พจนานุกรมกฎหมาย

จาก วิกิซอร์ซ
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา


พจนานุกรมกฎหมาย
บรรจุคำ
ตั้งแต่โบราณกาลถึงปัจจุบันกาล
สำหรับ
ความสะดวกในผู้ใคร่ศึกษาและผู้ต้องการทราบ
โดย
ขุนสมาหารหิตะคดี
(โป๊ โปรคุปต์)
เนติบัณฑิตสยาม
พิมพ์ในประเทศสยามเป็นครั้งแรก
พ.ศ. ๒๔๗๔

พิมพ์ที่โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ถนนราชบพิธ, จังหวัดพระนคร.



  • ขออุททิศ
  • แด่
  • ครูบาอาจารย์ของข้าพเจ้า



คำนำ


 แทบทุกคราวที่ข้าพเจ้าได้อ่านพจนานุกรมกฎหมายของอังกฤษเพื่อช่วยการเรียนโดยลำพังตัวของข้าพเจ้านั้น ข้าพเจ้าคิดเสมอว่า ในบรรดาคำสำคัญ ๆ ในกฎหมายไทย ควรจะได้มีพจนานุกรมขึ้นใช้สักเล่มหนึ่ง เพื่อจะได้เป็นเครื่องช่วยการอ่านและการเรียนให้สะดวกขึ้น แต่ในเมื่อยังมิได้มีผู้ใดทำขึ้นดั่งที่ข้าพเจ้าคิด ช้าพเจ้าจึงได้ค้นคว้า รวบรวม และเรียบเรียงขึ้นช่วยตัวข้าพเจ้าก่อน ครั้นทำไป ๆ รู้สึกว่า มากพอควรที่จะช่วยผู้ที่ต้องการอย่างข้าพเจ้าได้บ้าง ข้าพเจ้าจึงได้ลองพิมพ์หนังสือเล่มนี้ขึ้น โดยให้ชื่อว่า "พจนานุกรมกฎหมาย"
 ข้าพเจ้าคิดว่า การเรียนรู้ความหมายในถ้อยคำแห่งกฎหมาย มีคำบางคำที่เราเรียนรู้ได้โดยคำนั้นเอง แต่ก็มีบางคำที่เราหารู้ได้ไม่ และก็ยังมีมากคำที่เราจะรู้ได้ไม่กว้างขวางพอ ทางที่จะช่วยเหลือเราได้ก็ต้องอาศัยคำเก่า ๆ ที่ยกเลิกไปแล้วบ้าง คำธรรมดาที่เกี่ยวข้องแก่การใช้กฎหมายบ้าง และคำของต่างประเทศที่ใกล้เคียงบ้าง เข้าช่วยเหลือเปรียบเทียบกันดู เพราะฉะนั้น ในหนังสือเล่มนี้จึงมีคำเหล่านี้รวมอยู่เท่าที่เห็นควร.
 ต้นร่างของหนังสือฉะบับนี้ ได้ส่งทะยอยไปพิมพ์ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๗๔ จนบัดนี้จึงสำเร็จ ทั้งนี้ เนื่องจากเวลาของข้าพเจ้าค่อน ข้างจำกัดจำเขี่ยเต็มที เหตุนี้ จึงได้มีข้อความบางตอนที่ได้พิมพ์ไปแล้วถูกยกเลิกเพราะมีกฎหมายใหม่ออกบังคับแก้ไข.
 การกระทำของข้าพเจ้าทั้งนี้ ถ้าหากว่า จะมีอะไรบกพร่อง ก็ขอได้โปรดทราบด้วยว่า ข้าพเจ้าเตรียมตัวพร้อมที่จะได้รับคำแนะนำ ตักเตือน และอภัยจากท่านผู้ใช้หนังสือเล่มนี้อยู่แล้วทุกเมื่อ/.

