺจ, ปาปํ ทเณฺฑน เต ทสฯ


ชรา อตฺตา จ โลโก จ, พุโทฺธ สุขํ ปิเยน จ;

โกโธ มลญฺจ ธมฺมโฎฺฐ, มคฺควเคฺคน วีสติฯ


ปกิณฺณํ นิรโย นาโค, ตณฺหา ภิกฺขุ จ พฺราหฺมโณ;

เอเต ฉพฺพีสติ วคฺคา, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนาฯ

คาถานมุทฺทานํ –

ยมเก วีสติ คาถา, อปฺปมาทมฺหิ ทฺวาทส;

เอกาทส จิตฺตวเคฺค, ปุปฺผวคฺคมฺหิ โสฬสฯ


พาเล จ โสฬส คาถา, ปณฺฑิตมฺหิ จตุทฺทส;

อรหเนฺต ทส คาถา, สหเสฺส โหนฺติ โสฬสฯ


เตรส ปาปวคฺคมฺหิ, ทณฺฑมฺหิ ทส สตฺต จ;

เอกาทส ชรา วเคฺค, อตฺตวคฺคมฺหิ ตา ทสฯ


ทฺวาทส โลกวคฺคมฺหิ, พุทฺธวคฺคมฺหิ ฐารส [โสฬส (สพฺพตฺถ)];

สุเข จ ปิยวเคฺค จ, คาถาโย โหนฺติ ทฺวาทสฯ


จุทฺทส โกธวคฺคมฺหิ, มลวเคฺคกวีสติ;

สตฺตรส จ ธมฺมเฎฺฐ, มคฺควเคฺค สตฺตรสฯ


ปกิเณฺณ โสฬส คาถา, นิรเย นาเค จ จุทฺทส;

ฉพฺพีส ตณฺหาวคฺคมฺหิ, เตวีส ภิกฺขุวคฺคิกาฯ


เอกตาลีสคาถาโย, พฺราหฺมเณ วคฺคมุตฺตเม;

คาถาสตานิ จตฺตาริ, เตวีส จ ปุนาปเร;

ธมฺมปเท นิปาตมฺหิ, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนาติฯ

ธมฺมปทปาฬิ นิฎฺฐิตาฯ

งานนี้ประกอบด้วยงานย่อยหลายส่วนซึ่งอยู่ในบังคับแห่งลิขสิทธิ์หลายเรื่องต่างกัน เช่น งานอันลิขสิทธิ์หมดอายุ และงานที่ไม่มีลิขสิทธิ์ อย่างไรก็ดี งานนี้ทุกส่วนล้วนเป็นสาธารณสมบัติแล้ว
ส่วนบทประพันธ์:
PD-icon.svg งานนี้เป็นสาธารณสมบัติ เพราะการคุ้มครองลิขสิทธิ์หมดอายุลงแล้ว ตามมาตรา ๑๙ และมาตรา ๒๐ แห่ง พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ซึ่งว่า

"มาตรา ๑๙

  "ภายใต้บังคับมาตรา ๒๑ และมาตรา ๒๒ ลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ ให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปี นับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย

  "ในกรณีที่มีผู้สร้างสรรค์ร่วม ลิขสิทธิ์ในงานดังกล่าวให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ร่วม และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ร่วมคนสุดท้ายถึงแก่ความตาย

  "ถ้าผู้สร้างสรรค์ หรือผู้สร้างสรรค์ร่วม ทุกคนถึงแก่ความตาย ก่อนที่ได้มีการโฆษณางานนั้น ให้ลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

  "ในกรณีที่ผู้สร้างสรรค์เป็นนิติบุคคล ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ได้สร้างสรรค์ขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

"มาตรา ๒๐

  "งานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ที่ได้สร้างสรรค์ขึ้น โดยผู้สร้างสรรค์ใช้นามแฝง หรือไม่ปรากฏชื่อผู้สร้างสรรค์ ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้สร้างสรรค์งานนั้นขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

  "ในกรณีที่รู้ตัวผู้สร้างสรรค์ ให้นำมาตรา ๑๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม"

Flag of Thailand.svg


ส่วนอื่น ๆ:
PD-icon.svg งานนี้ไม่มีลิขสิทธิ์ ตามมาตรา ๗ แห่ง พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ เนื่องจากงานนี้เป็น
  • (๑) ข่าวประจำวัน และข้อเท็จจริงต่าง ๆ ที่มีลักษณะเป็นเพียงข่าวสารอันมิใช่งานในแผนกวรรณคดี แผนกวิทยาศาสตร์ หรือแผนกศิลปะ
  • (๒) รัฐธรรมนูญ และกฎหมาย
  • (๓) ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ คำสั่ง คำชี้แจง และหนังสือโต้ตอบของกระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานอื่นใดของรัฐหรือของท้องถิ่น
  • (๔) คำพิพากษา คำสั่ง คำวินิจฉัย และรายงานของทางราชการ
  • (๕) คำแปลและการรวบรวมสิ่งต่าง ๆ ตาม (๑) ถึง (๔) ที่กระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานอื่นใดของรัฐหรือของท้องถิ่นจัดทำขึ้น
Thai government Garuda emblem (Version 2).svg