วิธีใช้:การจัดข้อความแบบไทยโบราณ

← วิธีใช้:สารบัญ

การจัดข้อความแบบไทยโบราณ

หน้านี้รวบรวมวิธีจัดแต่งข้อความแบบที่พบในเอกสารไทยโบราณ

ควง

ควงคือการเขียนแบบโบราณที่ใช้ปีกกาโยงข้อความหลายบรรทัดเข้าด้วยกัน

ควงสามารถทำได้โดยวิธีดังต่อไปนี้

วิธีที่ 1

ใช้ {{ซ้อนบรรทัด}} (ย่อ {{ซบ}}) ผสมกับ {{ปีกกา2}} (ย่อ {{ปก2}})

ตัวอย่างที่ 1 (ควงชั้นเดียว)

ถ้าผู้ชายอายุศมเดือน {{ซบ|๑|๒|๓}} {{ปก2|3}} เดือน ค่า ๖ บาต อายุศม {{ซบ|๔|๕|๖}} {{ปก2|3}} เดือน ค่า ๒ ตำลึง อายุศม {{ซบ|๗|๘|๙}} {{ปก2|3}} เดือน ค่า ๑๐ บาด อายุศม {{ซบ|๑๐|๑๑}} {{ปก2}} เดือน ค่า ๓ ตำลึง

ถ้าผู้ชายอายุศมเดือน ๑
๒
๓ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๖ บาต อายุศม ๔
๕
๖ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๒ ตำลึง อายุศม ๗
๘
๙ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๑๐ บาด อายุศม ๑๐
๑๑ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ เดือน ค่า ๓ ตำลึง

ตัวอย่างที่ 2 (ควงหลายชั้น)

ถ้าจทำเบี้ย {{ซบ|1=จำโซร่|2=เอา {{ซบ|ผ้าฟาด|เท้าถึบ}} {{ปก2}} ศีศะ}} {{ปก2|3}} ให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ลง เอา  ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๗ คูน เปนเบี้ยใส่โซร่ฅอ แลเบี้ยเอา {{ซบ|ผ้าฟาด|เท้าถึบ}} {{ปก2}} ศีศะท่าน ถ้าจทำเบี้ยแต่นา ๒๕ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบิ้ยเดิมจำโซร่นา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นบวกด้วยเบิ้ยจำโซร่นา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวก ๑๐๐ หนึ่ง ๔๐๐๐๐

ถ้าจทำเบี้ย จำโซร่
เอา ผ้าฟาด
เท้าถึบ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ศีศะ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$ ให้ตั้งเบี้ยเลมิดนา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นเอา ๑๗ คูน เปนเบี้ยใส่โซร่ฅอ แลเบี้ยเอา ผ้าฟาด
เท้าถึบ $\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$ ศีศะท่าน ถ้าจทำเบี้ยแต่นา ๒๕ ไร่ขึ้นไปถึงนา ๔๐๐ ให้ตั้งเบิ้ยเดิมจำโซร่นา ๒๐ ลง เอา ๑๑ หาร ลัพนั้นบวกด้วยเบิ้ยจำโซร่นา ๒๐ ไร่ ถานละเท่านั้นจนถึงนา ๔๐๐ ถ้าสูงนา ๔๐๐ ขึ้นไป ให้บวก ๑๐๐ หนึ่ง ๔๐๐๐๐

วิธีที่ 2

ใช้ตารางผสมกับ {{ปีกกา2}} (ย่อ {{ปก2}}) (ดูวิธีใช้ตารางเพิ่มเติมที่ Help:Table)

ตัวอย่างที่ 1 (ควงชั้นเดียว)

{|
|-
|ส่วนหญิงนั้นให้ลงโทษดุจเดียว แล้วให้สักรูบ
|ชาย<br>หญิง
|{{ปก2}}
|ไว้ในแก้ม ถ้าชายผัวมันยังรักเมียมันแลมีให้ลงโทษไซ้ ให้สักทัง
|หญิง<br>ชาย
|{{ปก2}}
|นั้นแล
|-
|}