  • ลายมือชื่อของขุนสมาหารหิตะคดี (โป๊ โปรคุปต์)
  • ๑๖๙๘ ตรอกบ้านเขมร, ถนนหลวง, พระนคร.
  • วันที่ ๒๑ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๔



คำชี้แจง


 ผู้ที่จะอ่านหนังสือเล่มนี้ ขอได้โปรดเข้าใจด้วยว่า การวางรูปตัวอักษร ข้าพเจ้าได้ดำเนิรตามหลัก "ปธานุกรมของกระทรวงธรรมการ" คือ เรียงตามตัวพยัญชนะตั้งแต่ ถึง ส่วนสระนั้นก็ได้วางลำดับไว้ดั่งนี้      ั ะ            เ ะ   เ า   เ า ะ   เ ิ   เ ี   เ ี ะ   เ ึ   เ ึ ะ    แ ะ    โ ะ   
 กฎหมายในวงเล็บ เป็นการบอกที่มาแห่งคำแปล หรือที่มาแห่งคำที่ได้ยกขึ้นแปลนั้น ถ้าเป็นคำสำคัญก็ได้บอกตำราที่ควรดูไว้ให้ด้วย
 ที่ใดมีคำย่อ ให้เข้าใจดั่งนี้―
ป.ก.อ.
= ประมวลกฎหมายลักษณะอาชญา ร.ศ. ๑๒๗
ป.ก.ท.
= ประมวลกฎหมายอาชญาทหาร ร.ศ. ๑๓๐
ป.ก.พ.
= ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ. ๒๔๖๗, ๒๔๗๑ และ ๒๔๗๓ (เท่าที่ออกอยู่แล้ว ๔ บรรพ)
พ.ธ.ย.
= พระธรรมนูญศาลยุติธรรม ร.ศ. ๑๒๗
พ.ธ.บ.
= พระธรรมนูญศาลทหารบก พ.ศ. ๒๔๖๕
พ.ธ.ร.
= พระธรรมนูญศาลทหารเรือ ร.ศ. ๑๒๗
พ.ธ.ช.
= พระธรรมนูญศาลทรัพย์ชะเลย พ.ศ. ๒๔๖๑
พ.ร.บ.
= พระราชบัญญัติ
กฎห์
= กฎหมาย
กฎม์
= กฎมณเฑียรบาล
กฎส์
= กฎเสนาบดี



สารบาญ

  1. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  2. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๗
  3. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๘
  4. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๖๕
  5. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๗๑
  6. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๗๘
  7. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๙๗
  8. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๐๑
  9. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๑๕
  10. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๑๗
  11. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๑๘
  12. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๒
  13. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๒
  14. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๒
  15. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๓
  16. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๓
  17. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๔
  18. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๒๘
  19. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๔๓
  20. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๔๕
  21. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๖๕
  1. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๖๘
  2. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๗๖
  3. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๑๙๕
  4. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๑๔
  5. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๓๕
  6. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๓๗
  7. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๕๖
  8. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๖๓
  9. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๗๑
  10. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๗๖
  11. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๘๕
  12. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๒๙๙
  13. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๐๗
  14. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๑๔
  15. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๖๖
  16. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๖๖
  17. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๘๑
  18. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๙๗
  19. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๓๙๗
  20. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
    ๔๑๖


บรรณานุกรม[แก้ไข]

  • ขุนสมาหารหิตะคดี (โป๊ โปรคุปต์). (๒๔๗๔). พจนานุกรมกฎหมาย. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร.

งานนี้เป็นสาธารณสมบัติ เพราะลิขสิทธิ์หมดอายุแล้ว ตามมาตรา ๑๙ และมาตรา ๒๐ แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ ซึ่งบัญญัติว่า

  "มาตรา ๑๙ ภายใต้บังคับมาตรา ๒๑ และมาตรา ๒๒ ลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย
  ในกรณีที่มีผู้สร้างสรรค์ร่วม ลิขสิทธิ์ในงานดังกล่าวให้มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ร่วม และมีอยู่ต่อไปอีกเป็นเวลาห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ร่วมคนสุดท้ายถึงแก่ความตาย
  ถ้าผู้สร้างสรรค์หรือผู้สร้างสรรค์ร่วมทุกคนถึงแก่ความตายก่อนที่ได้มีการโฆษณางานนั้น ให้ลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก
  ในกรณีที่ผู้สร้างสรรค์เป็นนิติบุคคล ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ได้สร้างสรรค์ขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก

  มาตรา ๒๐ งานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ที่ได้สร้างสรรค์ขึ้นโดยผู้สร้างสรรค์ใช้นามแฝงหรือไม่ปรากฏชื่อผู้สร้างสรรค์ ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้สร้างสรรค์งานนั้นขึ้น แต่ถ้าได้มีการโฆษณางานนั้นในระหว่างระยะเวลาดังกล่าว ให้ลิขสิทธิ์มีอายุห้าสิบปีนับแต่ได้มีการโฆษณาเป็นครั้งแรก
  ในกรณีที่รู้ตัวผู้สร้างสรรค์ ให้นำมาตรา ๑๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม"