หน้า:Ratchakitcha Ratchakan Thi Ha (1).pdf/235

๑ ๑๕ +  ๑๑๑๒๓๖

เล่ม ๑น่า ๒๓๓

ราชกิจจานุเบกษา

---

ชำระความกรมนา ฃอพระราชทานน้อมเกล้าคำนับบังคมทูลพระกรุณาทรงทราบใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท ด้วยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ข้าพระพุทธเจ้าชำระความพระยาอาหารบริรักษ ขุนรุดอักษรเสมียนตรา หลวงสนิทสมบัตินั้น พระเดชพระคุณหาที่สุดมิได้ ฃ้าพระพุทธเจ้าได้พร้อมกันชำระบาญชีซึ่งพระยาอาหารบริรักษ ขุนรุดอักษรเสมียรตรา หลวงสนิทสมบัติ เจ้าพนักงานกรมนา ทำบาญชีทูลเกล้าฯ ถวาย เจ้าพนักงานได้สอบดูบาญชีที่ส่งเงินแก่พระไชยศสมบัติ ยังฃาดอยู่เปนอันมาก จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ชำระสอบบาญชีกรมนากับบาญชีตั๋วฎีกาต่าง ๆ ซึ่งเจ้าพนักงานได้รับเงินไว้นั้น ข้าพระพุทธเจ้าได้เรียกบาญชีตั๋วฎีกาต่าง ๆ มาสอบดูแต่ปีมโรงสัมฤทธิศกถึงปีวอกจัตวาศก ๕ ปีซึ่งพระยาอาหารบริรักษได้รับตำแหน่งทำการกรมนามานั้น เดิมบาญชีกรมนายื่นค่านาค่าฃนเฃ้า ๓๑๗๔๔ ชั่ง ๑๐ ตำลึง ๓ สลึง บาญชีพระไชยศแลบาญชีเจ้าพนักงานต่าง ๆ ได้รับเงิน ๒๓๙๖๙ ชั่ง ๑๕ ตำลึงสลึงเฟื้อง ยังขาด พระยาอาหารบริรักษ ขุนรุดอักษรเสมียนตรา หลวงสนิท ช่อปิดบังไว้เปนเงิน ๖๗๗๔ ชั่ง ๑๕ ตำลึงสลึงเฟื้อง อนึ่งบาญชีที่กรมนาส่งเงินพระคลังในซึ่งท้าวสมศักดินก ท้าวทรงกันดาน ได้ทำให้ไว้แก่เจ้าพนักงานกรมนา มีชื่อพระศรีทิพโภชแต่ยังเปนนายรองบำรุงอยู่ มีชื่อหลวงสนิท ในบาญชีท้าวสมศัก ได้ประทับตราเปนเหลี่ยมยาวรูปผู้หญิงท้าวแฃน ปีเถาะสัปตศก ปีมโรงอัฐศก ครั้นต่อมาท้าวสมศักดิแกะตราใหม่กลมเปนรูปผู้หญิงนั่งท้าวแฃนถือถุงเงิน จึ่งได้ประทับตราลงในบาญชีเมื่อปีมเสงต่อ ๆ มา ข้าพระพุทธเจ้าจึ่งได้ตรวจตราแลสืบสวนดู ได้สมุดบาญชีฃองพระยาราชสุภาวดีที่ได้ส่งเงินเรือวัฒนานามแก่ท้าวสมศักดินก มีตรารูปเหลี่ยมยาวของท้าวสมศักดินกประทับรายปีเถาะปีมโรง ปีมเสงจึ่งได้ประทับตรากลมดวงใหม่ต่อมา แล้วเส้นดินสอที่เขียนในบาญชีนั้นต่อมาก็เหมือนกันทุกปี จึ่งเหนว่าบาญชีท้าวสมศักดินก ท้าวทรงกันดาน ทำให้กรมนานั้น จะเปนบาญชีปลอมทำใหม่ ตราดวงเหลี่ยมที่ท้าวสมศักดินกประทับไว้แต่เมื่อปีเถาะสัปตศก ปีมโรงอัฐศก จึ่งหายไป มีแต่ตรากลมประทับแทนขึ้นไว้ถึงปีเถาะปีมโรงก่อนทำตราดวงกลมนี้ขึ้นไปอีก ข้าพระพุทธเจ้าจึ่งให้หาตัวพระศรีทิพโภชมาถาม เพราะพระศรีทิพโภชเมื่อยังเปนนายรองบำรุงแลเปนนายเสนองานประภาษอยู่นั้น เจ้าพระยาพลเทพหลงบิดาได้ให้มาส่งเงินพระคลังในกับหลวงสนิทสมบัติหลายครั้ง พระศรีทิพโภชน์จึ่งให้การว่า เมื่อยังเปนนายรองบำรุงอยู่นั้น เจ้าพระยาพลเทพบิดาได้ให้มาส่งเงินด้วยกับหลวงสนิทนั้น เมื่อมาส่งเงินกับท้าวสมศักดินก ๆ ได้รับเงินแล้วจึ่งประทับตรารูปเหลี่ยมยาวให้หลวงสนิท จะเปนปีเถาะฤๅปีมโรงจำหาสนัดไม่ แต่เมื่อปีมเสง ฤๅปีมเมีย ฤๅปีมแม จำหาสนัดไม่ ท้าวสมศักดินกจึ่งเอาตรากลมรูปผู้หญิงนั่งท้าวแฃนถือถุงเงินประทับต่อตราเหลี่ยมในบาญชีเล่มนั้นมา ฝ่ายหลวงสนิทได้ทำบาญชีประทับตราหลวงสนิทที่เรือนเงิน พระศรีทิพโภชน์แต่ยังเปนนายรองบำรุงอยู่ได้ประทับตรารูปบัวบาลฃองพระศรีทิพโภชน์ประจำศกรายวันหนึ่ง ครั้นต่อมาพระศรีทิพโภชน์ได้มาส่งเงินด้วยหลวงสนิท ก็หาได้ประทับตราต่อไปไม่ ตราที่ประทับดวงนั้นก็หาได้ถอนไม่ ยังติดอยู่ในสมุดนั้น ครั้นพระศรีทิพโภชน์ให้การเสรจแล้ว ข้าพระพุทธเจ้าจึ่งให้เอาสมุดบาญชีที่ท้าวสมศัก ที่ท้าวทรงกันดาน ทำให้กรมนา บาญชีกรมนาทำให้ท้าวสมศักดิ ท้าวทรงกันดาน มาให้พระศรีทิพโภชน์ดู พระศรีทิพโภชน์ตรวจดูว่า บาญชีสองเล่มนี้หาใช่บาญชีเดิมไม่ เพราะตราเหลี่ยมที่ท้าวสมศักดิประทับไว้แต่เดิมนั้นหายไป หาเหมือนที่พระศรีทิพโภชน์ได้เหนดังส่งเงินมาแต่ก่อนไม่ กับตราบัวของพระศรีทิพโภชน์ที่ประทับรายวันหนึ่งในบาญชีกรมนาทำให้กับท้าวสมศักดิ ท้าวทรงกันดาน นั้นก็ไม่มี ข้าพระพุทธเจ้าจึ่งถามหลวงสนิทตามคำให้การพระศรีทิพโภชน์ หลวงสนิทให้การรับเปนสัจว่า ได้เปลี่ยนสมุดประทับตราใหม่จริงทั้ง ๒ ฉบับ เพราะหมายจะคิดช่อเงินให้มากขึ้น ข้าพระพุทธเจ้าจึ่งถามว่า ถ้าหลวงสนิทแก้บาญชีนั้น บาญชีในทำไมจึ่งจะแก้ได้ หลวงสนิทก็ยังให้การวนเวียนอยู่ ยังหาชัดไม่ ถ้าได้ความประการใด ข้าพระพุทธเจ้าจะทำริโปร์ตทูลเกล้าฯ ถวาย อนึ่งข้าพระพุทธเจ้าได้ตรวจหนังสือบอกซึ่งเจ้าเมืองกรมการได้บอก