ส่วนหญิงนั้นให้ลงโทษดุจเดียว แล้วให้สักรูบ

ชาย หญิง

$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$

ไว้ในแก้ม ถ้าชายผัวมันยังรักเมียมันแลมีให้ลงโทษไซ้ ให้สักทัง

หญิง ชาย

$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\ \end{matrix}}\right\}\,}$

นั้นแล

ตัวอย่างที่ 2 (ควงหลายชั้น)

{|
|-
|rowspan=5 | ปิดตรา
|rowspan=5 width=5em | 
|พระนะรายน์เกษียรสมุท
|ลงพระนาม
|กรมหลวงวงษาธิราชสนิด
|rowspan=5 width=5em | 
|๑
|
|
|rowspan=5 | {{ปก2|6}}
|rowspan=5 | ๕ ดวง
|-
|พระจันทรมณฑล
|ลงนาม
|สมเดจ์เจ้าพระยาองค์นอ้ย
|๑
|rowspan=4 | {{ปก2|5}}
|rowspan=4 | ๔
|-
|พระคชสีห
|ลงนาม
|เจ้าพระยากระลาโหม
|๑
|-
|บัวแก้ว
|ลงนาม
|เจ้าพระยาพระคลัง
|๑
|-
|พระยมขี่สิงห
|ลงนาม
|เจ้าพระยายมราช
|๑
|-
|}

ปิดตรา		พระนะรายน์เกษียรสมุท	ลงพระนาม	กรมหลวงวงษาธิราชสนิด		๑			$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	๕ ดวง
		พระจันทรมณฑล	ลงนาม	สมเดจ์เจ้าพระยาองค์นอ้ย		๑	$\scriptstyle {\left.{\begin{matrix}\ \\\\\ \\\ \\\ \ \end{matrix}}\right\}\,}$	๔
		พระคชสีห	ลงนาม	เจ้าพระยากระลาโหม		๑
		บัวแก้ว	ลงนาม	เจ้าพระยาพระคลัง		๑
		พระยมขี่สิงห	ลงนาม	เจ้าพระยายมราช		๑

หมายเหตุ

ตารางมีข้อเสีย คือ

1. ทำลายการเว้นย่อหน้าโดยอัตโนมัติ ทำให้ต้องคอยเพิ่มการเว้นย่อหน้าเข้าไปเองทุก ๆ จุดที่ต้องการ (เช่น ด้วยการใช้ {{ช่องว่าง}})
2. บางครั้งไม่รองรับข้อความที่วิ่งต่อเนื่อง (running text) ทำให้ต้องตัดข้อความลงเป็นบรรทัด ๆ เหมือนในหนังสือที่เป็นกระดาษ

ถ้าตารางถูกแบ่งระหว่างหน้า โปรดดู วิธีใช้:การตัดข้อความระหว่างหน้า

จันทรคติ

วัน

วันจันทรคติที่เขียนย่อโดยใช้ "ฯ" เป็นแกนกลางนั้น สร้างได้โดยใช้ {{จันทรคติ}} (ย่อ {{จ}})

ตัวอย่าง

ศุภมัสดุ ๑๐๔๒ ศก วอกนักษัตร ณ วัน {{จ|๔|๑๒||๕}} ค่ำ ทรงพระกรุณาตรัสเหนือเกล้าเหนือกระหม่อมสั่งว่า

ศุภมัสดุ ๑๐๔๒ ศก วอกนักษัตร ณ วัน ๔ ๑๒ ฯ  ๕ ค่ำ ทรงพระกรุณาตรัสเหนือเกล้าเหนือกระหม่อมสั่งว่า

ปีรัชกาล

ระบุศกที่มีปีรัชกาลซ้อนอยู่ด้วย สามารถทำได้ด้วย {{ศกมีปีรัชกาล}} (ย่อ {{ศปร}})

