และไร้รสนิยม สมกันดีกับของเลียนแบบถูก ๆ หยาบ ๆ จากเยอรมนีและอังกฤษ และมักโดนหลอกขายในราคาไม่ธรรมดา คิดว่าเป็นของแท้จากฝรั่งเศส ตลาดของสินค้าชนิดพิเศษที่สามารถผลิตในประเทศฝรั่งเศสได้เท่านั้นยิ่งแคบลงทุกวัน อุตสาหกรรมส่งออกของฝรั่งเศสตามแทบจะไม่ทัน และในไม่ช้าจำต้องเสื่อมถอย ฝรั่งเศสจะเอาอะไรใหม่ ๆ มาส่งออกแทนของที่กำลังล้มหายตายจาก? ถ้าจะมีอะไรพอช่วยได้ ก็ต้องใจกล้าใช้มาตรการการค้าเสรี ฉุดดึงผู้ผลิตฝรั่งเศสออกจากเรือนกระจกที่เคยชิน เอามาตากไว้กลางแจ้ง ให้แข่งกับต่างประเทศ อันที่จริง การค้าโดยรวมของฝรั่งเศสคงจะหดตัวไปแล้ว หากไม่ใช่เพราะก้าวสั้น ๆ แบบสองจิตสองใจไปหาการค้าเสรี อย่างสนธิสัญญาคอบเดนปี 1860 แต่นั่นก็จวนหมดฤทธิ์ และต้องสั่งยาดองที่แรงกว่าเดิม
ให้กล่าวถึงรัสเซียคงจะเป็นการเสียเวลา ที่นั่น หน้าที่ของการคุ้มครองทางภาษี——ที่แทนที่จะจ่ายด้วยเงินกระดาษที่อ่อนค่า ต้องจ่ายด้วยทองคำ——คือการหาเงินปึกให้รัฐบาลยาจก ซึ่งต้องการใช้ทำธุรกรรมกับเจ้าหนี้ต่างชาติ วันใดที่ภาษีทำภารกิจคุ้มครองได้สำเร็จ และสามารถกีดกันสินค้าต่างประเทศได้ทั้งหมด จะเป็นวันที่รัฐบาลรัสเซียล้มละลาย แต่แล้วรัฐบาลเดียวกันยังคงห้อยความหวังล่อตาบำเรอประชากรว่าภาษีอากรนี้จะทำให้รัสเซียกลายเป็นประเทศพึ่งพาตนเองโดยสมบูรณ์ ประเทศที่ไม่ต้องการอะไรจากต่างประเทศเลย ไม่ว่าอาหาร วัตถุดิบ สินค้าประดิษฐกรรม หรือแม้แต่งานศิลปะ ผู้คนที่เชื่อในจินตภาพของจักรวรรดิรัสเซียที่สันโดษและเอกเทศจากโลกทั้งใบ อยู่ในระดับเดียวกับนายร้อยปรัสเซีย
