พระราชบัญญัติระเบียบบรรดาศักดิ์

จาก วิกิซอร์ซ
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
แม่แบบผิดพลาด: มีการลบช่องที่ไม่ได้ใช้ออก โปรดเติมกลับเข้าไป (โปรดดูเอกสารกำกับแม่แบบ)
Seal of the Royal Command of Thailand
พระราชบัญญัติระเบียบบรรดาศักดิ์

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้าฯ สั่งว่าบรรดาศักดิ์ข้าราชการทหารแลพลเรือน ตามธรรมเนียมกรมศักดิ์เดิม ยังหาได้มีระเบียบเทียบเคียงกันเปนยุติไม่ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติระเบียบบรรดาศักดิ์ไว้เพื่อจะได้เปนระเบียบเรียบร้อยในที่เฝ้า แลในราชการอื่นๆ สืบไปดังนี้
มาตรา ๑ บรรดาศักดิ์ข้าราชการฝ่ายพลเรือนให้มีระเบียบเปนลำดับกัน แลเทียบตรงกับบรรดาศักดิ์ข้าราชการฝ่ายทหารดังนี้ คือ

ชั้นที่ ๑ เสมอด้วยนายพล

เอก


โท



ตรี





ชั้น ๒ เสมอด้วยนายพัน

เอก






โท






ตรี







ชั้น ๓ เสมอด้วยนายร้อย

เอก








โท






ตรี



๑ เสนาบดี

๒ พระเจ้าประเทศราช

๑ เจ้าพระยาเทศาภิบาล

๒ เจ้าพระยาสุลต่าน

๓ เจ้าพระยานอกเสนาบดี

๑ พระยารองเสนาบดี ท.จ.

๒ พระยาจางวาง ท.จ.

๓ พระยาเทศาภิบาล

๔ เจ้าประเทศราช

๕ พระยาสุลต่าน


๑ พระยา ท.จ.

๒ พระยาจางวาง

๓ พระยาว่าราชการเมือง ท.จ.

๔ เจ้าอุปราช

๕ พระยาประเทศราช

๖ พระยารายามุดา

๑ พระยาเจ้ากรม

๒ พระเจ้ากรม

๓ ผู้ว่าราชการเมือง

๔ เจ้าราชวงษ์

๕ พระยาอุปราชเมืองประเทศราช

๖ พระรายามุดา

๑ พระปลัดกรม

๒ หลวงเจ้ากรม

๓ ผู้ช่วยเทศาภิบาล

๔ เจ้าบุรีรัตน

๕ เจ้าราชบุตร

๖ พระยาราชวงษ์เมืองประเทศราช

๗ พระผู้ช่วยราชการเมืองประเทศราช


๑ หลวงปลัดกรม

๒ ปลัดเมือง

๓ ยกรบัตรเมือง

๔ เจ้ามีสัญญาบัตร รองแต่ราชบุตร

๕ พระยาบุรีรัตนเมืองประเทศราช

๖ พระยาราชบุตร

๗ ผู้ว่าราชการเมืองขึ้น

๘ หลวงผู้ช่วยว่าราชการเมืองประเทศราช

๑ ผู้ช่วยในกระทรวง แลกรม

๒ ผู้ช่วยราชการเมือง

๓ ผู้ตรวจการในกองเทศาภิบาล

๔ นายอำเภอ (ตามพระราชบัญญัติปกครองท้องที่)

๕ พระยาเค้าสนาม

๖ ดาโต๊ะ

๑ นายเวร

๒ หลวงกรมการ

๓ ปลัดเมืองขึ้น

๔ พ่อเมือง

๕ ปังอุล

มาตรา ๒ ต่อข้าราชการที่ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรแล้ว จึงให้มีบรรดาศักดิ์เข้าในระเบียบตามพระราชบัญญัตินี้
มาตรา ๓ เมื่อข้าราชการซึ่งมีบรรดาศักดิ์ชั้นเดียวกัน จะต้องเรียงลำดับกันให้กำหนดโดยลักษณดังนี้ คือ
อย่างที่ ๑ ผู้ซึ่งได้ว่ากล่าวหรือเปนเจ้าน่าที่ในท้องที่ เปนใหญ่กว่าผู้มีบรรดาศักดิ์ชั้นเดียวกัน ซึ่งมาแต่ที่อื่น มีตัวอย่างดังเช่นผู้ว่าราชการเมือง บรรดาศักดิ์ชั้นเดียวกันหลายคนพร้อมกันอยู่ในเมืองใด เมื่อเรียงลำดับผู้ว่าราชการเมืองนั้นย่อมเปนใหญ่กว่าผู้ว่าราชการเมืองอื่น เพราะเหตุที่เปนผู้ว่าราชการท้องที่อันนั้น ถ้าหากว่าโดยลำดับอย่างที่ ๑ ยังไม่ยุติให้กำหนดต่อไปโดยนัยนี้ คือ
อย่างที่ ๒ ข้าราชการมีบรรดาศักดิ์เสมอกันแต่ยศต่างกัน ให้ผู้มียศสูงเปนใหญ่กว่าผู้มียศต่ำ ตัวอย่างดัง ผู้มีบรรดาศักดิ์เปนชั้นเจ้ากรมผู้หนึ่งเปนพระยา แลผู้หนึ่งเปนพระ ให้พระยาเปนใหญ่กว่าพระ ถ้ากำหนดในอย่างนี้ไม่ยุติ ให้กำหนดต่อไปโดยนัยนี้ คือ
อย่างที่ ๓ ข้าราชการทหารเปนใหญ่กว่าพลเรือนในบรรดาศักดิ์ชั้นเดียวกัน มีตัวอย่างดังในเมืองหนึ่ง มีผู้บัญชาการทหารบรรดาศักดิ์ชั้นนายพันโท แลผู้ว่าราชการเมืองนั้นก็มีบรรดาศักดิ์ชั้นที่ ๒ โท คือเสมอด้วยพันโทฉนี้ ผู้บัญชาการทหารย่อมเปนใหญ่กว่าผู้ว่าราชการเมือง เพราะเปนผู้ว่ากล่าวท้องที่เดียวกัน แต่ผู้หนึ่งเปนข้าราชการฝ่ายทหาร ถ้าหากว่ากำหนดโดยอย่างที่ ๓ ไม่ยุติ ให้กำหนดต่อไปโดยนัยนี้ คือ
อย่างที่ ๔ ข้าราชการบรรดาศักดิ์เสมอกัน ให้ข้าราชการที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้นสูง เปนใหญ่กว่าข้าราชการที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้นต่ำ มีตัวอย่างดังเจ้ากรมมียศ เปนพระยาเหมือนกันทั้ง ๒ คน คนหนึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้นที่ ๓ คนหนึ่งได้รับพระราชทานชั้นที่ ๔ ให้ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้นที่ ๓ เปนใหญ่กว่าผู้ได้รับพระราชทานชั้นที่ ๔ ถ้ากำหนดโดยนัยนี้ไม่ยุติ ให้กำหนดต่อไปโดยนัยนี้ คือ
อย่างที่ ๕ ข้าราชการบรรดาศักดิ์เสมอกัน ให้ผู้ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรชั้นนั้นก่อน เปนใหญ่กว่าผู้ที่ได้รับพระราชทานทีหลัง
ประกาศมา ณ วันที่ ๑๕ มีนาคม รัตนโกสินทรศก ๑๑๗
เปนวันที่ ๑๑๐๘๒ ในรัชกาลปัตยุบันนี้

อ้างอิง[แก้ไข]


ขึ้น