ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา 3 ดวง/เล่ม 1/ส่วนที่ 6

ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา 3 ดวง: เล่ม 1 (พ.ศ. 2482)
6. พระไอยการพรมศักดิ

พระไอยการพรมศักดิ^[1]

จักกล่าวลักษณมูลคดีวิวาทอันเกิดความด้วยพิกัดกระเสียรอายุศม ชาย
หญิง $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ อันตั้งอยู่ใน ปถม
มฌิม
ปัดฉิม $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ไวยโดยบาฬีคำภีรพระธรรมสาตรว่า อคฺฆาปนายู เปนต้นด่งงนี้ มีอรรถาธิบายดั่งกล่าวมาแล้ว แต่นี้จสืบสาขคดี คือกิ่งความ ตามพระราชบัญญัติอันบูราณราชกระษัตรทรงพระราชวินิจฉัยตามคำภีรพระธรรมสาสตรจัดเปนบทมาตราสืบ ๆ มาดั่งนี้

1

จุลศักราช ๙๕๕ ศกกุกกุฏสังวัจฉระเชษฐมาศกาลปักขเอกาทัศมีดิดถียังพุทธวาระกาลบริเฉทกำหนด จึ่งพระบาทสมเดจเอกาทศรฐอิศวรบรมนารถบรมบพิตรพระพุทธิเจ้าอยู่หัวผู้ทรงทศพิทราชธรรมอนันตสมภาราดิเรกเอกอุดมบรมพุทธางกูรจุลจักรพรรดิธรรมธิกกราชาธิราชเจ้าผู้ทรงพระคุณอันมหาประเสริฐ เสดจณพระธินั่งมงกุฏพิมานโดยบูรรภาภิมุกขสุวรรณมหาปราสาท จึ่งพญายมราชอินทราธิบดีศรีโลกากรทันทรากรมพระนครบาลอภัยพิริยบรากรมภาหุกราบบังคมทูลพระกรรุณาว่า ข้าพระพุทธิเจ้าหมื่นยอดทองใช้อี่เกิดผู้ทาษนำแขกไปฟันดิน แลลูกชายอี่เกิดอยู่ณบ้านหมื่นยอดทองเอาลูกอี่เกิดใส่เก้าอี้ไปตั้งไว้ ลูกอี่เกิดจมน้ำตาย แลอี่เกิดให้ตระลาการพิจารณา แลอำแดงอุ่นสาระภาพว่า เอาลูกอี่เกิดไปตั้งไว้ณบนสพานแล้วไปงมกุ้ง ครั้นกลับมาจึ่งเหนลูกอี่เกิดซึ่งใส่เก้าอี้นั้นตกจมน้ำอยู่ เอาขึ้นมาประคมผงม แลอยู่ประมานครู่หนึ่งลูกอี่^[2] เกิดนั้นตาย แลจะลงโทษประการใดจะฃอรับ ข้าพระพุทธเจ้าเอาใบสัจไปยังธรรมาธิกร ปรับด้วยพระราชกฤษฎีกา แลปรับว่า เดกอายุศม ๕ เดือน เปนค่า ๔๐๐๐๐ เปนเงินหกสลึง แลให้ไหมอำแดงอุ่นสองค่า เปนเงิน ๓|๓/๓|๓ เปนสินไหมกึ่งพิไนยกึ่ง แลข้าพระพุทธเจ้าจเอาตามพระราชกฤษฎีกาประการใด ฃอเดชะพระบาทบรมสมภารโปรดเกล้าฯ จึ่งพระบาทสมเดจ์เอกาทธรฐอิศวรบรมนาถบรมบพิตรพระพุทธิเจ้าอยู่หัวผู้ทรงทศพิทธราชธรรมอนันตสัมภาราดิเรกเอกอุดมบรมพุทธางอดูลเดชเสวตรกุญชรบวรกระหนกกระรัตนมหาปราสาทโอภาษพรรณวิศาล ทรงพระวิจารบุราณราชบัญญัติคณนากลไนยบัดแลเหนดูหย่อน จผ่อนให้ยิ่งกว่าอาทิบูรรณ เพื่อจะบริบาลดรุณประชาราษฎรเปนทาษกรรมกรบวรขันทเสมาอนาเขดบมิให้คิดผิดเพศพาธาแห่งผู้มีอิศิริยามหุษประทุษบังอาจ แลจให้ประพฤฒิตามพระราโชวาทโดยนิตยทำนุก จงเกษมศุขประชากรถาวรในประจุบันอนาคตกาล ด้วยเดชสมภารพระบรมบาท จึ่งมีพระราชโองการมาณพระบันทูลสูรสีหนาทดำหรัดสั่งแก่มหาราชครูพระราชครูปโรหิตาพฤฒาจารยให้แต่งพระราชกฤษฎีกาพิกัดค่าคนไว้ด่งงนี้

