หน้า:กม ร ๕ (๓) - ๒๔๓๗.pdf/43

เล่ม ๓

น่า ๘๕๔

ลักษณให้ใช้วันอย่างใหม่

คติที่ใช้เปนสามัญ ฝ่ายปีสุริยคติก็มีเปนสองอย่าง คือ ปีปรกติสุร์ทิน ๓๖๕ วัน อย่างหนึ่ง กับปีอธิกะสุร์ทิน ๓๖๖ วัน อย่างหนึ่ง ในทางคำนวนนี้ ปีใดกัมมัจพลในอัตตาเถลิงศกปีนั้นต่ำกว่า ๒๐๗ แล้ว ปีนั้นเปนปีอธิกะสุร์ทิน ถ้ากัมมัจพลสูงกว่า ๒๐๗ แล้ว ปีนั้นเปนปีปรกติสุร์ทิน ถ้าปีใดเปนปีปรกติสุร์ทินอวมารต่ำกว่า ๑๓๗ ฤๅปีใดเปนปีอธิกสุร์ทินอวมารต่ำกว่า ๑๒๖ สองอย่างนี้ ปีนั้นเปนอธิกวาร ถ้าสูงกว่า ไม่มีอธิกวาร ถ้าปีใดเปนดิถีในอัตตาเถลิงศกบวกเกณฑ์เลขซึ่งว่าต่อนี้และไปถึง ๓๐ ฤๅเกินไปในปีใด ปีนั้นเปนอธิกมาศ ถ้าไม่ถึง ไม่เปนปีอธิกมาศ เกณฑ์เลขนั้น คือ ปีปรกติสุร์ทินกับเปนอธิกวารบวก ๑๐ ปีอธิกสุร์ทิกับอธิกวารก็ดี ฤๅปีปรกติสุร์ทินกับปรกติวารก็ดีบวก ๑๑ แลปีอธิกสุร์ทินกับปรกติวารบวก ๑๒ ทางคำนวนนี้รู้จักทำอัตตาเถลิงศกได้แล้วดูเลข ๓ แห่ง คือ กัมมัจพล ๑ อวมาร ๑ กับดิถี ๑ แล้วก็รู้ได้ทันที ไม่ต้องคำนวนยืดยาวว่า ปีใดเปนอธิกมาศ อธิกวาร ฤๅปรกติ แลเห็นได้ว่า ถูกจริง เพราะดิถีกับวารในอัตตาเถลิงศพกับวันที่ใช้เปนสามัญนั้นไม่ยิ่งไม่หย่อนเคลื่อนคลาศกันอย่างเช่นกล่าวมาในวิธีอื่นนั้น แต่ทางคำนวนนี้ไม่มีใครสอนกัน เพราะเปนทางคิดสอบสวนได้ออกจากตำราสุริยาตรเอง มีพยานที่คิดเลขลงกันได้ตลอด แต่เปนของ