ตัวอย่างที่ 1

ตั้งแต่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกประกาศตั้งกระทรวงยุติธรรม ลงวันที่ ๒๕ เดือนมีนาคม รัตนโกสินทร์{{ศปร|๒|๔}} ๑๑๐ ได้ยกศาลเดิมรวม ๑๖ ศาล

ตั้งแต่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกประกาศตั้งกระทรวงยุติธรรม ลงวันที่ ๒๕ เดือนมีนาคม รัตนโกสินทร์ศ๒ก๔ ๑๑๐ ได้ยกศาลเดิมรวม ๑๖ ศาล

ตัวอย่างที่ 2

ประกาศมาณวันที่ ๑๓ ธันวาคม รัตนโกสินทร์{{ศปร|๑}} ๑๒๙ เปนวันที่ ๓๓ ในรัชกาลปัตยุบันนี้

ประกาศมาณวันที่ ๑๓ ธันวาคม รัตนโกสินทร์ศ๑ก ๑๒๙ เปนวันที่ ๓๓ ในรัชกาลปัตยุบันนี้

อักษร

อักษรพิเศษ

อักษรโบราณบางตัว ไม่มียูนิโคดสนับสนุน แก้ไขได้โดยใช้ {{อักษรไทยพิเศษ}} (ย่อ {{อทพ}})

ตัวอย่าง

{{อทพ|อี}}สบเก้าเข้า{{อทพ|อุ|9}}ฃนสามชนเจ้า{{อทพ|อื}}เมองฉอดมาท่{{อทพ|อื}}เมองตากพ่{{อทพ|อู}}กไปรบ

สบเก้าเข้าฃนสามชนเจ้าเมองฉอดมาท่เมองตากพ่กไปรบ

ชญ

ในเอกสารโบราณ บางทีจะพบ "ชญ" เขียนรวมกัน ข้อความเช่นนี้สามารถสร้างโดยใช้ {{ชญ}} ช่วย

ตัวอย่างที่ 1

พระเจ้าอยู่หัวอู่ทองมาจนแผ่นดินสมเด็จพระสรรเพ{{ชญ|1}}ที่ ๗

พระเจ้าอยู่หัวอู่ทองมาจนแผ่นดินสมเด็จพระสรรเพชฯที่ ๗

ตัวอย่างที่ 2

มีพระราชโองการมานะพระบันทูลพระราชอา{{ชญ|2}}าสมเดจพระเจ้ารามาธิบดีศรีบรมจักรพรรดิราชาบพิตรเปนเจ้าอยู่หัว

มีพระราชโองการมานะพระบันทูลพระราชอาชาสมเดจพระเจ้ารามาธิบดีศรีบรมจักรพรรดิราชาบพิตรเปนเจ้าอยู่หัว

ปริมาตร ปริมาณ

การทดลองทำแม่แบบ "ตีนครุ" เพื่อใช้ระบุการชั่งตวงวัด ค่าเงิน ฯลฯ ยังไม่ประสบผลสำเร็จ ขณะนี้จึงต้องใช้ตารางเข้าทำเป็นกรณี ๆ ไป (ดูวิธีใช้ตารางเพิ่มเติมที่ Help:Table)

ความหมายของตีนครุ

ชั่ง
ตำลึง	บาท
เฟื้อง	สลึง
ไพ

ตัวอย่าง

{| class="wikitable" style="border:none; background:none; text-align:center;"
|-
|style="border:none;"|
|style="border:none;" colspan="2"|๒
|-
|style="border:none;" rowspan="2"|พระสมุดนี้ชั่งได้หนัก
|style="border:1px solid black; border-top:none; border-left:none;"|๒
|style="border:1px solid black; border-top:none; border-right:none;"|๑
|-
|style="border:1px solid black; border-bottom:none; border-left:none;"|
|style="border:1px solid black; border-bottom:none; border-right:none;"|๒
|-
|}

	๒
พระสมุดนี้ชั่งได้หนัก	๒	๑
		๒