2

มาตราหนึ่ง ถ้าผู้ใดบังอาจฟันแทงทุบตีกันให้ตายก็ดี ทำฉมบกฤดิยาให้ตายก็ดี ใส่ยาให้กันตายก็ดี อนึ่งมิได้แกล้งให้ตายก็ดี แลทำให้ตายด้วยหาพิจารณามิได้ก็ดี แลลงสินไหมก็ดี ตามโทษ หนัก
เบา $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นั้นตามค่าคนดังนี้

3

ถ้าแลมิได้ตาย ให้ไหมตามพระอายการเดิม

4

ถ้าผู้ชายอายุศมเดือน ๑
๒
๓ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๖ บาต อายุศม ๔
๕
๖ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๒ ตำลึง อายุศม ๗
๘
๙ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๑๐ บาด อายุศม ๑๐
๑๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๓ ตำลึง

ผู้ชาย^[3] อายุศม ๑
๒ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๔ คำลึง อายุศม ๓
๔ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๕ ตำลึง อายุศม ๕
๖ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๖ ตำลึง อายุศม ๗
๘ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๘ ตำลึง อายุศม ๙
๑๐
๑๑
๑๒
๑๓
๑๔
๑๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๑ ตำลึง อายุศม ๑๖
๑๗
๑๘
๑๙
๒๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๒ ตำลึง อายุศม ๒๑
๒๒
๒๓
๒๔
๒๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๓ ตำลึง อายุศม ๒๖
๒๗
๒๘
๒๙
๓๐
๓๑
๓๒ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๔ ตำลึง อายุศม ๓๓
๓๔
๓๕
๓๖
๓๗
๓๘
๓๙
๔๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๔ ตำลึง อายุศม ๔๑
๔๒
๔๓
๔๔
๔๕
๔๖
๔๗
๔๙
๔๙
๕๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๒ ตำลึง อายุศม ๕๑
๕๒
๕๓
๕๔
๕๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๐ ตำลึง อายุศม^[4] ๕๖
๕๗
๕๘
๕๙
๖๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๘ ตำลึง อายุศม ๖๑
๖๒
๖๓
๖๔
๖๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๖ ตำลึง อายุศม ๖๖
๖๗
๖๘
๖๙
๗๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๔ ตำลึง อายุศม ๗๑
๗๒
๗๓
๗๔
๗๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๓ ตำลึง อายุศม ๗๖
๗๗
๗๘
๗๙
๘๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๐ บาด อายุศม ๘๑
๘๒
๘๓
๘๔
๘๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๒ ตำลึง อายุศม ๘๖
๘๗
๘๘
๘๙
๙๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๖ บาด อายุศม ๙๑ ถึง ๑๐๐ ขวบ ค่าตำลึงหนึ่ง

5

ถ้าผู้หญิงอายุศมเดือน ๑
๒
๓ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่าตำลึงหนึ่ง อายุศม ๔
๕
๖ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๖ บาด อายุศม ๗
๘
๙ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๒ ตำลึง อายุศม ๑๐
๑๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๑๐ บาด

อายุศมขวบ ๑
๒ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๓ ตำลึง อายุศม ๓
๔ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๔ ตำลึง อายุศม ๕
๖ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๕ ตำลึง อายุศม ๗
๘ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๗ ตำลึง อายุศม ๙
๑๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๘ ตำลึง อายุศม ๑๑
๑๒
๑๓
๑๔
๑๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๙ ตำลึง อายุศม ๑๖
๑๗
๑๘
๑๙
๒๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๐ ตำลึง อายุศม ๒๑
๒๒
๒๓
๒๔
๒๕
๒๖
๒๗
๒๘
๒๙
๓๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๒ ตำลึง อายุศม ๓๑
๓๒
๓๓
๓๔
๓๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๑ ตำลึง อายุศม ๓๖
๓๗
๓๘
๓๙
๔๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๑๐ ตำลึง อายุศม ๔๑
๔๒
๔๓
๔๔
๔๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๙ ตำลึง อายุศม ๔๖
๔๗
๔๘
๔๙
๕๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๘ ตำลึง อายุศม ๕๑
๕๒
๕๓
๕๔
๕๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๗ ตำลึง อายุศม ๕๖
๕๗
๕๘
๕๙
๖๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๖ ตำลึง อายุศม ๖๑
๖๒
๖๓
๖๔
๖๕ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า ๔ ตำลึง อายุศม ๖๖
๖๗
๖๘
๖๙
๗๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ขวบ ค่า หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/178หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/179หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/180หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/181หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/182หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/183หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/184หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/185หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/186

หน้า:Prachum Kotmai Ratchakan Thi Nueng 2482 (1).djvu/187

นา

เลมิด

ด่า

บช้ำ

ฟก

ช้ำดำ

ทรับ

ฉลาย

แตก

โข้น

หัก

บอด

ตาย

๕ ไร่

๕๕๐๐๐

๑๑๐๐๐

๒๕๐๐๐

๓๐๐๐๐

๓๕๐๐๐

๔๐๐๐๐

๔๕๐๐๐

๕๐๐๐๐

๖๐๐๐๐

๗๐๐๐๐

๑๐๕๐๐๐

๑๑๒ ค่า

๑๐ ไร่

๑๑๐๐๐๐

๒๒๐๐๐

๕๐๐๐๐

๖๐๐๐๐

๗๐๐๐

๐๐๐

๒ ค่า

๑๕ ไร่

๑๖๕๐๐๐

๓๓๐๐๐

๗๕๐๐๐

๙๐๐๐๐

๑๐๕๐๐๐

๐๐๐

๒๑๔ ค่า

๒๐ ไร่

๒๒๐๐๐๐

๔๔๐๐๐๐

๑๐๐๐๐๐

๑๒๐๐๐๐

๑๔๐๐๐๐

๐๐๐

๒๑๒ ค่า

๒๕ ไร่

๒๗๕๐๐๐

๕๕๐๐๐

๑๒๕๐๐๐^[5]

๑๕๐๐๐๐

๑๗๕๐๐๐

๐๐๐

๒๓๔ ค่า

๓๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๓๓๐๐๐๐

๖๖๐๐๐

๑๕๐๐๐๐

๑๘๐๐๐๐

๒๑๐๐๐๐

๐๐๐

๓ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๑๖๕๐๐๐

๓๓๐๐๐

๗๕๐๐๐

๙๐๐๐๐

๑๐๕๐๐๐

๐๐๐

๑๑๒ ค่า

๕๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๓๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๑๓๔ ค่า

๘๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๓๓๔ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๑๓๔ ค่า

๑๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๔ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๒ ค่า

๑๕๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๔๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๒๑๔ ค่า

๒๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๕ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๒๑๒ ค่า

๒๕๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๖ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๓ ค่า

๓๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๗๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๓๓๔ ค่า

๓๕๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๘๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๔๑๒ ค่า

๔๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๑๐ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๕ ค่า

๕๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๑๐๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๕ ค่า

๖๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๑๑ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๕๑๔ ค่า

๘๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๑๒ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๕๑๒ ค่า

๑๐๐๐ ไร่

\scriptstyle {\left\{{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right.}

๐๐๐

๑๓ ค่า

พี่น้องลูกหลาน

๐๐๐

๕๓๔ ค่า

24

ถ้าจทำเบี้ย จำโซร่
เอา ผ้าฟาด
เท้าถึบ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ศีศะ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๗ คูน เปนเบี้ยใส่โซร่ฅอ แลเบี้ยเอา ผ้าฟาด
เท้าถึบ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ศีศะท่าน ถ้าจทำเบี้ยแต่นา ๒๕ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบิ้ยเดิมจำโซร่นา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นบวกด้วยเบิ้ยจำโซร่นา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวก ๑๐๐ หนึ่ง ๔๐๐๐๐

25

ถ้าจะทำเบี้ยจำ กลัง
คา $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ท่านให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๕ คูน เปนเบี้ยจำกลังจำคา ถ้าจะทำแต่นา ๒๕ ไร่ถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบี้ยจำ กลัง
คา $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นบวกด้วยเบี้ยจำ กลัง
คา $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๓๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวกนา ๑๐๐ หนึ่ง ๓๘๐๐๐

26

ถ้าจะทำเบี้ย จีกผม
จำตรวน $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ท่านให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ไร่ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้น ๑๔ คูน เปนเบี้ยเอาตรวนจำท่าน ถ้าจะทำเบี้ยจำตรวนนา ๒๕ ไร่^[6] ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบี้ย จิกผม
จำตรวน $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นา ๒๐ ไร่ลง เอา ๑๐ หาร ลัพบวกด้วยเบี้ย จิกผม
จำตรวน $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ นา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวกนา ๑๐๐ หนึ่ง ๓๖๐๐๐

27

ถ้าจทำเบี้ยจำขือท่าน ให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๓ คูน เปนเบี้ยจำขือท่าน ถ้าจทำเบี้ยจำขือแต่นา ๒๕ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบี้ยจำขือนา ๒๐ ไร่^[7] ลง เอา ๑๐ หาร ลัพนั้นบวกด้วยเบี้ยจำขือนา ๒๐ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไปให้บวก ๑๐๐ หนึ่ง ๓๕๐๐๐

28

ถ้าจทำเบี้ยเอาเชือกผูกฅอมัดท่าน ให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ไร่^[7] ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๖ คูน เปนเบี้ยเอาเชือกผูกฅอมัดท่าน ทำ ๕ ส่วน เอา ๔ ส่วนเปนเบีัยเอาเชือกผูกฅอมัดท่าน ถ้าจทำแต่นา ๒๕ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ไร่^[7] ให้ตั้งเบี้ยเอาเชือกผูกฅอมัดท่านนา ๒๐ ไร่ลง เอา ๑๑ หาร ลัพบวกด้วยเบี้ยนา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวกนา ๑๐๐ หนึ่ง ๓๘๐๐๐

ถ้าเอาผ้าผูกฅอมัด เอาเบี้ยเชือกทำ ๕ ส่วน เอา ๔ ส่วน

๕ มาตราหนึ่ง หญิงนอกใจผัวจะไถ่โทษ นุ่งร่างแห^[8]
สักแก้ม
โกนตะแลงแกง
ฉะเลวปะหน้า
ทัดดอกฉะบาแดง ๒ หู ๒๐๐๐๐๐
๕๐๐๐๐๐
๒๕๐๐๐๐
๑๕๐๐๐๐
๑๕๐๐๐๐ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$

30

๖ มาตราหนึ่ง จะลงโทษผู้ร้ายถึงตัดตีนสินมือทวนด้วยลวดหนังไม้หวายสัก อก
แก้ม
หน้า $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ต้นฅอ ให้ไถ่โดยเบี้ยลเมิดตามบันดาศักดินั้น

ตัดปาก		๗๕๐๐๐๐
ตัดข้อมือ		๗๕๐๐๐๐
ตัด นิ้วเท้า นิ้วมือ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$		๑๕๐๐๐๐
สักอก		๑๕๐๐๐๐
สัก แก้ม หน้า $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$		๕๕๐๐๐๐

ขึ้นขาหย่างประจารตามกระเสียรอายุศม ลวดหนัง ๓ ทีต่อ^[9] แสน

ไม้หวายเบี้ย แสนหลวง ๕ ทีต่อแสน
แสนราษฎร ๑๐ ทีต่อ^[10] แสน

↑ ฉะบับหลวงสูญหายทั้งสามฉะบับ จึงพิมพ์ตามฉะบับรองทรง
↑ ต้นฉะบับ: อิ
↑ ต้นฉะบับ: ผู้ชา
↑ ต้นฉะบับ: อายุคม
↑ x
↑ ต้นฉะบับ: ไร
↑ ^7.0 ^7.1 ^7.2 ต้นฉะบับ: ไร่
↑ ต้นฉะบับ: รางแห
↑ ต้นฉะบับ: ตอ
↑ ต้นฉะบับ: คำว่า ต่อ ตกไป

[1] ฉะบับหลวงสูญหายทั้งสามฉะบับ จึงพิมพ์ตามฉะบับรองทรง

[2] ต้นฉะบับ: อิ

[3] ต้นฉะบับ: ผู้ชา

[4] ต้นฉะบับ: อายุคม

[5] x

[6] ต้นฉะบับ: ไร

[190a-7] 7.0 ^7.1 ^7.2 ต้นฉะบับ: ไร่

[8] ต้นฉะบับ: รางแห

[9] ต้นฉะบับ: ตอ

[10] ต้นฉะบับ: คำว่า ต่อ ตกไป

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]